Νέο μπλόκο στην «καταιγίδα» αγωγών του Δημοσίου το οποίο διεκδικεί ιδιωτικά ακίνητα, ολόκληρες γειτονιές ή περιοχές ακόμη και στο κέντρο της πρωτεύουσας ή άλλων μεγάλων αστικών κέντρων, βάζει νέα ρύθμιση που ψηφίστηκε στη Βουλή.
Η προηγούμενη καταληκτική προθεσμία που είχε τεθεί στις αρχές του προηγούμενου έτους έληξε στις 31 Ιανουαρίου, ωστόσο το αρμόδιο υπουργείο Οικονομικών δεν ετοίμασε στο διάστημα που μεσολάβησε τη νομοθετική παρέμβαση που θα έλυνε οριστικά το πρόβλημα, όπως είχε δεσμευθεί στις αρχές του 2024 ο τότε υπουργός Οικονομικών κ. Κωστής Χατζηδάκης.
Πάγωμα αγωγών Δημοσίου έως τέλη Μαΐου
Έτσι θεωρήθηκε απαραίτητο να δοθεί 4μηνο τράτο χρόνου και εισήχθη διάταξη σε νομοσχέδιο του Υπουργείου Δικαιοσύνης (ψηφίστηκε την Τετάρτη) με την οποία «παγώνει» η διεκδίκηση ακινήτων από το Δημόσιο έως το τέλος Μαΐου οπότε θα παρουσιαστεί η νέα νομοθετική πρόταση που θα θέτει τα κριτήρια που θα προσδιορίζουν πότε θα μπορεί το Δημόσιο να προχωρά σε αγωγές.
Σήμερα, εγείρει αγωγές ακόμα και σε περιπτώσεις που δεν έχει νόμιμο τίτλο, ιδίως ως διάδοχος του Οθωμανικού Κράτους.
Χιλιάδες αγωγές σε όλη τη χώρα
Συνολικός αριθμός για τις διεκδικήσεις του Δημοσίου δεν υπάρχει αλλά υπολογίζεται ότι οι αγωγές κατά ιδιοκτητών ξεπερνούν τις 6.000 και αναμένεται να πολλαπλασιαστούν όσο πλησιάζει το τέλος της κτηματογράφησης.
Είναι αξιοσημείωτο ότι, στο πρόσφατο παρελθόν, το Δημόσιο διεκδικούσε ολόκληρες γειτονιές σε πυκνοδομημένες περιοχές της Αττικής (Κορυδαλλό, Νίκαια, Σαρωνίδα κλπ.), της Καρδίτσας, αλλά και ακίνητα σε πολλά δημοφιλή νησιά του Αιγαίου και του Αργοσαρωνικού, στα Επτάνησα, την Κρήτη κλπ.
Διεκδικήσεις με οθωμανικά φιρμάνια
Κτηματικές υπηρεσίες διεκδικούν εκτάσεις χωρίς επίκληση κάποιου συγκεκριμένου εγγράφου ή με μη οριοθετημένες περιγραφές ακινήτων σε έγγραφα της περιόδου της Τουρκοκρατίας, με τον ισχυρισμό ότι το ελληνικό κράτος διαδέχτηκε το οθωμανικό στην κυριότητα των συγκεκριμένων ακινήτων, χωρίς να λαμβάνεται υπόψη η πραγματική τους κατάσταση, όπως διαμορφώθηκε από την εποχή της απελευθέρωσης έως σήμερα, ή ακόμα και το γεγονός ύπαρξης τίτλων των ιδιωτών ιδιοκτητών τους.
Ανοιχτά μέτωπα με τους δασικούς χάρτες
Ένας ακόμη βασικός λόγος που το Δημόσιο θεωρεί τον εαυτό του ιδιοκτήτη μιας έκτασης είναι ο φερόμενος δασικός χαρακτήρας ακόμη και περιπτώσεων που εκτάσεις έχουν αποχαρακτηριστεί. Επίσης, αρκετές είναι και οι περιπτώσεις πράξεων απαλλοτρίωσης προ του 1950 που όμως δεν υλοποιήθηκαν ποτέ.
Δεν είναι τυχαία πρόσφατη παρέμβαση του πρόεδρου του τμήματος του Τεχνικού Επιμελητηρίου Ελλάδος Δυτικής Κρήτης, κ. Βασίλη Κοντεζάκη, ο οποίος επισημαίνει ότι η ολοκλήρωση της κτηματογράφησης με ανοιχτά ζητήματα στους δασικούς χάρτες δημιουργεί σοβαρούς κινδύνους για χιλιάδες ιδιοκτήτες.
Τονίζει πως, εφόσον η διαδικασία κλείσει χωρίς να έχουν ενσωματωθεί οι αποφάσεις των Επιτροπών Εξέτασης Αντιρρήσεων (ΕπΕΑ), στις οποίες έχουν προσφύγει εκατοντάδες χιλιάδες πολίτες από όλη τη χώρα, αρκετές εκτάσεις θα εμφανιστούν ως δημόσια περιουσία, υποχρεώνοντας τους πολίτες είτε να κινηθούν δικαστικά είτε να προσκομίσουν άμεσα τίτλους ιδιοκτησίας.
Από τις περίπου 464.000 αντιρρήσεις και αιτήματα διόρθωσης προδήλου σφάλματος που έχουν κατατεθεί, έχουν εξεταστεί λιγότερες από τις μισές.
Το παράδοξο, σύμφωνα με τον ίδιο, είναι ότι αυτό συμβαίνει και στην Κρήτη, παρότι εκεί ισχύει ειδικό καθεστώς και το Δημόσιο οφείλει να αποδεικνύει την κυριότητα και όχι ο ιδιώτης. Παράλληλα, υπογραμμίζει ότι αποφάσεις ΕπΕΑ που έχουν γίνει δεκτές δεν έχουν ακόμη ενσωματωθεί στους δασικούς χάρτες, με αποτέλεσμα πολλές εκτάσεις να παραμένουν δεσμευμένες. Ο ίδιος προειδοποιεί ότι η καθυστέρηση επικαιροποίησης των χαρτών θα προκαλέσει νέες ιδιοκτησιακές αμφισβητήσεις.
Χιλιάδες αγωγές σε όλη τη χώρα
Ο τελικός συνολικός αριθμός των διεκδικήσεων του Δημοσίου θα προκύψει μετά το τέλος της κτηματογράφησης και όταν κατατεθούν οι αγωγές διόρθωσης επί των ακινήτων “αγνώστου ιδιοκτήτη”, δηλαδή έως τα τέλη του 2026. Σύμφωνα με πρόσφατη έκθεση του Νομικού Συμβουλίου του Κράτους, μόνο το 2023 ασκήθηκαν 857 νέες κτηματολογικές αγωγές, 465 εφέσεις και 179 αναιρέσεις.
Επιπλέον, υπήρξαν 3.106 παραστάσεις στο Μονομελές Πρωτοδικείο, 207 οαραστάσεις στο Πολυμελές Πρωτοδικείο και 545 στο Εφετείο, οι οποίες αφορούσαν κτηματολογικές αγωγές προηγουμένων ετών. Όπως προκύπτει από την ίδια έκθεση, το Δημόσιο χάνει σχεδόν τα ¾ των υποθέσεων που ασκεί έφεση.
Γιατί γίνονται οι αγωγές;
Οι περισσότερες αγωγές απορρίπτονται ως αβάσιμες καθώς ο Άρειος Πάγος έχει κρίνει πως δεν αρκούν τα έγγραφα της εποχής της Τουρκοκρατίας για να γίνει δεκτή η αγωγή, αλλά απαιτούνται τίτλοι, πραγματική νομή ή κατοχή εκ μέρους του Δημοσίου.
Γιατί συνεχίζονταν οι αγωγές (πριν το «πάγωμα» της διαδικασίας); Γιατί δεν έχουν καθοριστεί συνολικά κριτήρια τα οποία να καθοδηγούν τη Διοίκηση και το Νομικό Συμβούλιο του Κράτους για τις περιπτώσεις όπου δεν θα προβαίνουν σε αντιδικία με τους πολίτες. Αυτά αναμένεται να θεσπιστούν έως τις 31 Μαΐου, λαμβάνοντας υπόψη τη νομολογία του Αρείου Πάγου.
Η νέα νομοθετική ασπίδα
Πάντως, η νέα ρύθμιση που μόλις ψηφίστηκε δίνει παράταση έως τα τέλη Μαΐου της προθεσμίας για την αναστολή των αγωγών του Δημοσίου που σχετίζονται με τις πρώτες εγγραφές και την αμφισβήτηση των κτηματολογικών εγγραφών. Επιπλέον, εκκρεμείς υποθέσεις, οι οποίες αφορούν αγωγές του Δημοσίου και βρίσκονται στον πρώτο βαθμό θα επανεκκινήσουν από την 31η Μαΐου κι έπειτα. Όσες είχαν οριστεί για συζήτηση έως τότε, αποσύρονται από τα πινάκια των δικαστηρίων και επαναπροσδιορίζονται για αργότερα.
Δίνεται επίσης δυνατότητα η δίκη να προχωρήσει στην περίπτωση που το αίτημα του αντιδίκου του Δημοσίου γίνει αποδεκτό από τον πρόεδρο του Τριμελούς Συμβουλίου. Επίσης, ο χρόνος από τη συζήτηση μιας υπόθεσης έως την 31η Μαΐου 2026 δεν προσμετράται στο διάστημα των οκτώ μηνών που προβλέπει ο Κώδικας Πολιτικής Δικονομίας.
Πηγή: ot.gr
