Του Χάρη Φλουδόπουλου
Μια δέσμη έξι μνημονίων κατανόησης (MOU), με επίκεντρο την προμήθεια αμερικανικού LNG και την τροφοδοσία της Ανατολικής και Κεντρικής Ευρώπης, αποτέλεσε το απτό αποτέλεσμα του “Transatlantic Gas Security Summit” στην Ουάσιγκτον, αναδεικνύοντας τη φιλοδοξία της αμερικανικής πλευράς να “κλειδώσει” έναν ευρύτερο ενεργειακό άξονα που υπερβαίνει τα στενά όρια του Κάθετου Διαδρόμου.
Η σύνοδος, με συμμετοχή 22 χωρών – από την Αλβανία έως την Πολωνία – και κοινό ανακοινωθέν 13 κυβερνήσεων, κατέδειξε ότι ο σχεδιασμός αφορά ένα ευρύτερο γεωγραφικό τόξο, που περιλαμβάνει τα Δυτικά Βαλκάνια και αγορές με κρίσιμο γεωπολιτικό αποτύπωμα, όπως η Ουκρανία και η Μολδαβία.
Τα τέσσερα MOU της Atlantic SEE LNG Trade
Κεντρικό ρόλο στη νέα αρχιτεκτονική συμφωνιών παίζει το κοινό σχήμα Atlantic SEE LNG Trade (Aktor – ΔΕΠΑ), το οποίο υπέγραψε τέσσερα MOU με:
• Την Naftogaz της Ουκρανίας
• Την κρατική Bulgargaz
• Τις Aluminij Industries και M.T. Abraham Group από τη Βοσνία – Ερζεγοβίνη
• Το Υπουργείο Υποδομών και Ενέργειας της Αλβανίας
Τα μνημόνια αυτά δεν περιορίζονται αυστηρά στις χώρες διέλευσης του Κάθετου Διαδρόμου. Μέσω Ελλάδας, οι ποσότητες LNG δύνανται να διοχετευθούν και σε γειτονικές αγορές, δημιουργώντας ένα περιφερειακό hub με πολλαπλασιαστικό αποτύπωμα.
Σύμφωνα με πληροφορίες, προμηθευτής δεν θα είναι η Venture Global – όπως είχε ανακοινωθεί σε προηγούμενες συμφωνίες – στοιχείο που δείχνει ότι το σχήμα αναζητά ευελιξία και διαφοροποίηση χαρτοφυλακίου.
Metlen – Shell: Πενταετής συμφωνία από το 2027
Το πέμπτο MOU αφορά τη συμφωνία της Metlen με τη Shell, τον μεγαλύτερο σήμερα αγοραστή αμερικανικού LNG παγκοσμίως.
Η συμφωνία, πενταετούς διάρκειας με έναρξη το 2027, προβλέπει την προμήθεια 0,5 έως 1 δισ. κυβικών μέτρων LNG ετησίως (περίπου 10 φορτία). Πρόκειται για μια κίνηση με σαφές εμπορικό και γεωπολιτικό βάθος, καθώς ενισχύει την παρουσία της Metlen στην περιφερειακή αγορά φυσικού αερίου, ενώ ταυτόχρονα “κλειδώνει” πρόσβαση σε αμερικανικές ποσότητες.
MET – Shell και το σήμα προς Κεντρική Ευρώπη
Το έκτο MOU υπεγράφη μεταξύ της ελβετικής MET Group και της Shell. Η MET, με ουγγρικά συμφέροντα και ισχυρή παρουσία στην Κεντρική και Ανατολική Ευρώπη, τροφοδοτεί μεταξύ άλλων και την Υπερδνειστερία.
Η συγκεκριμένη συμφωνία αποκτά ιδιαίτερη σημασία υπό το πρίσμα της προσπάθειας απεξάρτησης από το ρωσικό αέριο, καθώς η Ουγγαρία και η Σλοβακία παραμένουν αγορές με σημαντική έκθεση σε ρωσικές ροές.
Το working group για τον Κάθετο Διάδρομο
Πέραν των εμπορικών συμφωνιών, το ουσιαστικό διακύβευμα αφορά τη βιωσιμότητα του ίδιου του Κάθετου Διαδρόμου. Σε ειδικό working group συμμετείχαν οι υπουργοί των πέντε χωρών διέλευσης (Ελλάδα, Βουλγαρία, Ρουμανία, Μολδαβία, Ουκρανία), οι Διαχειριστές, εταιρείες της αγοράς, καθώς και υψηλόβαθμοι αξιωματούχοι.
Μεταξύ αυτών:
• Ο εντεταλμένος των ΗΠΑ για τον Κάθετο Διάδρομο Joshua Volz
• Η Γενική Διευθύντρια Ενέργειας της Κομισιόν Ditte Juul Jørgensen
• Η πρέσβειρα των ΗΠΑ στην Αθήνα Kimberly Guilfoyle
Σύμφωνα με πληροφορίες, ο ΥΠΕΝ έθεσε το ζήτημα των υψηλών ταριφών διαμετακόμισης και της ανάγκης απλοποίησης του ρυθμιστικού πλαισίου, ώστε η διαδρομή να καταστεί ανταγωνιστική έναντι εναλλακτικών οδεύσεων προς την Ουκρανία.
Το “παράθυρο” του καμουφλαρισμένου ρωσικού αερίου
Ιδιαίτερη έμφαση δόθηκε στο ζήτημα του ρωσικού αερίου που εισάγεται σε χώρες εκτός ΕΕ, όπως η Σερβία, και ενδέχεται να επανεισαχθεί στην ευρωπαϊκή αγορά με διαφορετική “ετικέτα”.
Τα Δυτικά Βαλκάνια απορροφούν 4-5 bcm ρωσικού αερίου ετησίως. Το ενδεχόμενο μεταπώλησης ποσοτήτων προς χώρες της ΕΕ δημιουργεί μια “γκρίζα ζώνη” που απειλεί να υπονομεύσει την εμπορική βιωσιμότητα του Κάθετου Διαδρόμου.
Κατά τις ίδιες πληροφορίες, η ελληνική πλευρά κατέθεσε πρόταση για επιβολή κυρώσεων – ακόμη και από αμερικανικής πλευράς – σε πωλητές και αγοραστές “καμουφλαρισμένου” ρωσικού αερίου. Η DG Energy φέρεται να έδειξε κατανόηση, χωρίς όμως να παρουσιάσει άμεσα εφαρμόσιμο οδικό χάρτη.
Το στοίχημα της χρηματοδότησης
Παρά τα έξι MOU, οι αγκυλώσεις παραμένουν. Για να εισρεύσουν κεφάλαια από επενδυτές και τράπεζες απαιτούνται:
• Μείωση ταριφών
• Ρυθμιστική εναρμόνιση
• Διασφαλισμένη ζήτηση (offtake agreements)
• Πολιτική βούληση για περιορισμό των ρωσικών παραθύρων
Η απόφαση να συνεχιστεί η δουλειά σε μικρότερες τεχνικές ομάδες, με στόχο προσυμφωνημένα κείμενα σε επίπεδο υπουργών, δείχνει ότι η Ουάσιγκτον επιθυμεί επιτάχυνση.
Το επόμενο βήμα στον Λευκό Οίκο
Τα βλέμματα στρέφονται στη συνάντηση του ΥΠΕΝ με τον Αμερικανό ομόλογό του και με στελέχη του Εθνικού Συμβουλίου Ενεργειακής Κυριαρχίας των ΗΠΑ, καθώς και με μέλη του Κογκρέσου και της Γερουσίας.
Το ερώτημα δεν είναι πλέον αν υπάρχουν εμπορικές συμφωνίες – αυτές άρχισαν να υπογράφονται. Το ερώτημα είναι αν ο Κάθετος Διάδρομος θα αποκτήσει το αναγκαίο θεσμικό και οικονομικό υπόβαθρο ώστε να μετατραπεί από γεωπολιτική ιδέα σε πλήρως λειτουργική ενεργειακή αρτηρία.
Τα έξι MOU της Ουάσιγκτον συνιστούν ένα σαφές βήμα. Δεν αποτελούν όμως ακόμη το τελικό “κλείδωμα”.
Πηγή: capital.gr
