ΤΕΛΕΥΤΑΙΑ ΕΝΗΜΕΡΩΣΗ: 10.38
Του Χάρη Φλουδόπουλου
Ένα σαφές, αλλά μετρημένο μήνυμα για τις προοπτικές του Κάθετου Διαδρόμου φυσικού αερίου έστειλε η πρώτη επιτυχημένη δημοπρασία δυναμικότητας για το Route 1 (Ελλάδα–Ουκρανία), την ώρα που στην Ουάσιγκτον ξεκινά ένας κύκλος κρίσιμων επαφών του ΥΠΕΝ, Σταύρος Παπασταύρου, με επίκεντρο την ενεργοποίηση του άξονα ως εναλλακτικής διαδρομής τροφοδοσίας της Ουκρανίας και της Κεντρικής Ευρώπης στη μετά-ρωσικού αερίου εποχή.
Η δημοπρασία που πραγματοποιήθηκε σε συντονισμό του ΔΕΣΦΑ με τους διαχειριστές Bulgartransgaz, Transgaz, VestMoldTransgaz και GTSOU, οδήγησε σε δέσμευση του 98% της προσφερόμενης ποσότητας για τον Μάρτιο: 25.000.000 kWh από τις 25.554.129 kWh.
Το ποσοστό αυτό, αν και αφορά περιορισμένη χρονική περίοδο, αποτελεί την πρώτη ουσιαστική εμπορική επιβεβαίωση ότι η αγορά “βλέπει” προοπτική στον διάδρομο.
Το βασικό μήνυμα της δημοπρασίας είναι διττό.
Αφενός, αποδεικνύεται ότι υπάρχει πραγματική ζήτηση για μια νότια διαδρομή μεταφοράς ποσοτήτων φυσικού αερίου — κυρίως LNG που εισέρχεται από ελληνικές υποδομές — προς τη Βουλγαρία, τη Ρουμανία, τη Μολδαβία και τελικά την Ουκρανία.
Αφετέρου, η επιτυχία δεν αναιρεί τα ρυθμιστικά και τεχνικά ζητήματα που παραμένουν ανοιχτά. Η εναρμόνιση τιμολογίων, η βελτιστοποίηση των διασυνοριακών ροών, οι συμπληρωματικές επενδύσεις σε συμπιεστές και η διασφάλιση ανταγωνιστικών μεταφορικών χρεώσεων είναι κρίσιμες προϋποθέσεις ώστε ο Κάθετος Διάδρομος να λειτουργήσει σε σταθερή και μακροπρόθεσμη βάση.
Ακριβώς για αυτά τα θέματα πραγματοποιείται και η υπουργική συνάντηση στην Ουάσιγκτον, στο περιθώριο της ευρύτερης διατλαντικής ατζέντας για την ασφάλεια εφοδιασμού.
Ο ανταγωνισμός από τον Βορρά
Η πραγματικότητα της αγοράς είναι σκληρή: ο Κάθετος Διάδρομος δεν λειτουργεί σε κενό αέρος.
Υπάρχει έντονος ανταγωνισμός από άλλες διαδρομές και πηγές. Η Πολωνία, για παράδειγμα, διαθέτει άμεση πρόσβαση σε LNG και σε αγωγούς που τροφοδοτούν την Κεντρική Ευρώπη με χαμηλότερο μεταφορικό κόστος λόγω γεωγραφικής εγγύτητας. Οι βαλτικές και βορειοευρωπαϊκές οδοί έχουν ήδη εδραιωθεί σε μεγάλο βαθμό στο νέο χάρτη τροφοδοσίας.
Ωστόσο, ο Κάθετος Διάδρομος δεν φιλοδοξεί να υποκαταστήσει πλήρως τις βόρειες διαδρομές. Η αξία του έγκειται στη συμπληρωματικότητα. Σε ένα περιβάλλον αυξημένης γεωπολιτικής αβεβαιότητας, η ύπαρξη πολλαπλών αξόνων τροφοδοσίας ενισχύει τη διαπραγματευτική ισχύ των αγορών της Κεντρικής Ευρώπης και προσφέρει ασφάλεια σε περιόδους διαταραχών.
Με άλλα λόγια, ακόμη και αν δεν είναι η φθηνότερη διαδρομή σε όλες τις περιπτώσεις, αποτελεί αξιόπιστη εναλλακτική — και αυτό έχει στρατηγική σημασία.
Η διατλαντική διάσταση
Σε αυτό το πλαίσιο εντάσσεται η επίσκεψη του κ. Παπασταύρου στην Ουάσιγκτον.
Ο Έλληνας υπουργός συμμετέχει στη Σύνοδο του Λευκού Οίκου για τη Διατλαντική Ασφάλεια Φυσικού Αερίου (“Transatlantic Gas Security Summit”), η οποία πραγματοποιείται στο Donald J. Trump Institute of Peace, με τη συμμετοχή 12 ευρωπαϊκών χωρών, υψηλόβαθμων αξιωματούχων της ΕΕ και μεγάλων ενεργειακών εταιρειών των ΗΠΑ και της Ευρώπης.
Η παρουσία της Ελλάδας σε αυτό το σχήμα επιβεβαιώνει ότι ο Κάθετος Διάδρομος δεν αποτελεί απλώς περιφερειακό project, αλλά εντάσσεται στη στρατηγική των ΗΠΑ για τη διατήρηση και ενίσχυση των εξαγωγών LNG προς την Ευρώπη.
Χθες, ο κ. Παπασταύρου συμμετείχε ως ομιλητής στην εκδήλωση “10 years of US-EU LNG Cooperation” που διοργάνωσαν οι LNG Allies και USLNG Association, με τη συμμετοχή Ευρωπαίων ομολόγων και της Πρέσβειρας της ΕΕ στις ΗΠΑ.
Σήμερα, στο πλαίσιο της υπουργικής συνόδου, θα πραγματοποιηθεί και ξεχωριστή συνάντηση των χωρών του Κάθετου Διαδρόμου — μια κρίσιμη ευκαιρία για συντονισμό σε τεχνικό και πολιτικό επίπεδο.
Αύριο, ο Έλληνας υπουργός θα έχει διμερείς επαφές με τον Υπουργό Εσωτερικών των ΗΠΑ και Πρόεδρο του Εθνικού Συμβουλίου Ενεργειακής Κυριαρχίας, Doug Burgum, καθώς και με τον Υπουργό Ενέργειας και Αντιπρόεδρο του ίδιου οργάνου, Chris Wright, ενώ προβλέπονται και επαφές με μέλη του Κογκρέσου και της Γερουσίας.
Η λίστα με τις ελληνικές και αμερικανικές εταιρείες – Τα πιθανά deals και τα αγκάθια
Ιδιαίτερο βάρος αποκτά η σύνθεση της σημερινής συνόδου “Transatlantic Gas Security Summit”, καθώς στο ίδιο τραπέζι κάθονται κορυφαία στελέχη από την ελίτ της ελληνικής και της αμερικανικής ενεργειακής αγοράς. Από ελληνικής πλευράς συμμετέχουν οι Διευθύνοντες Σύμβουλοι της Aktor, Αλέξανδρος Εξάρχου, της ΔΕΠΑ, Κωνσταντίνος Ξιφαράς, και της ΔΕΗ, Γιώργος Στάσσης, από τη Metlen ο επικεφαλής του International Energy Supply & Trading Παναγιώτης Κανελλόπουλος, καθώς και οι CEO της Gastrade, Κωνσταντίνος Σιφναίος, και του ΔΕΣΦΑ, Μαρία Σφερούτσα. Η παρουσία τους αποτυπώνει ότι το εγχείρημα του Κάθετου Διαδρόμου δεν είναι απλώς διακρατικό, αλλά βαθιά επιχειρηματικό, με προοπτική σύναψης μακροχρόνιων συμβολαίων και δέσμευσης κεφαλαίων.
Από την αμερικανική πλευρά, πέραν των αναπτυξιακών τραπεζών DFC και Exim, συμμετέχουν υψηλόβαθμα στελέχη από ενεργειακούς κολοσσούς όπως οι Cheniere Energy, Woodside Energy, Venture Global, Glenfarne, ExxonMobil, ConocoPhillips, Chevron και Sempra Infrastructure, ενώ ισχυρή είναι και η παρουσία του τομέα EPC και ενεργειακού εξοπλισμού με ονόματα όπως Bechtel και Baker Hughes. Το ενδιαφέρον δεν περιορίζεται στις εξαγωγές LNG, αλλά επεκτείνεται σε χρηματοδοτικά εργαλεία, υποδομές και συμβάσεις κατασκευής.
Τα βλέμματα στρέφονται φυσικά στη συνάντηση που θα έχει ο κ. Παπασταύρου με τον Αμερικανό υπουργό Ενέργειας Chris Wright και τον επικεφαλής του Εθνικού Συμβουλίου Ενεργειακής Κυριαρχίας των ΗΠΑ, Doug Burgum, καθώς και με μέλη του Κογκρέσου και της Γερουσίας, με βασικό θέμα τον Κάθετο Διάδρομο. Εκεί θα φανεί αν οι πολιτικές δηλώσεις στήριξης μεταφραστούν σε συγκεκριμένα σχήματα συνεργασίας.
Στο ερώτημα κατά πόσο η σύνοδος θα συνοδευτεί από νέες μακροχρόνιες συμφωνίες LNG με πελάτες από την Ανατολική και Κεντρική Ευρώπη — όπως αυτές που έχει αναφέρει ότι συζητά ο κ. Εξάρχου για ποσότητες έως 15 bcm και διάρκεια 20 ετών — ή αν θα κινηθούν σε επίπεδο MoU, οι απαντήσεις θα δοθούν εντός των επόμενων 24-48 ωρών. Το ίδιο ισχύει και για τη φημολογούμενη αμερικανική χρηματοδότηση ύψους 600-650 εκατ. ευρώ για το δεύτερο FSRU στη Θράκη που προωθεί η Gastrade· οι διεργασίες έχουν ενταθεί, αλλά δεν έχει κλείσει τίποτα.
Το κλειδί, ωστόσο, για να υπάρξει ισχυρή ανταπόκριση από νέους πελάτες και για να “μπουν” οι επενδυτές και οι τράπεζες, είναι να αρθούν οι γνωστές αγκυλώσεις του Κάθετου Διαδρόμου. Η Κομισιόν, που εκπροσωπείται στη σύνοδο από τη Γενική Διευθύντρια της DG Ener Ditte Juul Jørgensen, γνωρίζει καλά τα ζητήματα: από τη στάση της απέναντι στη χρηματοδότηση νέων υποδομών φυσικού αερίου, έως τις επιφυλάξεις που είχαν διατυπωθεί σχετικά με τη συμβατότητα των προϊόντων του διαδρόμου με το κοινοτικό πλαίσιο αγοράς αερίου — κάτι που είχε αναδειχθεί και στις πρόσφατες επαφές του Κλάους Μπόρχαρντ στην Αθήνα.
Αντίστοιχα, ανοιχτό παραμένει το θέμα των ταριφών διαμετακόμισης, ιδίως από τη Ρουμανία, η οποία — σύμφωνα με πληροφορίες — εμφανίζεται απρόθυμη να μειώσει περαιτέρω τα κόστη μεταφοράς, επιδιώκοντας να προστατεύσει τη μελλοντική της παραγωγή από το κοίτασμα Neptun Deep στη Μαύρη Θάλασσα. Με τη φιλοδοξία να καταστεί καθαρός εξαγωγέας τα επόμενα χρόνια, το Βουκουρέστι έχει τα δικά του στρατηγικά κίνητρα.
Στη σύνοδο, πέραν των πέντε χωρών της διαδρομής (Ελλάδα, Βουλγαρία, Ρουμανία, Μολδαβία, Ουκρανία), συμμετέχουν — σύμφωνα με πληροφορίες — και εκπρόσωποι από Ουγγαρία, Σλοβακία, Βοσνία-Ερζεγοβίνη, Λιθουανία και Πολωνία. Ο αμερικανικός στόχος δεν περιορίζεται στον Vertical Corridor, αλλά αφορά ένα ευρύτερο “τόξο” αγορών από τα Δυτικά Βαλκάνια έως την Ουγγαρία, με σκοπό την αντικατάσταση 17-18 bcm ρωσικού αερίου που εξακολουθεί να διακινείται στη Νοτιοανατολική Ευρώπη.
Η παρουσία της Πολωνίας, μάλιστα, προσδίδει ιδιαίτερο ενδιαφέρον, καθώς η Βαρσοβία κινείται ταχύτατα με την αδειοδότηση δύο νέων αγωγών 280 χλμ., ενισχύοντας τη δική της θέση ως κόμβου προς Λιθουανία, Σλοβακία και Ουκρανία — δηλαδή προς το βόρειο άκρο της ίδιας αγοράς που στοχεύει και ο Κάθετος Διάδρομος.
Και εδώ βρίσκεται ίσως το δυσκολότερο ερώτημα της Ουάσιγκτον: πώς θα πειστούν οι επιμέρους χώρες να συντονίσουν τα εθνικά τους projects σε ένα κοινό σχέδιο, όταν ο ανταγωνισμός για ροές, επενδύσεις και γεωπολιτική επιρροή είναι πιο έντονος από ποτέ.
Το πολιτικό μήνυμα της Αθήνας
Η συγκυρία δεν είναι τυχαία. Η Ευρώπη βρίσκεται σε φάση αναδιαμόρφωσης της ενεργειακής της αρχιτεκτονικής. Η Ουκρανία χρειάζεται αξιόπιστες ροές φυσικού αερίου, ενώ η Κεντρική Ευρώπη επιδιώκει σταθεροποίηση των προμηθειών της σε ένα περιβάλλον που παραμένει ευμετάβλητο.
Η Αθήνα επιχειρεί να τοποθετήσει τον Κάθετο Διάδρομο ως μέρος της λύσης. Όχι ως μοναδικό άξονα, αλλά ως κρίσιμο συμπληρωματικό πυλώνα που ενισχύει τη διαφοροποίηση και συνδέει το αμερικανικό LNG με τις αγορές της Νοτιοανατολικής και Κεντρικής Ευρώπης.
Η πρώτη επιτυχημένη δημοπρασία δείχνει ότι υπάρχει εμπορική βάση. Οι συναντήσεις στην Ουάσιγκτον θα κρίνουν εάν μπορεί να διαμορφωθεί και το κατάλληλο θεσμικό και πολιτικό πλαίσιο για να ξεπεραστούν τα εμπόδια.
Πηγή: capital.gr
