Πρόσφατο δημοσίευμα των Financial Times ότι το υπουργείο Εξωτερικών των ΗΠΑ επιδιώκει να χρηματοδοτήσει δεξαμενές σκέψης και φιλανθρωπικές οργανώσεις ευθυγραμμισμένες με το MAGA σε όλη την Ευρώπη – φαινομενικά για να αποκρούσει τις «απειλές για την ελευθερία του λόγου» – υπογραμμίζει για άλλη μια φορά την ιδεολογική μάχη που αντιμετωπίζει η ήπειρος κατά τη δεύτερη διακυβέρνηση Τραμπ.
Η στρατηγική ευθυγραμμίζεται σε γενικές γραμμές με την ιδεολογία της τρέχουσας κυβέρνησης των ΗΠΑ και τις απόψεις της σχετικά με τους υποτιθέμενους περιορισμούς στην ελευθερία του λόγου στην Ευρώπη, ιδιαίτερα τις προσπάθειες του μπλοκ να ρυθμίσει τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης.
Στις αρχές Φεβρουαρίου, η Επιτροπή των Ρεπουμπλικανών της Βουλής των ΗΠΑ για τη Δικαιοσύνη δημοσίευσε μια έρευνα για τους «ευρωπαϊκούς νόμους λογοκρισίας», υποστηρίζοντας ότι η ΕΕ υπονομεύει συστηματικά την αμερικανική ελευθερία του λόγου στο διαδίκτυο. Ισχυρίστηκε περαιτέρω ότι η Ευρωπαϊκή Επιτροπή πίεσε τις πλατφόρμες να λογοκρίνουν τον πολιτικό λόγο πριν από τις εκλογές, συνδέοντας έτσι το θέμα με υποτιθέμενη εκλογική παρέμβαση.
Οι ισχυρισμοί υιοθετήθηκαν γρήγορα από ακροδεξιούς παράγοντες και πολιτικούς στο διαδίκτυο, σπέρνοντας περαιτέρω αντιευρωπαϊκά συναισθήματα και τροφοδοτώντας τη δυσπιστία στις δημοκρατικές διαδικασίες. Ο Μπαλάζ Όρμπαν, πολιτικός διευθυντής του ακροδεξιού Ούγγρου πρωθυπουργού Βίκτορ Όρμπαν (σ.σ. συνωνυμία), ο οποίος αντιμετωπίζει την πιθανότητα να χάσει τις εκλογές του Απριλίου 2026 μετά από 16 χρόνια στην εξουσία, ισχυρίστηκε στο διαδίκτυο ότι παρόμοια μέτρα σχεδιάστηκαν για τις ουγγρικές εκλογές, ισχυριζόμενος πως η ΕΕ επιδιώκει αλλαγή καθεστώτος.
Τέτοιοι ισχυρισμοί, που διαδίδονται από έναν ηγεμονικό παράγοντα όπως οι ΗΠΑ, τους δίνουν αυτόματα έναν αέρα νομιμότητας. Μπορούν να υπονομεύσουν σοβαρά την εμπιστοσύνη στις εκλογές, ενώ ενισχύουν ακροδεξιές συζητήσεις που αμφισβητούν τη δημοκρατική νομιμότητα των Ευρωπαίων ηγετών, συμβάλλοντας έτσι στην αύξηση της πολιτικής δυσαρέσκειας.
Πέρα από τη συγκρουσιακή της στάση απέναντι στην Ευρωπαϊκή Ένωση και τη διατλαντική συμμαχία και την ανοιχτή έκφραση αντιδημοκρατικών, ακροδεξιών απόψεων, η σχεδιαζόμενη οικονομική υποστήριξη ιδεολογικά ευθυγραμμισμένων δεξαμενών σκέψης από την κυβέρνηση Τραμπ αποτελεί πρόσθετη πρόκληση για τις ευρωπαϊκές δημοκρατίες.
Τι είναι τα ακροδεξιά GONGOs που πολλαπλασιάζονται στην Ευρώπη;
Η χρονική στιγμή μιας τέτοιας πνευματικής και ιδεολογικής παρέμβασης που χρηματοδοτείται από τις ΗΠΑ είναι ώριμη: δεξιές δεξαμενές σκέψης και κυβερνητικές οργανώσεις που εμφανίζονται ως ΜΚΟ (GONGOs) πολλαπλασιάζονται σε όλη την Ευρώπη, με στόχο να ενισχύσουν την ατζέντα των ακροδεξιών πολιτικών κομμάτων και να θέσουν τις βάσεις για μια νέα πολιτική ηγεμονία που χαρακτηρίζεται από εθνικισμό και αυταρχισμό.
Πιο πρόσφατα, ο δεξιός εξτρεμιστής ακτιβιστής Μάρτιν Σέλνερ, ο οποίος συνδέεται με το ακροδεξιό Αυστριακό Κίνημα Ταυτότητας και έκανε ξανά δημοφιλή τον όρο «remigration», που υποδηλώνει μετανάστευση οικειοθελούς επιστροφής, αλλά αποτελεί ευφημισμό για τη μαζική, μερικές φορές αναγκαστική, απέλαση μεταναστών – τον οποίο υιοθέτησε ο Λευκός Οίκος – ανακοίνωσε σχέδια για τη δημιουργία ενός «Ινστιτούτου για την επανα- μετανάστευση» το 2026. Η πρώτη επίσημη ανακοίνωση στο X, ήρθε λίγες μόνο ημέρες αφότου οι Financial Times ανέφεραν τα σχέδια της κυβέρνησης Τραμπ να χρηματοδοτήσει δεξαμενές σκέψης ευθυγραμμισμένες με το MAGA, μια περιγραφή με την οποία σίγουρα θα ταίριαζε η σχεδιαζόμενη οργάνωση του Σέλνερ.
Το Mathias Corvinus Collegium (MCC) που ευθυγραμμίζεται με τον Ούγγρο Όρμπαν επεκτείνει ήδη την εμβέλειά του σε όλη την Ευρώπη, έχοντας αποκτήσει το 90% των μετοχών σε αυστριακό ιδιωτικό πανεπιστήμιο και άνοιξε γραφείο στις Βρυξέλλες για να επηρεάσει την πολιτική στην καρδιά της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Στην Πολωνία, το Ordo Iuris (Ινστιτούτο Νομικής Κουλτούρας), ένας υπερσυντηρητικός νομικός οργανισμός ευθυγραμμισμένος με το ακροδεξιό κόμμα Νόμος και Δικαιοσύνη (PiS), επιδιώκει να ενισχύσει τις θέσεις κατά των αμβλώσεων και κατά των LGBTQIA+.
Ο ρόλος του (ακρο)δεξιού Κουρτς την Αυστρίας
Εν τω μεταξύ, όσοι θεωρούνταν στο παρελθόν μέρος του πολιτικού ρεύματος βοηθούν περαιτέρω αυτή τη διαδικασία. Μόλις πρόσφατα, ο πρώην καγκελάριος της Αυστρίας Σεμπάστιαν Κουρτς, του δεξιού Λαϊκού Κόμματος, ανακοίνωσε την ίδρυση της νέας του πολιτικής δεξαμενής σκέψης, «Global Shift Institute». Δεδομένων των προσπαθειών του Κουρτς να κατευθύνει το κεντροδεξιό κόμμα του όλο και δεξιότερα και να ενσωματώσει την ακροδεξιά πολιτική κατά τη διάρκεια της ηγεσίας του, ο ιδεολογικός προσανατολισμός αυτής της νέας δεξαμενής σκέψης φαίνεται μάλλον προφανής.
Συνολικά, αυτές οι δεξιές έως ακροδεξιές ομάδες σκέψης φαίνεται να προετοιμάζουν ήδη το έδαφος για μια νέα πολιτική ηγεμονία. Η οικονομική υποστήριξη από την κυβέρνηση Τραμπ όχι μόνο θα διευκόλυνε τις δραστηριότητές τους, αλλά θα ομαλοποιήσει και θα νομιμοποιήσει τις αξιώσεις τους.
Μια υπερατλαντική πολιτιστική επανάσταση απαιτεί ευρωπαϊκή αντεπίθεση
Η υποστηριζόμενη από τις ΗΠΑ ιδεολογική στροφή, που επιδιώχθηκε σύμφωνα με το όραμα MAGA για μια νέα παγκόσμια τάξη πραγμάτων μέσω της χρηματοδότησης ευρωπαϊκών δεξαμενών σκέψης, συμβαδίζει με αυτό που η ανώτερη ερευνήτρια του Κέντρο Ευρωπαϊκής Μεταρρύθμισης, Armida van Rij, εύστοχα αποκάλεσε «διατλαντική πολιτιστική επανάσταση».
Οι ΗΠΑ, απειλή για τις ευρωπαϊκές δημοκρατίες
Σε ευρύτερη κλίμακα, αυτές οι προσπάθειες ευθυγράμμισης της Ευρώπης με την κοσμοθεωρία MAGA υπογραμμίζουν για άλλη μια φορά ότι οι Ηνωμένες Πολιτείες δεν είναι πλέον ο ηγέτης μιας παγκόσμιας τάξης που συνδέεται με τα ανθρώπινα δικαιώματα και τη φιλελεύθερη δημοκρατία. Αντίθετα, έχει γίνει απειλή για τις ευρωπαϊκές δημοκρατίες και την ενότητα.
Η πρόκληση που αντιμετωπίζει η Ευρώπη είναι επομένως ξεκάθαρη. Ο στόχος των ΗΠΑ για χρηματοδότηση οργανισμών εκ διαμέτρου αντίθετων με τους θεσμούς της ΕΕ και τις δημοκρατικές συνδυάζεται με την ευρωπαϊκή ακροδεξιά, η οποία βρίσκεται σε άνοδο εδώ και χρόνια και έχει γίνει ολοένα και πιο κανονικοποιημένη και ενσωματωμένη – από τα μέσα ενημέρωσης και από τους «mainstream» πολιτικούς παράγοντες που επιδιώκουν να την αντιγράψουν.
Η Ευρώπη πρέπει να περάσει στην αντεπίθεση
Σε αυτό το περιβάλλον, η απάντηση της Ευρώπης δεν μπορεί να είναι για άλλη μια φορά να δειλιάσει και να περιμένει να περάσει η καταιγίδα, όπως έκανε κυρίως το 2016. Ούτε να προσαρμοστεί σε αυτή τη νέα τάξη πραγμάτων, υιοθετώντας τις απόψεις της με το ψευδές πρόσχημα ότι είναι ηγεμονικές – δεν είναι, υπογραμμίζει ανάλυση του Social Europe.
Αντίθετα, τα δημοκρατικά κυρίαρχα κόμματα και οι προοδευτικές ομάδες σκέψης χρειάζονται μια ξεκάθαρη στρατηγική αντίδρασης για να αντιμετωπίσουν την παραπληροφόρηση και τον ανελευθερισμό που θα φέρουν στην ήπειρο και τις χώρες τους τέτοια σχέδια, που επιδιώκουν να διαβρώσουν τη φιλελεύθερη δημοκρατία. Πρέπει να ενισχύσουν την αίσθηση των κοινών ευρωπαϊκών αξιών που βασίζονται στη δημοκρατία, την ισότητα και τα ανθρώπινα δικαιώματα, θέτοντας ταυτόχρονα σαφή όρια με τις ΗΠΑ και τους προφανείς στόχους της αυταρχικής μετάδοσης.
Κάντο όπως με την Γροιλανδία
Για τον σκοπό αυτό, η Ευρώπη πρέπει να επενδύσει περισσότερα σε ερευνητικά ινστιτούτα που επικεντρώνονται στην υπεράσπιση της δημοκρατίας και την καταπολέμηση της ρητορικής μίσους, δίνοντάς τους τη δυνατότητα να δημιουργήσουν την αντι-ηγεμονική απάντηση τη στιγμή που απαιτείται. Ομοίως, πρέπει να επενδύσει στο να εξηγήσει γιατί η τεχνολογική ρύθμιση – που δέχεται επίθεση από τη δεξιά με το πρόσχημα ότι «περιορίζει την ελευθερία του λόγου» – είναι ζωτικής σημασίας για τη διαφύλαξη και όχι τον περιορισμό της δημοκρατίας.
Οι ΗΠΑ υπό τον Τραμπ καταλαβαίνουν και σέβονται μόνο τη γλώσσα της βίας και της αποφασιστικότητας, όχι τα κοινά ιδανικά. Η Ευρώπη απέδειξε πρόσφατα ότι μια αρκετά ενιαία στάση ενάντια στους στόχους πολιτικής των ΗΠΑ μπορεί να πετύχει, καθώς το μπλοκ αντιμετώπισε απειλές για την Γροιλανδία. Η ίδια αποφασιστικότητα χρειάζεται τώρα για την αντιμετώπιση της ιδεολογικής επίθεσης της κυβέρνησης Τραμπ, προκειμένου να υποστηριχθούν και να ενισχυθούν οι κοινές δημοκρατικές αξίες από τις οποίες εξαρτάται το ευρωπαϊκό εγχείρημα.
Πηγή: in.gr
