Οι Αμερικανοί έχουν πολλούς λόγους να αναμένουν με ενδιαφέρον όσα θα πει ο Ντόναλντ Τραμπ στην καθιερωμένη ετήσια «Ομιλία προς το Εθνος», την οποία θα εκφωνήσει σήμερα στις 9 το βράδυ (4 τα ξημερώματα της Τετάρτης ώρα Ελλάδας) ενώπιον του Κογκρέσου. Ο ίδιος δε φρόντισε να προσθέσει έναν ακόμη, με τον τρόπο που αντέδρασε στην απόφαση του Ανώτατου Δικαστηρίου αναφορικά με τους δασμούς που έχει επιβάλει μέχρι σήμερα στους εμπορικούς εταίρους των ΗΠΑ. Κι αυτό διότι η επόμενη ημέρα είναι άδηλη και ενέχει ακόμη περισσότερους κινδύνους, σε μια στιγμή μάλιστα που η μέχρι σήμερα πολιτική του στο συγκεκριμένο θέμα δεν δείχνει να έχει αποφέρει τους καρπούς που ο πρόεδρος των Ηνωμένων Πολιτειών επεδίωκε.
Το σίγουρο είναι πως ο Τραμπ οφείλει πλέον – ακόμη και αν δεν το θέλει – να μετρά κάθε του κίνηση δύο και τρεις φορές, καθώς απομένουν μόλις 8 μήνες και μερικές ημέρες μέχρι τις ενδιάμεσες εκλογές του ερχόμενου Νοεμβρίου. Ως την αναμέτρηση, δηλαδή, η οποία είναι πολύ πιθανό να του στερήσει το απόλυτο πλεονέκτημα που απέκτησε με την επανεκλογή του, καθώς οι Ρεπουμπλικανοί διασφάλισαν τον έλεγχο τόσο της Βουλής των Αντιπροσώπων όσο και της Γερουσίας. Η εξήγηση είναι απλή και αποτυπώνεται στο γνωστό «δόγμα» της εποχής Κλίντον: «Είναι η οικονομία, ανόητοι!».
Πράγματι, είναι αυτή η παράμετρος που θα κρίνει την ψήφο των Αμερικανών και όχι η απαγωγή του Μαδούρο, η διεκδίκηση της Γροιλανδίας και τα τύμπανα πολέμου κατά του Ιράν. Κάτι που σημαίνει πως ο νέος γύρος στον πόλεμο των δασμών που πυροδότησε ο Τραμπ ενδέχεται να αποδειχθεί «γροθιά στο μαχαίρι» και να πυροδοτήσει την αρχή του τέλους για τον ίδιο και την πολιτική του. Τουλάχιστον την οικονομική. Κι αυτό παρά το ότι ο ίδιος συνέχισε χθες να εκβιάζει και να απειλεί, όπως δείχνει και η ανάρτησή του στο Truth Social: «Κάθε χώρα η οποία θέλει να παίξει παιχνίδια με τη γελοία απόφαση του Ανώτατου Δικαστηρίου, ειδικά εκείνες που απομύζησαν τις ΗΠΑ επί χρόνια ή και δεκαετίες, θα βρεθεί αντιμέτωπη με πολύ υψηλότερους δασμούς από αυτούς που είχε συμφωνήσει πρόσφατα».
Τι αποφάσισε το Ανώτατο Δικαστήριο των ΗΠΑ;
Με ψήφους 6 έναντι 3, το Ανώτατο Δικαστήριο των ΗΠΑ αποφάνθηκε την Παρασκευή πως ο νόμος του 1977, που προβλέπει αυξημένες προεδρικές εξουσίες σε περιόδους έκτακτης ανάγκης και τον επικαλέστηκε ο Τραμπ για να επιβάλει δασμούς σε όλες σχεδόν τις χώρες, δεν προσφέρει επαρκή νομική κάλυψη σε καιρό ειρήνης. Αυτό σημαίνει ότι για να προχωρήσει πρέπει να έχει τη σύμφωνη γνώμη του Κογκρέσου – κάτι που, με τη σειρά του, οδήγησε στην ακύρωση των δασμών που έχουν επιβληθεί. Σημειώνεται πως αυτή είναι η πρώτη φορά που ο συγκεκριμένος θεσμός – στον οποίο κυριαρχούν οι δικαστές διορισμένοι από Ρεπουμπλικανούς – ακυρώνει νόμο του Τραμπ κατά τη δεύτερη θητεία του.
Πώς αντέδρασε ο Τραμπ;
Η πρώτη δήλωση του Τραμπ ήταν επιθετική για την πλειοψηφία των δικαστών, κάνοντας λόγο για «ντροπή για το έθνος». Σχεδόν ταυτόχρονα, επικαλέστηκε έναν άλλο νόμο περί εμπορίου, του 1974, που επιτρέπει στον εκάστοτε πρόεδρο να επιβάλλει δασμούς με ισχύ 150 ημερών – ενώ μέσα σε λιγότερο από 24 ώρες, το Σάββατο, αύξησε το αρχικό ποσοστό από το 10% στο 15%, με ισχύ από τα μεσάνυχτα της Δευτέρας προς Τρίτη. Ο ίδιος, επίσης, προανήγγειλε ότι δεν θα κάνει πίσω και θα βρει τις νομικές «τρύπες» για να επιβάλει την πολιτική του: «Η σημερινή απόφαση του Ανώτατου Δικαστηρίου καθιστά τη δυνατότητα του προέδρου να ρυθμίζει το εμπόριο και να επιβάλλει δασμούς πιο ισχυρή και ξεκάθαρη».
Τι σημαίνουν οι νέοι δασμοί και για πόσο θα ισχύουν;
Ο νέος δασμός του 15% αντικαθιστά αυτομάτως όλους τους υφισταμένους, για το σύνολο των χωρών με τις οποίες έχουν εμπορικές συναλλαγές οι ΗΠΑ. Οπως προαναφέρθηκε δε, η αρχική ισχύς του θα είναι 150 ημέρες, ενώ η χρονική διάρκεια μπορεί να επεκταθεί υπό όρους. Σύμφωνα με την Capital Economics, ο μέσος πραγματικός δασμός που θα ισχύει σε αυτό το διάστημα θα διαμορφωθεί σε 14,5%, θα είναι δηλαδή κατά τι υψηλότερος από εκείνον που προέκυπτε από τις μέχρι σήμερα ρυθμίσεις και συμφωνίες με τις επιμέρους χώρες.
Ποιες χώρες είναι χαμένες και ποιες κερδισμένες;
Οπως φαίνεται και στον σχετικό χάρτη, αρκετές χώρες θα δουν τους δασμούς με τους οποίους επιβαρύνονται τα προϊόντα που εξάγουν στις ΗΠΑ να αυξάνονται, άλλες να μειώνονται, ενώ για αρκετές δεν θα αλλάξει οτιδήποτε, τουλάχιστον προσωρινά. Στην τελευταία κατηγορία ανήκουν θεωρητικά και τα κράτη – μέλη της ΕΕ, που έτσι κι αλλιώς είχε συνάψει συμφωνία με τις ΗΠΑ για δασμούς της τάξης του 15%. Στους φαινομενικά ωφελημένους ανήκουν επίσης η Κίνα (ως τώρα ίσχυε προσωρινός δασμός 20%), ο Καναδάς (35%) και το Μεξικό (25%). Αντιθέτως, χαμένες είναι οι Ρωσία, Αργεντινή και Αυστραλία (10% ως χθες).
Τι έχουν αποφέρει οι ως τώρα δασμοί για τις ΗΠΑ;
Και μόνο το γεγονός ότι, σύμφωνα με την τελευταία δημοσκόπηση του Associated Press, μόλις το 39% των Αμερικανών υποστηρίζει την οικονομική πολιτική του Τραμπ δείχνει πως οι τσέπες τους δεν έχουν γεμίσει από τους δασμούς, όπως είχε υποσχεθεί. Ενα ακόμη σημαντικό στοιχείο που αποδεικνύει το παραπάνω είναι ότι για το 2025 οι ΗΠΑ κατέγραψαν, παρά τους δασμούς, έλλειμμα – ρεκόρ της τάξης των 1,24 τρισ. δολαρίων – κι αυτό, την ίδια στιγμή που η μεγάλη ανταγωνίστριά τους, η Κίνα, είδε το δικό της συνολικό πλεόνασμα να ξεπερνά το 1 τρισ. δολάρια.
Θα επιστραφούν τα χρήματα που έχουν αποφέρει ως τώρα οι δασμοί;
Σύμφωνα με τρεις Δημοκρατικούς γερουσιαστές, οι οποίοι προτίθενται να καταθέσουν σχετικό νόμο, η κυβέρνηση οφείλει να αποζημιώσει τις αμερικανικές επιχειρήσεις για τα ποσά που έχουν καταβάλει ήδη προκειμένου να εισάγουν προϊόντα που επιβαρύνονταν με δασμούς. Ορισμένοι υπολογισμοί κάνουν λόγο για ένα ποσό της τάξης των 130-170 δισ. δολαρίων, το οποίο προφανώς θα πρέπει να προέλθει από τον προϋπολογισμό και θα προκαλέσει χάος στα – έτσι κι αλλιώς επιβαρυμένα – δημοσιονομικά των ΗΠΑ. Θεωρείται, ωστόσο, απίθανο υπό τις σημερινές συνθήκες και συσχετισμούς να υπάρξει τέτοια γενικευμένη ρύθμιση.
Πώς απαντούν η Κίνα και οι άλλες χώρες;
Επιφυλακτικό εμφανίστηκε το Πεκίνο απέναντι στον νέο δασμό του Τραμπ, κυρίως επειδή δεν γνωρίζει τι θα ακολουθήσει. Αρμόδιες πηγές τόνισαν πως η Κίνα προχωρεί σε «πλήρη αξιολόγηση» των μέτρων, σημειώνοντας παράλληλα πως σε κάθε περίπτωση ο εμπορικός πόλεμος ανάμεσα στις χώρες είναι «βλαπτικός». Ανάλογο είναι το κλίμα και σε δύο ακόμη από τους μεγαλύτερους εμπορικούς εταίρους των ΗΠΑ, Καναδά και Μεξικό, καθώς γνωρίζουν πως υπάρχουν και άλλοι παλαιότεροι νόμοι (όπως του 1962) που μπορεί να αξιοποιήσει ο πρόεδρος των ΗΠΑ για να συνεχίσει τον εμπορικό πόλεμο.
Με το όπλο παρά πόδα η Ευρώπη
Η χθεσινή απόφαση του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου, με την οποία αναβάλλεται για μία ακόμα φορά η προγραμματισμένη για σήμερα συζήτηση και ψηφοφορία στην αρμόδια επιτροπή για την επικύρωση της εμπορικής συμφωνίας που είχε συνάψει η Κομισιόν με τον Τραμπ και προβλέπει οριζόντιους δασμούς 15% στα εξαγόμενα προς τις ΗΠΑ ευρωπαϊκά προϊόντα. Η εξέλιξη αυτή είναι ενδεικτική του κλίματος καχυποψίας που επικρατεί στις Βρυξέλλες και πολλές ευρωπαϊκές πρωτεύουσες αναφορικά με τις πραγματικές προθέσεις του αμερικανού προέδρου.
«Η σημερινή κατάσταση δεν συνάδει με την προσπάθεια να διαμορφωθεί ένα δίκαιο, ισορροπημένο και αμοιβαία επωφελές πλαίσιο για το διατλαντικό εμπόριο και τις επενδύσεις» δήλωσε την Κυριακή ο αναπληρωτής εκπρόσωπος Τύπου της Κομισιόν. Από την πλευρά του, ο αρμόδιος για ζητήματα εμπορίου επίτροπος, Μάρος Σέφκοβιτς, ενημέρωσε τους ομολόγους του της G7 για τη στάση της ΕΕ, αιτιολογώντας την επιφυλακτικότητά της απέναντι στον νέο δασμό Τραμπ.
Σε αυτό το φόντο, ο καγκελάριος της Γερμανίας, Φρίντριχ Μερτς, πραγματοποιεί από σήμερα τριήμερη επίσημη επίσκεψη στην Κίνα, όπου εμπόριο και επενδύσεις βρίσκονται ψηλά στην ατζέντα. Εξάλλου, η Ευρώπη έχει καταστήσει σαφές ότι η πολιτική που εφαρμόζει η Ουάσιγκτον την αναγκάζει να αναζητήσει αξιόπιστους εταίρους προς κάθε κατεύθυνση, κάτι που ενδεχομένως σημάνει αναθέρμανση των σχέσεων με την Κίνα.
Πηγή: tanea.gr
