Σε μια κίνηση με σαφές γεωπολιτικό και ενεργειακό αποτύπωμα, οι Υπουργοί Ενέργειας και οι εκπρόσωποι 14 χωρών υπέγραψαν στην Ουάσιγκτον κοινή δήλωση για την ενίσχυση της ασφάλειας εφοδιασμού φυσικού αερίου στην Κεντρική και Ανατολική Ευρώπη, επιβεβαιώνοντας τη βούληση για εμβάθυνση της διατλαντικής συνεργασίας και για περαιτέρω απεξάρτηση από ευάλωτες και μονοδιάστατες πηγές προμήθειας.
Η κοινή δήλωση υπεγράφη στο περιθώριο της Υπουργικής Συνόδου με τίτλο “Transatlantic Gas Security Summit”, που διοργάνωσαν ο Λευκός Οίκος και το Εθνικό Συμβούλιο Ενεργειακής Κυριαρχίας των ΗΠΑ (NEDC) στο Donald J. Trump Institute of Peace.
Από ελληνικής πλευράς, το κείμενο υπέγραψε ο Υπουργός Περιβάλλοντος και Ενέργειας Σταύρος Παπασταύρου μαζί με τους ομολόγους του από τη Βουλγαρία, την Ουγγαρία, την Πολωνία, τη Ρουμανία, τη Σλοβακία, τη Μολδαβία, την Ουκρανία, την Κροατία, τη Λιθουανία, τη Σερβία, τη Βοσνία-Ερζεγοβίνη και τις Ηνωμένες Πολιτείες.
Η Σύνοδος τελούσε υπό την προεδρία του Υπουργού Εσωτερικών και Επικεφαλής του Συμβουλίου Ενεργειακής Κυριαρχίας των ΗΠΑ, Doug Burgum και του Υπουργού Ενέργειας των ΗΠΑ, Chris Wright αναδεικνύοντας τη βαρύτητα που αποδίδει η Ουάσιγκτον στη διαμόρφωση ενός σταθερού ενεργειακού άξονα με την Ευρώπη.
Στο κείμενο της δήλωσης γίνεται ρητή αναφορά στις ενεργειακές κρίσεις που σημάδεψαν την Ευρώπη το 2006, το 2009, το 2014, το 2018 και, κυρίως, από το 2022 και εξής, υπογραμμίζοντας ότι οι επαναλαμβανόμενες διαταραχές στον εφοδιασμό ανέδειξαν την ανάγκη για διαφοροποιημένες πηγές και οδούς προμήθειας.
Οι συμμετέχοντες αναγνωρίζουν ότι η διαφοροποίηση προμηθειών και διαδρομών φυσικού αερίου αποτελεί ζωτικής σημασίας παράγοντα για την ενεργειακή ασφάλεια της Ευρώπης, ενώ τονίζεται πως η συνεργασία με τις ΗΠΑ μπορεί να ενισχύσει την ανθεκτικότητα των ευρωπαϊκών αγορών, διασφαλίζοντας αξιόπιστη και ασφαλή πρόσβαση σε φυσικό αέριο.
Ιδιαίτερη μνεία γίνεται στη σημασία της διατλαντικής συνεργασίας στο πλαίσιο της Συνεργασίας για τη Διατλαντική Ενεργειακή Συνεργασία (P-TEC) και της Πρωτοβουλίας των Τριών Θαλασσών (3SI), δύο σχημάτων που λειτουργούν ως πλατφόρμες περιφερειακής ολοκλήρωσης και συντονισμού επενδύσεων.
Κομβικός ρόλος για τα έργα LNG – Στο επίκεντρο και η Ελλάδα
Στο κείμενο επισημαίνεται η αυξανόμενη σημασία των έργων υγροποιημένου φυσικού αερίου (LNG) σε χώρες όπως η Κροατία, η Ελλάδα, η Λιθουανία και η Πολωνία, ως στρατηγικών επενδύσεων που ενισχύουν την ενεργειακή ασφάλεια και την οικονομική ευημερία της Κεντρικής και Ανατολικής Ευρώπης.
Η αναφορά αυτή αποκτά ιδιαίτερη βαρύτητα για την Ελλάδα, η οποία τα τελευταία χρόνια έχει ενισχύσει σημαντικά τον ρόλο της ως πύλη εισόδου LNG προς τα Βαλκάνια και την ευρύτερη περιοχή, αξιοποιώντας υφιστάμενες και νέες υποδομές επαναεριοποίησης και διασυνδέσεις με γειτονικές αγορές.
Παράλληλα, οι συμμετέχοντες επαινούν τις περιφερειακές προσπάθειες για αύξηση της ρευστότητας στις αγορές φυσικού αερίου και για σύναψη εμπορικών συμβάσεων με Αμερικανούς προμηθευτές LNG, ενισχύοντας τη διασύνδεση των ευρωπαϊκών αγορών με τον αμερικανικό ενεργειακό τομέα.
Ουκρανία: Από χώρα διέλευσης σε περιφερειακό κόμβο αποθήκευσης
Ξεχωριστή αναφορά γίνεται στην Ουκρανία, η οποία διαθέτει μία από τις μεγαλύτερες υπόγειες εγκαταστάσεις αποθήκευσης φυσικού αερίου στην Ευρώπη. Οι υπογράφοντες αναγνωρίζουν ότι οι υποδομές αυτές θα πρέπει να ενταχθούν πλήρως στις περιφερειακές αγορές φυσικού αερίου και να λειτουργήσουν ως εμπορικός κόμβος συναλλαγών.
Η ενσωμάτωση της ουκρανικής αποθηκευτικής ικανότητας στο ευρωπαϊκό σύστημα εκτιμάται ότι μπορεί να συμβάλει τόσο στη σταθερότητα των αγορών όσο και στην οικονομική ανάκαμψη και ανασυγκρότηση της χώρας, στο πλαίσιο μιας ευρύτερης στρατηγικής στήριξης.
Οι δεσμεύσεις: Υποδομές, διαφάνεια, χρηματοδότηση
Στο επιχειρησιακό σκέλος της δήλωσης, οι συμμετέχοντες καταλήγουν σε σειρά κοινών κατευθύνσεων:
– Πλήρης αξιοποίηση υφιστάμενων υποδομών φυσικού αερίου και προσθήκη νέων, όπου απαιτείται, ώστε να αυξηθούν οι παραδόσεις και να επιτευχθούν οικονομίες κλίμακας.
– Διαφανής και μη διακριτική πρόσβαση στις υποδομές της Κεντρικής και Ανατολικής Ευρώπης, με στόχο την ενίσχυση της ασφάλειας εφοδιασμού.
– Ενίσχυση της διαφάνειας της αγοράς, εναρμόνιση χρηματιστηρίων φυσικού αερίου και προώθηση αποδοτικών ρυθμιστικών πλαισίων τιμολόγησης.
– Μετριασμός ή εξάλειψη κανονιστικών εμποδίων που θα μπορούσαν να παρεμποδίσουν τις εισαγωγές LNG, την ανάπτυξη νέων υποδομών και τη μακροπρόθεσμη σταθερότητα του εμπορίου φυσικού αερίου.
– Κινητοποίηση δημόσιας και ιδιωτικής χρηματοδότησης, συμπεριλαμβανομένων οργανισμών εξαγωγικών πιστώσεων και πολυμερών χρηματοπιστωτικών ιδρυμάτων, για την επίτευξη του στόχου ασφαλούς και οικονομικά προσιτού εφοδιασμού.
Οι χώρες δεσμεύονται επίσης να διαβουλεύονται τακτικά για την εφαρμογή των αρχών συνεργασίας που επιβεβαιώνονται στην κοινή δήλωση, διατηρώντας έναν μόνιμο μηχανισμό πολιτικού και τεχνικού συντονισμού.
Σαφές μήνυμα κατά της “χειραγώγησης” της ενέργειας
Ιδιαίτερη σημασία έχει η διατύπωση ότι οι συμμετέχοντες είναι ενωμένοι στη δέσμευσή τους να διασφαλίσουν έναν σταθερό και ανθεκτικό ενεργειακό εφοδιασμό “απαλλαγμένο από χειραγώγηση ή εξαναγκασμό”, διατύπωση που παραπέμπει ευθέως στις γεωπολιτικές εντάσεις των τελευταίων ετών.
Ταυτόχρονα, η δήλωση επιδιώκει να καλλιεργήσει αμοιβαία επωφελείς ευκαιρίες για αμερικανικές και ευρωπαϊκές εταιρείες, επιβεβαιώνοντας ότι η ενεργειακή ασφάλεια συνδέεται πλέον άρρηκτα με τη βιομηχανική πολιτική, την εφοδιαστική αλυσίδα και τη στρατηγική αυτονομία.
Πηγή: capital.gr
