Η διατλαντική σχέση στον τομέα της άμυνας εισέρχεται σε νέα φάση έντασης, καθώς η κυβέρνηση του προέδρου των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ απείλησε με αντίποινα σε περίπτωση που η Ευρωπαϊκή Ένωση προχωρήσει σε μέτρα που θα ευνοούν τους εγχώριους κατασκευαστές όπλων.
Η Ουάσιγκτον διαμηνύει ότι οποιαδήποτε κίνηση περιορισμού της πρόσβασης των αμερικανικών εταιρειών στην ευρωπαϊκή αγορά άμυνας θα προκαλέσει αμοιβαία αντίδραση, ανοίγοντας ένα νέο μέτωπο στις σχέσεις ΗΠΑ–ΕΕ.
Η παρέμβαση των ΗΠΑ στη διαβούλευση της Κομισιόν
Σύμφωνα με το POLITICO, οι αμερικανικές θέσεις διατυπώθηκαν σε μέχρι πρότινος μη δημοσιευμένη συμβολή της κυβέρνησης Τραμπ σε διαβούλευση της Ευρωπαϊκή Επιτροπή, νωρίτερα αυτόν τον μήνα.
Η Επιτροπή είχε ζητήσει τις απόψεις κυβερνήσεων και βιομηχανικών φορέων σχετικά με την επικείμενη αναθεώρηση των ευρωπαϊκών κανόνων για τις προμήθειες όπλων.
Στο έγγραφο, οι ΗΠΑ εκφράζουν έντονη αντίθεση σε οποιαδήποτε αλλαγή της σχετικής οδηγίας που θα περιόριζε «την ικανότητα της αμερικανικής βιομηχανίας να υποστηρίζει ή να συμμετέχει με άλλο τρόπο στις προμήθειες εθνικής άμυνας των κρατών μελών της ΕΕ». Η προειδοποίηση έρχεται ενόψει της προγραμματισμένης αναθεώρησης των νόμων της ΕΕ για τις αμυντικές προμήθειες.
Η Ουάσιγκτον κάνει λόγο για «προστατευτικές και αποκλειστικές πολιτικές» που θα απομάκρυναν βίαια τις αμερικανικές εταιρείες από την ευρωπαϊκή αγορά, την ώρα που – όπως υποστηρίζει – οι μεγαλύτερες ευρωπαϊκές αμυντικές εταιρείες συνεχίζουν να επωφελούνται σημαντικά από την πρόσβαση στην αγορά των Ηνωμένων Πολιτειών.
The EU is the only thing that stands between you, and America exploiting us all.
What is the EU doing to fight back?
– Trade diversification
– Investment and Savings Union
– EU-inc
– Military Scaleup
– Buy European Rules
– Reducing Red Tape
– Fining American big-tech pic.twitter.com/wrhgJpaZ16— NXT EU (@NXT4EU) February 17, 2026
Το αμερικανικό παράδοξο
Η έντονη αυτή αντίδραση αναδεικνύει ένα εμφανές παράδοξο στην προσέγγιση της κυβέρνησης Τραμπ.
Τα τελευταία χρόνια, ο Αμερικανός πρόεδρος έχει επανειλημμένα καλέσει τους Ευρωπαίους να αναλάβουν μεγαλύτερο βάρος για τη συμβατική άμυνα της ηπείρου τους.
Ωστόσο, η Ουάσιγκτον δεν επιθυμεί αυτή η ενίσχυση της ευρωπαϊκής αμυντικής αυτονομίας να πραγματοποιηθεί εις βάρος των αμερικανικών αμυντικών εταιρειών.
Το θέμα είχε ήδη αναδειχθεί από το POLITICO, το οποίο αποκάλυψε ότι ο αναπληρωτής υπουργός Εξωτερικών των ΗΠΑ, Κρίστοφερ Λάνταου, επέκρινε σε κλειστή συνάντηση τον Δεκέμβριο τους Ευρωπαίους συμμάχους του ΝΑΤΟ επειδή έδιναν προτεραιότητα στη δική τους αμυντική βιομηχανία έναντι των Αμερικανών προμηθευτών.
Το Στέιτ Ντιπάρτμεντ συνυπέγραψε τη συμβολή της κυβέρνησης στη διαβούλευση της Επιτροπής, υπογραμμίζοντας τον συντονισμό μεταξύ των αμερικανικών υπηρεσιών.
Germany: an obstacle to a strong 🇪🇺.
❎Purchase of 🇺🇸 F35s rather than 🇫🇷 Rafales
❎Quit SCAF
❎Opposed to EU debt for defense
❎Pro-🇨🇳
❎Anti-nuclear
Let’s stop for good with this false idea of «🇫🇷-🇩🇪 partnership»
and condemn strongly such behavior!https://t.co/YMNwUHYCsh— Cyprien Ronze-Spilliaert (@cyprien_ronze) February 19, 2026
Η ευρωπαϊκή στροφή προς την αμυντική αυτονομία
Τα τελευταία χρόνια, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή επιδιώκει να αυξήσει το ποσοστό των ευρωπαϊκών οπλικών συστημάτων στα οπλοστάσια και στις συμβάσεις προμηθειών της Ένωσης, ιδίως υπό το πρίσμα της προετοιμασίας για πιθανή σύγκρουση με τη Ρωσία.
Επί δεκαετίες, η Ευρώπη βασίζεται σε μεγάλο βαθμό στον αμερικανικό στρατιωτικό εξοπλισμό. Από τα μαχητικά αεροσκάφη F-35 έως τα συστήματα πυροβολικού HIMARS και τα συστήματα αεράμυνας Patriot, σχεδόν τα δύο τρίτα των εισαγόμενων όπλων της ΕΕ προέρχονται από τις Ηνωμένες Πολιτείες.
Η Επιτροπή ετοιμάζεται να παρουσιάσει, το τρίτο τρίμηνο του έτους, επικαιροποίηση της οδηγίας του 2009 για τις δημόσιες συμβάσεις άμυνας.
Η αναθεώρηση εντάσσεται σε μια ευρύτερη και αμφιλεγόμενη προσπάθεια ενίσχυσης κανόνων «Αγοράστε Ευρωπαϊκά».
Ωστόσο, δεν έχει ακόμη αποσαφηνιστεί αν το νέο κείμενο θα περιλαμβάνει δεσμευτικές ρήτρες υπέρ των εγχώριων κατασκευαστών.
Ήδη, πάντως, η ΕΕ εφαρμόζει κριτήρια ευρωπαϊκής προτίμησης σε συγκεκριμένα προγράμματα, όπως το SAFE ύψους 150 δισ. ευρώ για δάνεια έναντι όπλων, καθώς και για αγορές οπλισμού που μπορεί να πραγματοποιήσει η Ουκρανία με το πρόσφατα συμφωνηθέν δάνειο των 90 δισ. ευρώ προς το Κίεβο. Στις περιπτώσεις αυτές, τα κονδύλια μπορούν να διατεθούν μόνο εφόσον τουλάχιστον το 65% της αξίας του εξοπλισμού προέρχεται από την Ευρώπη.
Η απειλή από το Πεντάγωνο
Στη συμβολή του, το Υπουργείο Άμυνας των ΗΠΑ προειδοποιεί ότι η ενσωμάτωση ισχυρής ρήτρας «Αγοράστε Ευρωπαϊκά» στη μελλοντική νομοθεσία θα οδηγήσει σε αντίποινα.
Συγκεκριμένα, οι Ηνωμένες Πολιτείες δηλώνουν ότι θα επανεξετάσουν τις υφιστάμενες γενικές εξαιρέσεις και παρεκκλίσεις από τους νόμους «Αγοράστε Αμερικανικά», οι οποίες έχουν θεσπιστεί στο πλαίσιο των Αμοιβαίων Συμφωνιών Αμυντικών Προμηθειών.
Στην πράξη, αυτό θα μπορούσε να σημαίνει περιορισμό ή ακόμη και κλείσιμο της πρόσβασης των ευρωπαϊκών εταιρειών στην αμερικανική αγορά άμυνας. Περίπου 19 από τις 27 πρωτεύουσες της ΕΕ έχουν συνάψει τέτοιες συμφωνίες με την Ουάσιγκτον, που επιτρέπουν στις ευρωπαϊκές επιχειρήσεις να διεκδικούν συγκεκριμένες συμβάσεις του Πενταγώνου.
Οι ΗΠΑ διευκρινίζουν ότι τυχόν μελλοντικές εξαιρέσεις θα εξετάζονται μόνο κατά περίπτωση και εφόσον κριθεί απαραίτητο για τη διαλειτουργικότητα και την τυποποίηση στο πλαίσιο του ΝΑΤΟ.
Επιπτώσεις στο ΝΑΤΟ και στις διατλαντικές σχέσεις
Η Ουάσιγκτον υποστηρίζει ότι μια αυστηρή ρήτρα «Buy European» θα περιόριζε την ελευθερία επιλογών των κρατών-μελών, θα αποδυνάμωνε τη Συμμαχία και θα έθετε σε κίνδυνο την ικανότητα των ευρωπαϊκών χωρών να επιτύχουν τους στόχους ικανοτήτων που συμφωνήθηκαν πέρυσι στο ΝΑΤΟ.
Παράλληλα, η αμερικανική κυβέρνηση υποστηρίζει ότι μια τέτοια πολιτική θα αντέβαινε στις δεσμεύσεις που ανέλαβε η ΕΕ στο πλαίσιο της εμπορικής συμφωνίας ΗΠΑ–ΕΕ που υπογράφηκε το περασμένο καλοκαίρι, στην οποία η Ευρωπαϊκή Επιτροπή δεσμεύτηκε να αυξήσει τις αγορές αμερικανικών όπλων.
Το μήνυμα της κυβέρνησης Τραμπ επαναλήφθηκε και από το Αμερικανικό Εμπορικό Επιμελητήριο, το οποίο, αν και με ηπιότερο τόνο, προειδοποίησε επίσης κατά της ενίσχυσης της ευρωπαϊκής προτίμησης στις αμυντικές προμήθειες.
Μια κρίσιμη καμπή για την ευρωπαϊκή κυριαρχία
Σύμφωνα με την αμερικανική πλευρά, η ενσωμάτωση ρήτρας ευρωπαϊκής προτίμησης στην οδηγία θα αποτελέσει «σημείο καμπής» όσον αφορά τον αντίκτυπο στην κυριαρχία και στους εθνικούς προϋπολογισμούς των κρατών-μελών.
Για τις Βρυξέλλες, ωστόσο, το ζήτημα συνδέεται με τη στρατηγική αυτονομία και τη μείωση της εξάρτησης από έναν εταίρο που, κατά την εποχή Τραμπ, θεωρείται ολοένα και πιο απρόβλεπτος.
Η αντιπαράθεση αυτή αναμένεται να δοκιμάσει τα όρια της ευρωπαϊκής φιλοδοξίας για αμυντική αυτονομία, αλλά και τη συνοχή της διατλαντικής συμμαχίας σε μια περίοδο αυξημένων γεωπολιτικών προκλήσεων.
Πηγή: in.gr
