Του Τάσου Δασόπουλου
Μια μακριά λίστα από 177 ορόσημα και περίπου 12,6 δισ. ευρώ, που θα πρέπει να εισπραχθούν από τις δύο τελευταίες δόσεις, χωρίζουν την Ελλάδα από το να ολοκληρώσει με επιτυχία το εθνικό της σχέδιο για το Ταμείο Ανάπτυξης και Ανθεκτικότητας, αφού δεν έχει περιθώρια να αποτύχει.
Μέχρι στιγμής η Ελλάδα έχει απορροφήσει 23,4 δισ. ευρώ, δηλαδή το 65,2% του ποσού των 36 δισ. ευρώ που έχει εξασφαλίσει από το Ταμείο Ανάκαμψης και την επέκτασή του, το RepowerΕU. Το χρονοδιάγραμμα των δύο τελευταίων δόσεων, με βάση την πρόσφατη αναθεώρηση του Ελλάδα 2.0, προβλέπει ότι το 8ο αίτημα επιχορηγήσεων θα είναι ύψους 1,7 δισ. ευρώ και θα συνοδεύεται από το 7ο αίτημα δανείων 1,3 δισ. ευρώ που θα γίνει τον Απρίλιο. Το 9ο και τελευταίο αίτημα επιχορηγήσεων θα είναι ύψους 4,4 δισ. ευρώ και θα συνοδεύεται από το 8ο αίτημα δανείων ύψους 5,2 δισ. ευρώ. Το αίτημα για τα 9,6 δισ. ευρώ θα γίνει τον Σεπτέμβριο.
Θέση του ΥΠΕΘΟ, η οποία έχει εκφραστεί διά στόματος του αναπληρωτή υπουργού Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών, Νίκου Παπαθανάση, είναι ότι η Ελλάδα δεν πρόκειται να χάσει ούτε ένα ευρώ από το Ταμείο Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας. Η θέση αυτή βασίζεται σε πέντε μοναδικότητες του ΤΑΑ που δεν θα επαναληφθούν. Συγκεκριμένα:
Το ύψος των πόρων
Η Ελλάδα σε σχέση με τις υπόλοιπες χώρες της Ε.Ε.-27 είναι αναλογικά ο μεγαλύτερος δικαιούχος πόρων από το ΤΑΑ, καθώς αυτοί αντιστοιχούν στο 16,0% του ΑΕΠ της το έτος 2023 (μ.ο. για Ε.Ε.-27: 3,7%) και ανέρχονται σε 35,95 δισ. ευρώ, εκ των οποίων 18,22 δισ. ευρώ επιχορηγήσεις και 17,73 δισ. ευρώ δάνεια. Η παραπάνω εικόνα δεν διαφοροποιείται, τόσο στην περίπτωση των επιχορηγήσεων (Ελλάδα: 8,1% του ΑΕΠ, μέσος όρος Ε.Ε.-27: 2,1%) όσο και των δανείων (Ελλάδα: 7,9% του ΑΕΠ, μέσος όρος Ε.Ε.-27: 1,6%). Από τα 23,44 δισ. ευρώ που έχουν απορροφηθεί, τα 12,04 δισ. ευρώ αφορούσαν επιχορηγήσεις (το 66,1% του συνολικού ποσού αυτών) και 11,4 δισ. ευρώ δάνεια (το 64,1% του συνολικού ποσού αυτών). Οι πόροι αυτοί εξασφαλίστηκαν με προσωπική παρέμβαση του πρωθυπουργού κατά τις διαπραγματεύσεις που έγιναν το 2020, για να οριστικοποιηθεί η κατανομή για κάθε χώρα. Η απόδοση όμως του αναλογικά υψηλότερου ποσοστού πόρων είχε και το τίμημα, η Κομισιόν να παρακολουθεί στενά την υλοποίηση του ελληνικού προγράμματος.
Η κάλυψη του επενδυτικού κενού
Η επιτυχής ολοκλήρωση του ΤΑΑ ισοδυναμεί με την κάλυψη ενός ποσού ύψους 56 δισ. ευρώ σε επενδύσεις (αν υπολογίσει κανείς τους κοινοτικούς πόρους και την ιδιωτική συμμετοχή), που αποτελεί πάνω από το 50% του επενδυτικού κενού των 100 δισ. ευρώ, το οποίο δημιούργησε η κρίση χρέους και η ύφεση που υποχρέωσε την Ελλάδα να υλοποιήσει τρία προγράμματα διάσωσης με συνολικά μέτρα λιτότητας ύψους 77 δισ. ευρώ, τα οποία με τη σειρά τους οδήγησαν σε ανεργία κοντά στο 18% το 2016 και μείωση των εισοδημάτων κατά 30%. Με υπολογισμούς της Τράπεζας της Ελλάδος, η υλοποίηση του ΤΑΑ θα οδηγήσει στη δημιουργία 200.000 θέσεων εργασίας, υπερπολύτιμων σε μια χώρα που βγαίνει από μια πρωτοφανή κρίση.
Οι βασικές μεταρρυθμίσεις
Η Ελλάδα αποφάσισε να εκμεταλλευτεί την ευκαιρία του Ταμείου και να προωθήσει όχι μόνο επενδύσεις (213 είναι ενταγμένες και υλοποιούνται) αλλά και τεράστιο πακέτο 169 μεταρρυθμίσεων, πολλές από τις οποίες καθυστερούν για δεκαετίες είτε λόγω αστοχιών του κρατικού μηχανισμού είτε λόγω έλλειψης πόρων. Εκτός από δράσεις για την πράσινη μετάβαση και την ψηφιοποίηση δημόσιου και ιδιωτικού τομέα, οι οποίοι διαφορετικά θα έπαιρναν 10ετίες για να ολοκληρωθούν, στο πακέτο εντάχθηκαν η επιτάχυνση της απονομής δικαιοσύνης, το κτηματολόγιο και η δημιουργία πολεοδομικών σχεδίων για όλη την χώρα. Η Ελλάδα έχει “πληρώσει” την καθυστέρηση αυτών των μεταρρυθμίσεων με πολλές θέσεις χαμηλότερα σε ελκυστικότητα ως επενδυτικός προορισμός στους δείκτες του “Doing Business” της Παγκόσμιας Τράπεζας.
Το συν στην ανάπτυξη
Από τα 23,4 δισ. ευρώ έχουν τύχει καθαρής απορρόφησης (δηλαδή τα χρήματα έχουν γίνει δαπάνες για την οικονομία) περίπου 19 δισ. ευρώ. Αυτό σημαίνει ότι σε αριθμητικούς όρους το ΤΑΑ έχει αυξήσει την ανάπτυξη για το διάστημα 2021 (έτος κατά το οποίο εγκρίθηκε το πρόγραμμα) μέχρι το τέλος του 2025 κατά 9,5% του ΑΕΠ. Ειδικά από το 2023 και μετά το αποτέλεσμα στην οικονομία από τους πόρους του ΤΑΑ είναι υπεύθυνο για τη σύγκλιση –έστω και αργή– της οικονομίας, σε επίπεδο εισοδημάτων, με τον μέσο όρο της Ευρωπαϊκής Ένωσης, από όπου η Ελλάδα συνεχίζει να απέχει περίπου 30%.
Η σύνδεση του ΤΑΑ με το Μεσοπρόθεσμο
Ακόμη ένάς λόγος για τον οποίο η Ελλάδα δεν έχει περιθώριο να αποτύχει στο εθνικό σχέδιο για το ΤΑΑ είναι ότι πλέον οι νέοι δημοσιονομικοί κανόνες βρίσκονται σε άμεση σύνδεση με την υλοποίηση του ΤΑΑ, έστω και αν αυτό δεν είναι ορατό με την πρώτη ματιά.
Το μεταρρυθμιστικό πρόγραμμα που αποστέλλει σε ετήσια βάση η Ελλάδα στις Βρυξέλλες, στο πλαίσιο του ευρωπαϊκού εξαμήνου, βασίζεται σε ποσοστό 80% στην υλοποίηση μεταρρυθμίσεων, οι οποίες είναι ενταγμένες στο Ταμείο Ανάκαμψης. Επίσης εκτός από το βασικό κριτήριο αξιολόγησης των δημοσιονομικών επιδόσεων της Ελλάδας, το οποίο είναι η τήρηση των οροφών αύξησης των δαπανών σε ετήσια βάση, η χώρα αξιολογείται και για τον ρυθμό υλοποίησης των βελτιώσεων σε δομές του ιδιωτικού και του δημόσιου τομέα, οι οποίες τα τελευταία χρόνια έχουν σημείο αναφοράς τα χρήματα του ΤΑΑ.
Πηγή: capital.gr
