του Στάθη Βασιλόπουλου
Ο ελληνικός σιδηρόδρομος αναζητά τρόπους να ανακτήσει την εμπιστοσύνη των επιβατών, καθώς τα τελευταία χρόνια βρίσκεται βυθισμένος σε απαξίωση. Η τραγωδία στα Τέμπη τον Φεβρουάριο του 2023, όπου 57 άνθρωποι έχασαν τη ζωή τους, αποκάλυψε με σκληρό τρόπο τις δομικές αδυναμίες του συστήματος και ανέδειξε ως προτεραιότητα την αναμόρφωση της ασφάλειας.
Παρά τα προβλήματα, η προσπάθεια ανασύστασης του σιδηροδρόμου έχει ξεκινήσει. Πριν από μερικές ημέρες έφτασε στη Θεσσαλονίκη το πρώτο δοκιμαστικό τρένο της Alstom, που θα είναι αντίστοιχου τύπου με τα 23 νέα τρένα που αναμένεται να αποκτηθούν έως τα τέλη του 2027.
Η παραγγελία των νέων τρένων (όχι μεταχειρισμένων), στο πλαίσιο της νέας σύμβασης μεταξύ του Ελληνικού Δημοσίου και της Hellenic Train, έχει ήδη πραγματοποιηθεί και τα πρώτα τρένα θα ξεκινήσουν να εκτελούν δρομολόγια στον ελληνικό σιδηρόδρομο εντός 18 μηνών. Η ολοκλήρωση της παράδοσης όλου του στόλου προβλέπεται έως το τέλος της επόμενης χρονιάς. Το σύνολο του ποσού (308 εκατ. ευρώ) καταβάλλεται από τον ιταλικό όμιλο Ferrovie dello Stato. Πρόκειται για τη μεγαλύτερη επένδυση στις χερσαίες μεταφορές που έχει γίνει ποτέ στη χώρα.
H σύμβαση προβλέπει ρήτρα καταγγελίας: αν τα νέα τρένα δεν έχουν παραδοθεί και τεθεί σε κυκλοφορία έως το 2027, το Δημόσιο μπορεί να λύσει τη σύμβαση.
Παράλληλα, αυστηροποιούνται οι ποινές για καθυστερήσεις, ακινητοποιήσεις και πλημμελή συντήρηση, ενώ διπλασιάζονται οι αποζημιώσεις των επιβατών σε περιπτώσεις σοβαρής διαταραχής των δρομολογίων.
Από τα 23 νέα τρένα που αναμένεται να παραδοθούν, τα 11 θα έχουν προαστιακό χαρακτήρα και θα χρησιμοποιηθούν για την πύκνωση των δρομολογίων γύρω από τις μεγάλες πόλεις, ενώ τα υπόλοιπα 12 θα είναι υπεραστικά και θα δρομολογηθούν στον άξονα Αθήνα – Θεσσαλονίκη. Το σχέδιο προβλέπει από τον ερχόμενο Σεπτέμβριο τη λειτουργία οκτώ ζευγών δρομολογίων σε καθημερινή βάση, με στόχο το 2027 τα ζεύγη αυτά να αυξηθούν σε δώδεκα. Η ολοκλήρωση των έργων υποδομής, σε συνδυασμό με τα νέα τρένα, αναμένεται να μειώσει τον χρόνο ταξιδιού στον κεντρικό άξονα σε λιγότερο από 3,5 ώρες.
Τα κρίσιμα έργα
Βασικό στοιχείο για την αναβάθμιση του ελληνικού σιδηροδρόμου αποτελεί η ολοκλήρωση κρίσιμων έργων υποδομής, με έμφαση στην εγκατάσταση συστημάτων τηλεδιοίκησης, σηματοδότησης και ETCS στον άξονα Αθήνας – Θεσσαλονίκης. Σημαντικό μέρος των έργων αυτών επλήγη από τον κυκλώνα “Daniel” το καλοκαίρι του 2023 και βρίσκονται σε διαδικασία αποκατάστασης.
Τα έργα υποδομής στο δρομολόγιο Αθήνα – Θεσσαλονίκη προχωρούν κανονικά, με το χρονοδιάγραμμα των 15 μηνών να τηρείται χωρίς αποκλίσεις και χωρίς καμία παράταση του έργου. Το καλοκαίρι του 2026 το δίκτυο αυτό θα έχει 100% σηματοδότηση, 100% τηλεδιοίκηση και 100% σύστημα αυτόματης πέδησης, δημιουργώντας για πρώτη φορά ένα ενιαίο και σύγχρονο επίπεδο λειτουργίας στον κεντρικό σιδηροδρομικό άξονα της χώρας.
Σημαντική πρόοδος καταγράφεται και στα περιφερειακά δίκτυα της Θεσσαλίας. Στη γραμμή Παλαιοφάρσαλος – Καλαμπάκα υλοποιούνται εκτεταμένα έργα αποκατάστασης και προστασίας της γραμμής, με έμφαση στην υδραυλική θωράκιση και στη σταθεροποίηση των ευάλωτων τμημάτων, ώστε η σύνδεση να επανέλθει σε ασφαλή και απρόσκοπτη λειτουργία. Αντίστοιχα, στη γραμμή Λάρισα – Βόλος εξελίσσονται εργασίες ανακατασκευής της υποδομής, αποκατάστασης γεφυρών και ενίσχυσης των τεχνικών έργων, με στόχο την πλήρη αναβάθμιση μιας γραμμής κρίσιμης για την επιβατική κίνηση της περιοχής.
Παρεμβάσεις για ενίσχυση της ασφάλειας
Τον περασμένο Ιούλιο ολοκληρώθηκε η εγκατάσταση και ανάταξη του ETCS on board, δηλαδή του συστήματος αυτόματης πέδησης, σε όλα τα τρένα που κυκλοφορούν στο δίκτυο Αθήνα – Θεσσαλονίκη, προσθέτοντας μια δικλίδα ασφαλείας σε περιπτώσεις ανθρώπινου λάθους. Επίσης τον Ιούλιο του 2025 τέθηκε σε πιλοτική λειτουργία το σύστημα ακριβούς γεωεντοπισμού, που βασίζεται στην τριγωνοποίηση δορυφορικών σημάτων GNSS με επίγειους σταθμούς, προσφέροντας ακρίβεια εντοπισμού έως και 5 εκατοστών, σε αντίθεση με το συμβατικό GPS, που μπορεί να αποκλίνει έως και 15 μέτρα. Με το σύστημα αυτό διασφαλίζεται ότι κανένα τρένο δεν κινείται “στα τυφλά”, ακόμα και σε τμήματα του δικτύου με μονή γραμμή ή χωρίς προηγμένα ευρωπαϊκά συστήματα ERTMS, τα οποία –βάσει κανονισμών– δεν είναι υποχρεωτικά πριν από το 2050. Επίσης, μέσω του gov.gr, ο κάθε πολίτης μέσα από το σύστημα ακριβούς γεωεντοπισμού μπορεί να δει την πορεία των τρένων σε πραγματικό χρόνο με απόκλιση 5 εκατοστών.
Οι επιδόσεις των νέων τρένων
Στο πλαίσιο της ανανέωσης του στόλου, εντάσσονται στο ελληνικό σιδηροδρομικό δίκτυο 23 νέοι ηλεκτροκίνητοι συρμοί τύπου Coradia Stream. Πρόκειται για ηλεκτροκίνητους συρμούς νέας γενιάς, σχεδιασμένους για υπεραστικές και προαστιακές επιβατικές υπηρεσίες. Οι συρμοί διαθέτουν χαμηλό δάπεδο και επιβίβαση χωρίς σκαλιά, αυξημένη χωρητικότητα (335 θέσεις ανά υπεραστικό και 362 ανά προαστιακό συρμό), μεγάλες γυάλινες επιφάνειες, προσαρμοζόμενο LED φωτισμό, ειδικούς χώρους για ποδήλατα, καρότσια και μεγάλες αποσκευές, καθώς και ενισχυμένη ηχομόνωση. Οι συρμοί έχουν μέγιστη ταχύτητα 160 χλμ./ώρα, με δυνατότητα αναβάθμισης όπου το δίκτυο επιτρέπει μεγαλύτερες ταχύτητες, και παρουσιάζουν έως 10% μειωμένη κατανάλωση ενέργειας. Η πλατφόρμα Coradia Stream αποτελεί δοκιμασμένη λύση της Alstom, με εκτεταμένη χρήση διεθνώς και πάνω από 4.500 συρμούς σε λειτουργία σε Ευρώπη, Αφρική και Βόρεια Αμερική.
Πηγή: capital.gr
