Κίτρινη Αποθήκη του Βόλου: Ένα μεγαθήριο αρχιτεκτονικής και ιστορικής μνήμης έχει περάσει στην εποχή της παρακμής και της λήθης

Βρίσκεται σε φάση παραμέλη σης, με φθορές από τον χρόνο και τις καιρικές συνθήκες, και αβέβαιομέλλονωςπροςτηχρή ση και λειτουργία της

Η Κίτρινη Αποθήκη για το Βόλο είναι ένα εμβληματικό κτίριο μιας άλλης εποχής. Είναι ένα από τα πιο γνωστά ιστορικά κτίρια της πόλης με βαρύ πρόσημο για τους κατοίκους που θυμούνται το κτίριο, ενώ για άλλους ίσως θεωρείται ένα μεγάλο επικίνδυνο κτίριο, ερειπωμένο, στην καρδιά της πόλης. Η κίτρινη αποθήκη βρίσκεται στη συνοικία Μεταμόρφωση, στη συμβολή των οδών Ανθίμου Γαζή και Βασσάνη, σε μια κεντρική θέση μέσα στον αστικό ιστό του Βόλου, καταλαμβάνοντας σχεδόν μισό οικοδομικό τετράγωνο.

Σήμερα δε μιλά κανείς γι αυτό, ωστόσο πριν λίγα χρόνια οι κάτοικοι της πόλης περίμεναν να δουν την κίτρινη αποθήκη να ξαναζωντανεύει, ξορκίζοντας όλα τα άσχημα που συνέβησαν μέσα στους χώρους της, τον καιρό της κατοχής. Το σχέδιο όμως ναυάγησε και η κίτρινη αποθήκη στέκει να περιμένει το χρόνο να σβήσει όσα σημάδια έμειναν χαραγμένα στους τοίχους του κτιρίου. Το σχέδιο να μετατραπεί το κτίριο σε Κέντρο Καινοτομίας του Πανεπιστημίου Θεσσαλίας ακυρώθηκε. Η Κίτρινη Αποθήκη βρίσκεται σε φάση παραμέλησης με αβέβαιο μέλλον ως προς τη λειτουργία και την τελική της χρήση. Είναι αδύνατο να μην το κοιτάξεις, ακόμα και τώρα που μοιάζει μ ένα άδειο κουφάρι, η κίτρινη αποθήκη, τραβά το βλέμμα και του πιο αδιάφορου περαστικού.

Από την ακμή στην παρακμή, μια διαδρομή που έχουν ακολουθήσει χιλιάδες κτίρια και βιομηχανίες αλλά και κάποια άλλα κτίρια με εξίσου εμβληματική σημασία έχουν αναγεννηθεί και συνεχίζουν να εμπνέουν, φιλοξενώντας τη νέα εποχή, Θα μπορούσε άραγε να μπει σε εφαρμογή ξανά το σχέδιο ανάδειξης της κίτρινης αποθήκης στο Βόλο;

Γράφει η Εννη Λεβέντη απο την «Πολιτεία Θεσσαλών» Κυριακή 8 Φεβρουαρίου 2026

Το κτίριο χτίστηκε στα τέλη της δεκαετίας του 1920, με τις περισσότερες πηγές να αναφέρουν ότι κατασκευάστηκε μεταξύ 1926 και 1930. Η αρχική χρήση του κτιρίου  ήταν καπναποθήκη της εταιρείας America Tobacco, μιας από τις σημαντικότερες εταιρείες του κλάδου καπνού στην Ελλάδα εκείνη την εποχή. Η καπναποθήκη στη συνέχεια πέρασε στη Συνεταιριστική Εταιρία Καπνοπαραγωγών Ελλάδος (ΣΕΚΕ), η οποία διαχειριζόταν σημαντικό μέρος των αποθηκών καπνού στην Ελλάδα. Ήταν πραγματικά επιβλητικό ως κτίριο καθώς φαινόταν από μακριά το πενταόροφο μεγαθήριο. Η Κίτρινη Αποθήκη αποτελεί ένα σύμβολο ως βιομηχανικό κτίριο, που μαρτυρούσε την οικονομική σημασία του Βόλου ως κόμβου εμπορίου και βιομηχανίας κατά τη διάρκεια του 20ού αιώνα.

Η περίοδος της κατοχής της Ελλάδας από τα Γερμανικά στρατεύματα άλλαξε τη συμβολική σημασία ευρωστίας της Κίτρινης Αποθήκης της πόλης και μετατράπηκε σε σκιερό και μαρτυρικό χώρο κράτησης, βασανιστηρίων και εξόντωσης αντιστασιακών και πατριωτών. Στο εσωτερικό της φυλακίστηκαν και βασανίστηκαν εκατοντάδες άντρες και γυναίκες, μέλη αντίστασης όπως του ΕΑΜ, της ΕΠΟΝ και του ΕΛΑΣ, αλλά και απλοί πολίτες που συνδέονταν με αντιστασιακή δράση. Ένα από τα πιο τραγικά περιστατικά που συνδέονται με το κτίριο είναι η εκτέλεση είκοσι κρατουμένων στις 27 Απριλίου 1944, μετά από ένα μεγάλο μπλόκο στον Άνω Βόλο.

Εκείνοι που διακρίθηκαν και ξεχώρισαν από το πλήθος οδηγήθηκαν σε αίθουσα της αποθήκης, όπου υπέστησαν σκληρά βασανιστήρια και εκτελέστηκαν έξι-έξι, πριν πεταχτούν τα πτώματά τους στους δρόμους της πόλης. Στους τοίχους του κτιρίου ήταν χαραγμένα ονόματα κρατουμένων, αποχαιρετιστήρια σημειώματα και κραυγές αγωνίας από φυλακισμένους που άφηναν ένα ζωντανό αποτύπωμα, μια ζωντανή μαρτυρία για τις συνθήκες που επικρατούσαν. Η Κίτρινη Αποθήκη υπήρξε ένα από τα σημαντικότερα κέντρα βασανιστηρίων στη διάρκεια της κατοχής στην περιοχή του Βόλου, μαζί με τις φυλακές Αλεξάνδρας και Ιωσαφάτ.

Μετά την απελευθέρωση και την πάροδο των χρόνων, το κτίριο έχασε σταδιακά τη λειτουργία του ως αποθήκη καπνού, ενώ μέρος της ιστορικής μνήμης της Κίτρινης Αποθήκης παρέμενε άγνωστο για τους νεότερους μέχρι τις τελευταίες δεκαετίες και σιγά-σιγά το κτίριο πέρασε σε κατάσταση σταδιακής παραμέλησης. Ωστόσο πριν μερικά χρόνια, έγιναν κάποιες  προσπάθειες να αναδειχθεί η ιστορική και πολιτισμική αξία της Κίτρινης Αποθήκης. Συγκεκριμένα, το 2019 πάρθηκε η απόφαση να ξεκινήσει ένα μεγάλο έργο που είχε στόχο την αποκατάσταση του κτιρίου.

Μάλιστα η υλοποίηση του σχεδίου είχε ήδη βγάλει σχέδιο με προϋπολογισμό να ξεπερνά τα 10 εκατομμύρια ευρώ και με στόχο τη μετατροπή του κτιρίου σε Κέντρο Επιχειρηματικής Καινοτομίας και Πολιτισμού, σε συνεργασία με το Υπουργείο Πολιτισμού, την Περιφέρεια Θεσσαλίας και το Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας. Το έργο αποσκοπούσε να ενισχύσει δομικά το κτίριο, να αναδειχθούν οι δομές του και να δώσει νέα ζωή στο χώρο, συνδέοντας την ιστορική μνήμη με σύγχρονες ανάγκες καινοτομίας και μάθησης.

Έτσι το 2019 Άρχισαν τα έργα ανακατασκευής και ξεκίνησαν οι εργασίες. Μέχρι το 2022 είχε ολοκληρωθεί σημαντικό μέρος των εργασιών που περιελάμβανε εργασίες ενίσχυσης των θεμελίων και των τοιχίων του υπογείου, ενίσχυση των υποστυλωμάτων και της συνολικής δομικής κατασκευής. Σε αυτό το στάδιο, το έργο είχε φτάσει περίπου στο 40% της υλοποίησης, σύμφωνα με επίσημη ενημέρωση της προηγούμενης ηγεσίας της Περιφέρειας Θεσσαλίας. Ωστόσο, μετά το 2023 υπήρξαν σημαντικές καθυστερήσεις και δυσκολίες. Ο εργολάβος που είχε αναλάβει το έργο αποχώρησε λόγω προβλημάτων με το κόστος και η εργολαβία διαλύθηκε επίσημα στις αρχές του 2025.  Παράλληλα, το αρχικό σχέδιο να στεγαστεί στο κτίριο το Κέντρο Καινοτομίας του Πανεπιστημίου Θεσσαλίας ακυρώθηκε, καθώς το Πανεπιστήμιο αποφάσισε να τοποθετήσει την έδρα του σε άλλο κτίριο, αφήνοντας σε εκκρεμότητα τη χρησιμότητα του χώρου.

Σήμερα, το κτίριο βρίσκεται σε ένα αβέβαιο στάδιο. Οι εργασίες έχουν σταματήσει, δεν υπάρχει κάποια ενημέρωση και οι εργασίες στις υποδομές έχουν υποστεί νέες φθορές λόγω του χρόνου και των καιρικών συνθηκών. Εικόνες από το εσωτερικό και εξωτερικό δείχνουν την υποβάθμιση λόγω της απουσίας στέγης και της έκθεσης σε βροχές και υγρασία, γεγονός που έχει προκαλέσει επιπλέον φθορά στο κτίριο. Οι προσπάθειες για επανεκκίνηση κάποιου έργου αποκατάστασης ή επαναχρησιμοποίησης κατάστασης βρίσκονται σε επίπεδο μελετών, αλλά δεν υπάρχει ακόμη συγκεκριμένο σχέδιο ή χρηματοδότηση που να έχει προχωρήσει πέρα από την αρχική φάση μελέτης της Περιφέρειας.

Η χρήση του ιστορικού κτιρίου της Κίτρινης Αποθήκης έχει προκαλέσει συζητήσεις και διαφωνίες στην κοινωνία του Βόλου. Το Παράρτημα ΠΕΑΕΑ-ΔΣΕ Βόλου έχει εκφράσει την αντίθεσή του στη μετατροπή του κτιρίου σε επιχειρηματικό ή καινοτομικό κέντρο, θεωρώντας ότι μια τέτοια απόφαση, μειώνει την ιστορική  ταυτότητα του κτιρίου ως τόπου μνήμης και θυσίας. Οι εκπρόσωποι ζητούν να διατηρηθούν και να αναδειχθούν οι χώροι ως Μουσείο Εθνικής Αντίστασης και εκπαιδευτικός χώρος, προσβάσιμος σε σχολεία και μαθητές.

Η Κίτρινη Αποθήκη του Βόλου, ένα μεγαθήριο βιομηχανικής αρχιτεκτονικής του μεσοπολέμου, αποτελεί ταυτόχρονα ένα ισχυρό ιστορικό σύμβολο για την πόλη και ένα σημαντικό μνημείο της αντίστασης κατά τη διάρκεια της κατοχής. Παρά τις αρχικές προσπάθειες για αποκατάσταση και ανάδειξη, «το έργο έχει μπει στο ράφι», αφήνοντας την Κίτρινη Αποθήκη στην φθορά του χρόνου και των καιρικών συνθηκών και με αβέβαιο μέλλον ως προς τη λειτουργία και την τελική της χρήση. Η συζήτηση γύρω από το πώς πρέπει να αξιοποιηθεί ως χώρος μνήμης, μουσείο, εκπαιδευτικό κέντρο, ή πολυχώρος καινοτομίας χρειάζεται να έρθει ξανά στο τραπέζι των διαβουλεύσεων, ενώ η ανάγκη διατήρησης και προστασίας αυτού του ιστορικού μνημείου παραμένει επιτακτική.

Για την ώρα οι εργασίες έχουν σταματήσει. Το έργο δεν έχει επανενταχθεί σε χρηματοδοτικό πρόγραμμα. Η τελική χρήση του κτιρίου παραμένει ανοιχτό ζήτημα. Η κοινωνία επιθυμεί τη Διάσωση του κτιρίου, ίσως με τη Δημιουργία Μουσείου Εθνικής Αντίστασης ή την κατασκευή και την ίδρυση ενός κτιρίου που θα συνδυάζει τα στοιχεία της ιστορικής μνήμης, παρέχοντας πρόσβαση στους επισκέπτες ώστε το ίδιο το κτίριο να αποτελεί βιωματική εμπειρία πολιτισμού και πολιτιστικής χρήσης. Τελικά ποιο είναι το πραγματικό εμπόδιο ανάπτυξης και διαφύλαξης των στοιχείων και των ιστορικών μνημείων μιας πόλης, τα χρήματα, οι ιδέες, το όραμα, οι πρακτικές εφαρμογές υλοποίησης, άλλες προτεραιότητες ή όλα μαζί;