Μα τι πήγε λάθος; Τίποτα και τα πάντα! Το «λάθος» κάποιες φορές κοστίζει ζωές και η ζημιά αυτή, δεν διορθώνεται
O τεχνικός ασφαλείας Ευάγγελος Κορώνας, εξηγεί πώς η ασφάλεια των εργασιακών χώρων δεν είναι θέμα τύχης αλλά παρατήρησης και καταγραφής, μελέτης και αποτελέσματος, οργάνωσης και πρόληψης με σκοπό την αποφυγή ατυχημάτων. Ο Ευάγγελος Κορώνας, είναι Χημικός Μηχανικός με τριάντα χρόνια εμπειρίας στην βιομηχανία και σε τεχνικά έργα και ως τεχνικός ασφάλειας επιχειρήσεων . Λειτουργεί γραφείο συμβούλων επιχειρήσεων και είναι Πιστοποιημένος εκπαιδευτής του εθνικού κέντρου δημόσιας διοίκησης και αυτοδιοίκησης και των προγραμμάτων εκπαίδευσης τεχνικών ασφαλείας. Ο τεχνικός ασφαλείας μπορεί να διαπιστώσει την Επικινδυνότητα Εγκαταστάσεων και να δώσει οδηγίες για τα κατάλληλα μέτρα προστασίας, αλλά σε καμία περίπτωση δεν είναι μάγος. Η συνεχόμενη κατάρτιση και η μεθοδικότητα είναι προϋπόθεση για να δημιουργηθεί ένα περιβάλλον με άρτιες εργασιακές προδιαγραφές με βασική συμμετοχή και συναίνεση του εργοδότη και συμμόρφωση με όσα προβλέπει ο νόμος. Με βάση την ισχύουσα νομοθεσία όλες οι επιχειρήσεις εφόσον απασχολούν έστω και έναν εργαζόμενο χρειάζεται να ορίσουν τεχνικό ασφάλειας σύμφωνα με τις διατάξεις του άρθρου 8 του κώδικα νόμων για την υγεία και ασφάλεια των εργαζομένων . Ο τεχνικός ασφαλείας είναι όπως ορίζεται, υπεύθυνος για την υγιεινή και ασφάλεια των εργαζομένων στο χώρο εργασίας τους.
Συνέντευξη στην Εννη Λεβέντη απο την «Πολιτεία Θεσσαλών» Κυριακή 8 Φεβρουαρίου 2026
Στο άκουσμα ενός εργατικού ατυχήματος συνήθως «σηκώνουμε για να πετάξουμε την πέτρα» στον τεχνικό ασφαλείας. Σίγουρα το τραγικό δυστύχημα στην μπισκοτοποιία έχει εγείρει συζητήσεις σε πανελλήνιο επίπεδο, όμως καλό είναι να ξεδιαλύνουμε κάποια πράγματα με τη δική σας βοήθεια.
Σας ευχαριστώ και εγώ για την πρόσκληση. Ανοίγετε ένα πολύ μεγάλο θέμα και επίκαιρο με το τελευταίο δυστύχημα, το θανατηφόρο που είχαμε στην περιοχή μας. Όντως τα θέματα του τεχνικού ασφαλείας είναι πολύπλοκα και είναι και περίεργα κάποιες φορές, γιατί ο τεχνικός ασφαλείας δεν είναι αυτός που κάνει τις παρεμβάσεις. Είναι αυτός ο οποίος υποδεικνύει, συμβουλεύει, καθοδηγεί όλους τους υπόλοιπους ώστε να εφαρμόσουν με τον καλύτερο τρόπο τα μέτρα ασφαλείας, γιατί ακόμη και ένα ασφαλές μηχάνημα, ο τρόπος με τον οποίο θα το χειριστείς μπορεί να γίνει επικίνδυνο.
Μάλιστα, επομένως ο θεσμικός ρόλος του τεχνικού ασφαλείας είναι να υποδεικνύει, να συμβουλεύει, να καθοδηγεί;
Σωστά, δηλαδή όλοι όσοι εμπλέκονται σε μια παραγωγική διαδικασία πάνω στο θέμα των βιομηχανιών, προϊστάμενοι, μηχανικοί ή εργαζόμενοι και οποιοσδήποτε άλλος, ακόμη και εργαζόμενοι στα γραφεία, οποιοσδήποτε που μπορεί να έρχεται σε επαφή με οποιαδήποτε εργασία, έχει σχέση με την διατήρηση της ασφάλειας. Να σας εξηγήσω όμως τι εννοώ, γιατί τα θέματα υγιεινής ασφάλειας εργασίας δεν είναι μόνο τεχνικής φύσης, είναι και άλλοι παράγοντες που συλλειτουργούν, όπως ψυχολογικοί παράγοντες, είναι και θέματα περιβαλλοντικών συνθηκών στον χώρο. Άρα ουσιαστικά είναι ένα πολυσυλλεκτικό κομμάτι που πρέπει να το γνωρίζουμε όλοι μας σε έναν χώρο και να δίνουν όλοι τους τις πληροφορίες τις αναγκαίες για να μπορεί να συνθέσει ο τεχνικός ασφαλείας το συμπέρασμα και να δώσει τις ανάλογες οδηγίες πάνω στο κάθε κομμάτι.
Άρα ο τεχνικός ασφαλείας φτάνει μέχρι ένα σημείο και από ένα σημείο και μετά είναι στην αρμοδιότητα του εργοδότη ή του επιχειρηματία προκειμένου να ακούσει και να ακολουθήσει τις οδηγίες. Πού σταματά δηλαδή η αρμοδιότητα ενός τεχνικού ασφαλείας και πού ξεκινά η ευθύνη του εργοδότη;
Είναι πολύ σωστό αυτό που είπατε. Είναι ακριβώς αυτό που καταγράψατε. Ο τεχνικός ασφαλείας μπορεί να γράφει στο βιβλίο παρατηρήσεων ή να καταγράφει προφορικά θέματα που πρέπει να υλοποιηθούν και κανένας να μην του δίνει σημασία. Πάντα η εργοδοσία, ο επιχειρηματίας και τα λοιπά, έχει τελική ευθύνη ό,τι και να πει ο οποιοσδήποτε τεχνικός ασφαλείας. Πολλές φορές το πρόβλημα είναι αυτό. Δηλαδή, είτε ο τεχνικός ασφαλείας τα καταγράφει και δεν υλοποιούνται και αναγκάζεται να τα γράψει πάρα πολλές φορές μέχρι να ακουστεί. Δηλαδή συνεχίζει να τα γράφει, κάποιος δεν υλοποιεί και συνεχίζουμε ένα παιχνίδι χωρίς λόγο. Άρα ουσιαστικά όταν δεν υπάρχει υγιές σύστημα καταγραφής και υλοποίησης αυτή η σχέση πρέπει να σταματάει. Ο εργοδότης όμως είναι αυτός που στο τέλος έχει την ευθύνη για την εγκατάστασή του γιατί είναι και αυτός ο οποίος θα πάρει τις αποφάσεις αν θα κάνει κάτι ή όχι.
Έχουμε καταλάβει όμως, ξετυλίγοντας τις τελευταίες ημέρες το θέμα με τα εργατικά δυστυχήματα ότι η παρουσία του τεχνικού ασφαλείας είναι κρίσιμη. Πόσο «επιβεβλημένη» είναι η παρουσία του, σε βαριές βιομηχανίες και συγκεκριμένα μοτίβα επιχειρήσεων. Στην μπισκοτοποιία για παράδειγμα, ο τεχνικός ασφαλείας δεν ήταν εκεί κάθε μέρα, αυτό βρίσκεται στο πλαίσιο του θεμιτού προκειμένου να νιώθουν ασφάλεια οι εργαζόμενοι;
Θα σας δώσω ένα απλό παράδειγμα. Όταν μια επιχείρηση έχει συνεχόμενο ωράριο με τις ανάλογες βάρδιες, νομίζω καταλαβαίνουμε όλοι το πρόβλημα. Όταν υπάρχουν συνεχόμενα παραγωγικά ωράρια, δηλαδή δύο ή τρεις βάρδιες στην ημέρα και έχεις μόνο έναν τεχνικό ασφαλείας, δεν δυνατό ένας τεχνικός ασφαλείας να καλύψει το σύνολο της ημέρας. Άρα ένα είναι πρακτικό το ζήτημα. Ένα δεύτερο είναι ότι δεν είμαστε υποχρεωμένοι να έχουμε τεχνικό ασφαλείας για όλα. Δηλαδή όταν σου δίνεται ένα φανάρι σε μια πόλη και περνάνε αυτοκίνητα, ο τεχνικός ασφαλείας κοιτάζει και επιβεβαιώνει ότι οι άνθρωποι έχουν διπλώματα για να μπορούν να οδηγούν στους δρόμους. Οι πολίτες ξέρουν πότε θα περάσουν το φανάρι και το φανάρι λειτουργεί. Ο τεχνικός ασφαλείας έφυγε. Έχει κρίνει ότι όλοι λειτουργούν σωστά. Δεν μπορεί να διασφαλίσει όσες ώρες ότι δε θα γίνει ατύχημα αλλά μπορεί να βεβαιώσει ότι τα τεχνικά μέσα λειτουργούν σωστά. Άρα έγκειται στον κάθε άνθρωπο που εργάζεται μέσα στον χώρο, από όποια θέση και να βρίσκεται στην κλίμακα της εργασίας με την επιχείρηση να λάβει όλα τα μέτρα ώστε να προστατεύσει ο ίδιος τον εαυτό του γιατί είναι άμεσος ο αντίκτυπος όταν υπάρχει κάποιο πρόβλημα στην εργασία στον ίδιο τον άνθρωπο που μπορεί να είναι δίπλα και στους υπόλοιπους συνεργάτες, συναδέλφους που βρίσκονται πέριξ αυτού. Σίγουρα η ευθύνη βαραίνει τον εργοδότη αλλά και οι εργαζόμενοι χρειάζεται να παρατηρούν και να αναφέρουν οτιδήποτε προκαλεί ανησυχία.
Σε ό,τι αφορά το κομμάτι της κατάρτισης. Σχετικά με την εκπαίδευση των τεχνικών ασφαλείας. Ποιο είναι το πλαίσιο που ακολουθεί ένας ελεγκτής ή ένας τεχνικός ασφαλείας για να θεωρείται η παρουσία του ουσιαστική και όχι τυπική ;
Αυτό είναι ένα πολύ σημαντικό κομμάτι που θέτετε, γιατί στα θέματα της εκπαίδευσης στη χώρα μας, είμαστε πίσω. Ενώ υπάρχουν πάρα πολλά προγράμματα κατάρτισης, πολλές φορές αυτά δεν έχουν και την ανάλογη αποτελεσματικότητα. Η εκπαίδευση από μόνη της δεν σημαίνει ότι ο άλλος έχει εντρυφήσει πάνω στο συγκεκριμένο κομμάτι ή έχει καταλάβει όλο αυτό το πράγμα. Πρέπει να ελέγχεται μετά την εκπαίδευση πάνω στην εφαρμογή αυτών που έμαθε και να γίνονται επανεκπαιδεύσεις μέχρι η κατάρτιση να έχει αποτελέσματα. Οι εκπαιδεύσεις χρειάζεται να παρέχουν την πληροφορία και να γίνεται η άσκηση στην ώρα εργασίας. Η διαδικασία των πληροφοριών που λαμβάνει ο υποψήφιος τεχνικός ασφαλείας, δεν είναι ακόμη ένα σεμινάριο, αλλά μια ουσιαστική γνώση που βασίζεται στην παρατήρηση και στη συνέχεια στην πράξη.
Ακούμε για ελέγχους από την επιθεώρηση εργασίας. Ακούμε το γνωστό ότι είναι υποστελεχομένη η επιθεώρηση εργασίας, η οποία είναι υποχρεωμένη να διενεργεί συγκεκριμένους ελέγχους. Όταν περάσει η επιθεώρηση εργασίας που καταλαβαίνουμε ότι αυτό δεν γίνεται συχνά γιατί είναι πολύ μεγάλος ο όγκος εργασίας και είναι λίγοι υπάλληλοι σε κάθε περιοχή. Όταν γίνει αυτός ο έλεγχος, είναι αρκετός ώστε να εγγυηθεί ότι μια επιχείρηση ότι είναι 100% ασφαλής;
Ούτε κατά διάνοια. Όσοι επιθεωρητές και να είναι – και γυρίζω πάλι στο παράδειγμα το προηγούμενο – όσους αστυνομικούς να βγάλουμε στους δρόμους, δεν μπορείς να προλάβεις να μη γίνει ατύχημα, πόσο μάλλον αν έρθουν επιθεωρητές, ακόμη και να υπήρχε επαρκής αριθμός επιθεωρητών, δεν μπαίνουμε στη διαδικασία πόσο μεγάλος ή μικρός είναι αυτός ο αριθμός, αλλά πόσο χρόνο μπορεί να διαθέτουν μέσα σε μια εγκατάσταση για να κάνουν έλεγχο και από πού να ξεκινήσουν και πού να τελειώσουν, όταν οι ίδιοι οι άνθρωποι που δουλεύουν μέσα σε έναν χώρο εντοπίζουν μια μυρωδιά και δεν καταγράφεται, δεν ανιχνεύεται, δεν λαμβάνεται υπόψη στις εργασίες, δεν συντηρούνται πράγματα, είναι δυνατόν να έρθει ένας έλεγχος και να το εντοπίσει;
Άρα μας λέτε επίσης ότι πέρα από μια αναφορά -γιατί οι γυναίκες αυτές, αν θέλουμε να το συγκεκριμενοποιήσουμε και όλοι οι εργαζόμενοι εκεί, μιλάμε για περισσότερους από 200 ανθρώπους , είχαν αναφέρει ότι υπήρχε έντονη μυρωδιά – σε προφορικό επίπεδο προφανώς από ό,τι καταλαβαίνουμε δεν εξασφαλίζει τον έλεγχο, θα έπρεπε να έχει γίνει εγγράφως;
Σωστά, γιατί ο τεχνικός ασφάλειας όποιος και να είναι πρέπει να βρίσκεται σε μια επιθεώρηση των χώρων και να καταγράφει, είτε πράγματα που εντοπίζει ο ίδιος είτε πράγματα που καταγράφουν οι άνθρωποι γιατί ο καλύτερος αποδέκτης προβλημάτων που μπορεί να υπάρχει σε έναν χώρο είναι ο ίδιος εργαζόμενος. Εκείνος ξέρει το θόρυβο του μηχανήματος. Εκείνος ξέρει την μυρωδιά που υπάρχει γύρω του και κάτι αφύσικο που μπορεί να συμβεί. Εκείνος ξέρει πού χωλαίνουν τα μηχανήματα. Συνεπώς, ο εργαζόμενος με τον κάθε ελεγκτή είτε λέγεται προϊστάμενος παραγωγής είτε υπεύθυνος συντήρησης είτε τεχνικός ασφάλειας, για λόγους ασφάλειας γενικότερα της εργασίας, των εγκαταστάσεων και τα λοιπά να έχει επικοινωνία και οι εργοδότες να είναι πιο ευαίσθητοι απέναντι σε αυτά τα κομμάτια και να ανταποκρίνονται γρήγορα.
Άραγε υπάρχει νομοθετικό πλαίσιο που να προβλέπει προσωρινή διακοπή εργασιών μέχρι να λυθεί το ζήτημα που μπορεί να έχει δημιουργηθεί;
Είναι εξαιρετικά σπάνιες οι περιπτώσεις αυτές, που κάποιος επιχειρηματίας σταματάει την παραγωγή για να λυθούν θέματα τέτοιας φύσης. Δυστυχώς, προσωπικά και μετά από μακρόχρονη εμπειρία στο χώρο, δεν έχω κάποια παραδείγματα.
Η νομοθεσία το προβλέπει;
Η νομοθεσία και βέβαια ναι. Και γι’ αυτό το λόγο υπάρχουν οι επιτροπές ώστε όλοι μαζί συνεργάζονται και λένε ότι θα πρέπει αυτό το πράγμα να το σταματήσουμε. Βέβαια υπάρχει η νομοθεσία όπως τους καλοκαιρινούς μήνες με τη θερμική καταπόνηση που υπάρχουν διαλειμματα συνεχή και διακοπή εργασιών, για να μπορέσουν να αντιμετωπίσουν οι εργαζόμενοι τις δύσκολες περιβαλλοντικές συνθήκες. Έχουμε πάρα πολύ καλή νομοθεσία. Ίσως περισσότερη από ό,τι χρειαζόμαστε μερικές φορές. Υπάρχουν, έστω και υποστελεχομένες, επιθεωρήσεις εργασίας, υπάρχουν άτομα τα οποία βοηθούν πάρα πολύ στο έργο το συγκεκριμένο να πάμε προς ασφαλή κατάσταση. Όμως, δεν έχουμε κουλτούρα. Και να σας πω ένα παράδειγμα. Όταν σε μια οικογενειακή επιχείρηση ενός βενζινάδικου που δουλεύει ο πατέρας, η μητέρα και τα παιδιά και οι ίδιοι οι άνθρωποι αυτοί, δεν φοράνε γάντια και μάσκες που είναι οι ίδιοι εργοδότες και εργαζόμενοι τότε καταλαβαίνετε ότι χρειάζεται να εκτιμήσουμε περισσότερο τι σημαίνει ασφάλεια. Το πρόβλημα δεν είναι ούτε η επιθεώρηση εργασίας ούτε ο τεχνικός ασφάλειας. Είναι ένας συνδυασμός. Αμέλεια και ημιμάθεια Αν δεν αλλάξει και η κουλτούρα μας ό,τι και να κάνει οποιοσδήποτε δεν μπορεί να το αλλάξει. Είναι αλήθεια επίσης πως κάποιοι εργαζόμενοι από ανάγκη να εργαστούν, πηγαίνουν σε μη ασφαλείς εργασιακούς χώρους και υπομένουν για να μην χάσουν τη δουλειά τους. Ορισμένες φορές μπορεί να είναι και λάθος γιατί αν κάποιος κάνει εκπτώσεις για τη ζωή του προκειμένου να έχει τη δουλειά ίσως χαλάμε και την «πιάτσα» όταν συνεχίζει και βρίσκει και ο κάθε εργοδότης τέτοιους ανθρώπους.
Εσείς είστε χημικός μηχανικός. Συνήθως οι τεχνικοί ασφάλειας που κάνουν τους βασικούς ελέγχους είναι ή χημικοί μηχανικοί ή μηχανολόγοι μηχανικοί, ανάλογα με το είδος της βιομηχανίας γιατί μιλάμε πάντα για τους τεχνικούς σε βιομηχανίες και όχι για τους πιο απλούς ελεγκτές σε άλλους χώρους εργασίας. Η κατάρτιση είναι επιπλέον από την εκπαίδευση και τις σπουδές σας ;
Αυτό είναι ένα μεγάλο ζήτημα γιατί οι σχολές μας δυστυχώς δεν προσφέρουν ολοκληρωμένη κατάρτιση στα θέματα υγιεινής ασφάλειας της εργασίας και πρέπει να τα μάθεις είτε εμπειρικά είτε διαβάζοντας εργαζόμενος σε διάφορους χώρους. Είναι προσωπική βελτίωση και εμπειρία. Αν κάποιος βγει, όπως τώρα αυτοδίκαια σου δίνει με το πτυχίο του Πολυτεχνείου τη δυνατότητα να είσαι τεχνικός ασφάλειας σε μια εγκατάσταση, αν δεν έχεις καμία εμπειρία από πριν και δεδομένου ότι δεν έχεις και το θεωρητικό υπόβαθρο, ο συνδυασμός σε κάνει, σε εισαγωγικά, μη επαρκή για να κάνεις τη δουλειά σου. Ως πιστοποιημένος εκπαιδευτής του Εθνικού κέντρου δημόσιας διοίκησης και αυτοδιοίκησης, κάνω σεμινάρια, προκειμένου να ενισχύουμε την γνώση. Μάλιστα αυτό το διάστημα έχουμε ένα σεμινάριο με συμμετοχή 260 ατόμων εξ αποστάσεως με θέμα «υγεία και ασφάλεια στο δημόσιο τομέα». Το σεμινάριο υλοποιείται στο πλαίσιο επιμορφωτικών προγραμμάτων. Συγκεκριμένα, το Εθνικό Κέντρο Δημόσιας Διοίκησης και Αυτοδιοίκησης έχει πανελλαδικά προγράμματα διαφορετικών αντικειμένων, όπου οι δημόσιοι υπάλληλοι και οι δημοτικοί υπάλληλοι δηλώνουν τη συμμετοχή τους και είναι σε πενθήμερη βάση περίπου 35-40 ώρες την εβδομάδα και παρακολουθούν και στο τέλος πιστοποιούνται αφού δώσουν τις ανάλογες εξετάσεις. Είναι ένας πολύ σοβαρός φορέας για το δημόσιο, που διαρκώς κάνει τέτοια προγράμματα κατάρτισης και τυχαίνει αυτή τη στιγμή να υπάρχει το συγκεκριμένο πρόγραμμα το οποίο έχει προγραμματιστεί εδώ και καιρό.
Πόσο σημαντικό είναι το γεγονός της δυνατότητας ψηφιακών εργαλείων;
Επειδή με τα παραδείγματα καταλαβαίνουμε καλύτερα θα σας δώσω ένα παράδειγμα.O εργασιακός χώρος είναι όπως το σπίτι. Όταν ένα παιδάκι που έχει γεννηθεί ένα χρόνο πριν, αρχίζει να μπουσουλάει και όπως αρχίζεις να βλέπεις το σπίτι σου με διαφορετική ματιά για να απομονώσεις πράγματα, να κλειδώσεις πράγματα, να μην τα αφήσεις σε επικίνδυνη θέση για να τα χρησιμοποιήσει το παιδί με σκοπό να το προστατεύσεις, όπως είναι το μωράκι που δεν γνωρίζει και κινείται μέσα στον χώρο, έτσι θα πρέπει να φτιάξεις και το εργασιακό περιβάλλον. Η τεχνολογία βοηθάει στη θωράκιση με προληπτικά τα μέτρα, γιατί και πάλι δε σημαίνει ότι δε θα προκύψει ατύχημα αλλά μειώνεις τις πιθανότητες με την πρόληψη και τον συστηματικό έλεγχο.
Ωστόσο να επισημάνουμε ότι ο τεχνικός ασφαλείας θα πρέπει να είναι σε άμεση επικοινωνία με τον εργοδότη.
Φυσικά ναι και όπως είπαμε είναι στη δική του ευχέρεια να δώσει την απαραίτητη προσοχή στις παρατηρήσεις του τεχνικού ασφαλείας. Ουσιαστικά, ο τεχνικός ασφαλείας είναι ένα από τα κομμάτια του παζλ που πρέπει να υπάρχουν για να μπορέσει να είναι ο εργασιακός χώρος και οι άνθρωποι μέσα σ αυτόν, ασφαλείς.
Αν θέλαμε να κρατήσουμε ένα ηθικό δίδαγμα ας το πούμε έτσι, σε γενικές γραμμές, αν και μιλάμε για πράγματα που αφορούν πρακτικούς ελέγχους και την ασφάλεια των εργαζομένων σε σχέση με τη συμπεριφορά του κάθε εργοδότη πώς θα μπορούσαμε να το ορίσουμε σε ένα ευρύτερο πλαίσιο πέρα από τη νομική διαδικασία σε ό,τι αφορά υγεία και ασφάλεια των εργαζομένων
Ο κάθε εργαζόμενος που πάει στην εργασία του θα πρέπει να επιστρέψει στο σπίτι του πιο υγιής από ό,τι ήταν όταν πήγε. Για ποιο λόγο; γιατί μέσα από την εργασία, εκτός από αυτό που προσφέρεις και σου δίνουν το αντίστοιχο χρηματικό ποσό, υπάρχει η εκτόνωση, η κοινωνικότητα η αποτελεσματικότητα, δηλαδή ο ίδιος ο άνθρωπος γίνεται και πιο ωφέλιμος και πιο δυνατός, συμμετέχοντας σε έναν ασφαλή εργασιακό χώρο. Άρα το να νιώθει ασφαλής στον χώρο, τον κάνει να νιώθει και πιο υγιής. Η εργασία είναι μέσα στην ζωή μας και καταλαμβάνει μεγάλο μέρος της. Ο εργαζόμενος και κάποιος εργοδότης δεν είναι αντίπαλοι. Χρειάζεται να κερδίζουν και οι δύο μέσα σε μία παραγωγική διαδικασία. Ασφαλείς χώροι εργασίας, χαρούμενοι και παραγωγικοί εργαζόμενοι.
