Αγορά εργασίας: Το οξύμωρο… φαινόμενο με τους μισθούς και την απασχόληση  –

Η ανεργία μειώνεται, αλλά η καθημερινότητα της πλειονότητας των εργαζομένων μοιάζει ολοένα να γίνεται πιο δύσκολη. Τα στοιχεία της ΕΛΣΤΑΤ δείχνουν σημαντική μείωση της ανεργίας στο 7,5%, οι πραγματικές συνθήκες εργασίας όμως δείχνουν  περισσότερες ώρες δουλειάς, μεγαλύτερη ελαστικοποίηση της εργασίας και και μισθοί που τελειώνουν πολύ πριν τελειώσει ο μήνας. Η ελληνική αγορά εργασίας δείχνει να μπαίνει σε μια φάση όπου η απασχόληση αυξάνεται ποσοτικά, αλλά καταγράφεται σημαντική υστέρηση στην ποιότητα.

Σύμφωνα με τα στοιχεία της ΕΛΣΤΑΤ, η ανεργία υποχώρησε το 2025 σε επίπεδα που είχαν να καταγραφούν πριν από την κρίση. Το τελικό ισοζύγιο του έτους έκλεισε με 70.563 νέες θέσεις εργασίας, παρά τις απώλειες που καταγράφηκαν στο δεύτερο εξάμηνο. Η εικόνα αυτή δείχνει μια αγορά εργασίας που σταδιακά απομακρύνεται από τη δύσκολη περίοδο της κρίσης, αλλά ακόμα έχει πολύ δρόμο ώστε να παρουσιάσει πρόοδο και στα ποιοτικά χαρακτηριστικά.

Η αύξηση της απασχόλησης συνοδεύεται από σαφή εντατικοποίηση της εργασίας. Το 78,5% των εργαζομένων δούλευε το 2025 περισσότερες από 35 ώρες την εβδομάδα, ποσοστό αυξημένο κατά 106.047 άτομα σε σχέση με το 2024. Η άνοδος αυτή δεν αφορά μεμονωμένες περιπτώσεις, αλλά μια γενικευμένη τάση.

Το 78,5% των εργαζομένων δούλευε το 2025 περισσότερες από 35 ώρες την εβδομάδα

Η Ελλάδα παραμένει ανάμεσα στις χώρες της Ευρωπαϊκής Ένωσης με τις περισσότερες ώρες εργασίας, χωρίς αυτό να μεταφράζεται σε αντίστοιχη αύξηση παραγωγικότητας. Αντίθετα, η αύξηση των ωρών λειτουργεί συχνά ως μηχανισμός προσαρμογής για τις επιχειρήσεις, ιδίως τις μικρές, σε ένα περιβάλλον υψηλών λειτουργικών εξόδων.

Το γεγονός ότι 131.122 εργαζόμενοι απασχολούνται σε περισσότερες από μία επιχειρήσεις δείχνει ότι για χιλιάδες νοικοκυριά η μία δουλειά δεν αρκεί. Τα στοιχεία δείχνουν οτι η  συμπληρωματική απασχόληση δεν είναι επιλογή για συμπλήρωση του εισοδήματος, αλλά αναγκαιότητα προκειμένου να ανταπεξέλθουν στις καθημερινές ανάγκες.

Η εντατικοποίηση της ελαστικότητας

Οι ελαστικές μορφές απασχόλησης ενισχύονται σταθερά με μερική απασχόληση, σπαστά ωράρια, συμβάσεις λίγων ωρών ή ημερών. Ένα σημαντικό μέρος των εργαζομένων δουλεύει λιγότερες ώρες από όσες θα ήθελε, όχι από επιλογή, αλλά επειδή δεν βρίσκει πλήρη εργασία.

Η μερική απασχόληση στην Ελλάδα παραμένει σε μεγάλο βαθμό ακούσια, με τα ποσοστά να συγκαταλέγονται στα υψηλότερα της Ευρώπης. Παράλληλα, η ύπαρξη συμβάσεων με ελάχιστες ώρες τον μήνα, μειώνει τα ποσοστά της ανεργίας, αλλά δεν προσφέρουν ούτε ικανοποιητικό εισόδημα, ούτε εργασιακή ασφάλεια.

Η δομή της ελληνικής οικονομίας εξηγεί σε μεγάλο βαθμό αυτή την εξέλιξη. Το 87,8% των επιχειρήσεων απασχολεί έως 10 εργαζόμενους, ενώ σχεδόν οι μισές είναι ατομικές. Το λιανικό εμπόριο, η εστίαση και το χονδρικό εμπόριο συγκεντρώνουν το μεγαλύτερο μέρος της, όχι όμως σαν στρατηγική επιλογή, αλλά ως ανάγκη επιβίωσης.

Μισθοί που δεν αρκούν

Η περσινή αύξηση του κατώτατου μισθού είχε μετρήσιμη επίδραση στη μισθολογική κατανομή. Το 24,3% των εργαζομένων αμείβεται πλέον με 1.000–1.200 ευρώ μικτά, ενώ ο μέσος μικτός μισθός διαμορφώθηκε στα 1.362 ευρώ, αυξημένος κατά 4,56% σε σχέση με το 2024.

Όμως η ίδια κατανομή δείχνει τα όρια αυτής της βελτίωσης. Έως 1.200 ευρώ μικτά αμείβεται το 60,8% των εργαζομένων, ενώ 36,5% λαμβάνει έως 1.000 ευρώ. Σε καθαρούς όρους, τα ποσά αυτά περιορίζονται περαιτέρω από φόρους, εισφορές και κυρίως από το αυξημένο κόστος ζωής.

Η έρευνα του ΙΜΕ ΓΣΕΒΕΕ για το 2025 λειτουργεί ως καθρέφτης αυτής της πίεσης. Για 6 στα 10 νοικοκυριά, το μηνιαίο εισόδημα δεν επαρκεί για να βγει ο μήνας. Κατά μέσο όρο, τα χρήματα φτάνουν μόνο για 18 ημέρες. Το πρόβλημα δεν αφορά πλέον μόνο τα χαμηλά εισοδήματα. Η ακρίβεια σε τρόφιμα, ενέργεια και καύσιμα έχει μεταφερθεί στη μεσαία τάξη.

Πάνω από το 54% των νοικοκυριών δηλώνει ότι κάνει περικοπές ακόμη και σε βασικές ανάγκες, ενώ το 12,1% αδυνατεί να καλύψει τα απολύτως αναγκαία. Η δυνατότητα αποταμίευσης έχει σχεδόν εξαφανιστεί, καθώς το 55,7% δεν μπορεί να αντιμετωπίσει ένα έκτακτο έξοδο 500 ευρώ.

Αγορά εργασίας με δύο ταχύτητες

Το αποτέλεσμα είναι μια αγορά εργασίας δύο ταχυτήτων. Από τη μία, τα μακροοικονομικά μεγέθη βελτιώνονται και η ανεργία υποχωρεί. Από την άλλη, η εργασία γίνεται πιο ελαστική, πιο απαιτητική χρονικά και λιγότερο επαρκής οικονομικά.

Η αύξηση της απασχόλησης δεν συνοδεύεται από αντίστοιχη αναβάθμιση των συνθηκών εργασίας ή της παραγωγικότητας. Αντίθετα, μεγάλο μέρος της προσαρμογής γίνεται μέσω του χρόνου και της έντασης εργασίας. Οι μισθοί αυξάνονται ονομαστικά, αλλά εξαντλούνται γρήγορα στην πράξη.