Κατ’ όνομα ειρήνη – Η Γάζα, η Ριβιέρα του Τραμπ και οι φόβοι μιας νέας Νάκμπα

Σαν ζωτική αρτηρία σε έναν τόπο ερειπίων και θανάτου, όπως είναι πια η ισοπεδωμένη Γάζα, ένας κεντρικός αυτοκινητόδρομος διασχίζει από βορρά προς νότο τον παλαιστινιακό θύλακα, καταλήγοντας στο πέρασμα της Ράφα, στα σύνορα με την Αίγυπτο.

Για τα 2,3 εκατομμύρια Παλαιστίνιους κατοίκους του, ήταν και παραμένει η μόνη πρόσβαση προς τον έξω κόσμο που δεν βρίσκεται υπό τον αποκλειστικό έλεγχο του Ισραήλ.

Όμως ακόμη και αυτό αμφισβητείται στην πράξη, όπως κατέδειξε η μερική επαναλειτουργία του κομβικού περάσματος από τις αρχές αυτής της εβδομάδας.

Τα πρώτα 24ωρα ήταν αρκετά για να καταστεί σαφές ότι πρόκειται περισσότερο για μια συμβολική, παρά για ουσιαστική κίνηση από πλευράς του Ισραήλ.

Πρακτικά, συναίνεσε σε ένα από τα τελευταία βήματα της αρχικής φάσης του ειρηνευτικού σχεδίου Τραμπ με την αβέβαιη συνέχεια, στο φόντο μιας «τρύπιας» εκεχειρίας.

Κάθε διέλευση υπόκειται σε άδεια και αναθεώρηση, με τον πληθυσμό της Γάζας σε πλήρη εξάρτηση από τις αποφάσεις του Ισραήλ.

Στο πέρασμα της Ράφα, οι διαδικασίες κινούνται με εξαντλητικά αργούς ρυθμούς, κυρίως λόγω των αυστηρών ελέγχων που ασκούν οι ισραηλινές αρχές ακόμη και εξ αποστάσεως, με χρήση λογισμικού αναγνώρισης προσώπου, ενώ στην επίβλεψη της όλης διαδικασίας στη μεθόριο συμβάλει ευρωπαϊκή αποστολή.

Οι διελεύσεις επιτρέπονται με προεγκεκριμένες λίστες και με το σταγονόμετρο: 50 ασθενείς ανά ημέρα με έναν ή δύο συνοδούς προς την Αίγυπτο, 50 άτομα προς τη Γάζα.

Ωστόσο μόνο πέντε σοβαρά άρρωστοι και τραυματίες, με δέκα συνοδούς, είχαν μεταφερθεί έως την Τρίτη εκτός του θύλακα για να λάβουν την απαραίτητη ιατρική φροντίδα.

Εκτιμάται ότι τουλάχιστον άλλοι 18.500 ασθενείς -εκ των οποίων 3.000 παιδιά, σύμφωνα με τη UNICEF- παραμένουν σε δεινή κατάσταση εντός της Λωρίδας της Γάζας.

Άλλοι έχουν σοβαρά τραύματα από τον διετή πόλεμο και άλλοι πάσχουν από χρόνιες παθήσεις, όπως καρκίνο και διαβήτη.

Με τους σημερινούς ρυθμούς, θα χρειαστεί να περάσουν μήνες μέχρι να μεταφερθούν σε αιγυπτιακά νοσοκομεία.

Επαναλειτουργία για τα μάτια του κόσμου… και του Τραμπ

Το πέρασμα της Ράφα συνδέεται με τη χερσόνησο του Σινά, μια ερημική περιοχή που αποτελεί εστία αστάθειας λόγω της παρουσίας τζιχαντιστικών ομάδων, οι οποίες μάχονται κατά της κυβέρνησης του Καΐρου.

Η περιοχή κοντά στα σύνορα έχει καταστραφεί και είναι έντονα στρατιωτικοποιημένη.

Από την αιγυπτιακή πλευρά των συνόρων, ασθενοφόρα και ιατρικές ομάδες αναμένουν ώρες κοντά στη διέλευση για να παραλάβουν ασθενείς.

Λόγω των αυστηρών ελέγχων, ωστόσο, ένα ταξίδι που κανονικά διαρκεί ένα μισάωρο μπορεί να ξεπεράσει σε διάρκεια ακόμη και τις πέντε ώρες.

Τα νοσοκομεία της Γάζας εν τω μεταξύ λειτουργούν στο όριο, με περιορισμένους πόρους, εξαντλημένο προσωπικό και το σύστημα υγειονομικής περίθαλψης στο χείλος της κατάρρευσης.

Παρά το υποτιθέμενο τέλος του πολέμου, άλλωστε, οι επιθέσεις των ισραηλινών δυνάμεων δεν έχουν σταματήσει.

Περισσότεροι από 520 Παλαιστίνιοι έχουν σκοτωθεί και 1.300 έχουν τραυματιστεί στη Γάζα από τον περασμένο Οκτώβριο, εν μέσω εκεχειρίας.

Η ανθρωπιστική κρίση επίσης συνεχίζεται.

Η διέλευση αγαθών ή ανθρωπιστικής βοήθειας δεν προβλέπεται στην παρούσα φάση επαναλειτουργίας του περάσματος της Ράφα.

Όση βοήθεια εισέρχεται από την Αίγυπτο δρομολογείται μέσω του παρακείμενου σημείου διέλευσης Κερέμ Σαλόμ του Ισραήλ.

Παραμένει «σταγόνα στον ωκεανό».

Όταν η ισραηλινή κυβέρνηση Νετανιάχου προανήγγειλε τον Δεκέμβριο ότι θα ξανάνοιγε το πέρασμα της Ράφα, ήθελε επί της ουσίας να φύγουν οι Παλαιστίνιοι από τη Γάζα. Μια νέα Νάκμπα.

Η Αίγυπτος, που φιλοξενεί πάνω από 80 χιλιάδες Παλαιστίνιους πρόσφυγες, είπε ότι το πέρασμα θα ανοίξει μόνο εάν επιτραπεί η κίνηση και προς τις δύο κατευθύνσεις.

Τώρα, περισσότεροι από 30.000 Παλαιστίνιοι λέγεται ότι έχουν δηλώσει στην παλαιστινιακή πρεσβεία στο Κάιρο ότι θέλουν να επιστρέψουν στον θύλακα.

Με το Ισραήλ ωστόσο να επιτρέπει μόνο 50 εισόδους την ημέρα, η επιστροφή θα διαρκέσει σχεδόν δύο χρόνια.

Στην πρώτη ημέρα μερικής επαναλειτουργίας του περάσματος της Ράφα, οι ισραηλινές αρχές επέτρεψαν μόλις σε 12 να περάσουν στη Γάζα.

Έτσι είναι η ειρήνη;

Τυπικά, το πέρασμα της Ράφα θα έπρεπε να είχε ανοίξει πολύ νωρίτερα, στην πρώτη φάση της κατάπαυσης του πυρός μεταξύ Ισραήλ-Χαμάς, που επιτεύχθηκε με τη μεσολάβηση του Αμερικανού προέδρου Ντόναλντ Τραμπ, τον περασμένο Οκτώβριο.

Στην πραγματικότητα, τα όπλα δεν έχουν σιγήσει, κυρίως από την πλευρά του Ισραήλ.

Στο μεσοδιάστημα, καθυστερούσε το άνοιγμα του περάσματος της Ράφα, μέχρι να παραλάβει την τελευταία σορό ομήρου της Χαμάς, όπως είχε συμφωνηθεί.

Ο ισραηλινός στρατός την ανέκτησε στις 26 Ιανουαρίου.

Κατά τα λοιπά, η ειρηνευτική διαδικασία δεν σημειώνει ουσιαστή πρόοδο.

Η μεν Χαμάς συνεχίζει να αρνείται να παραδώσει τα όπλα της.

Το δε Ισραήλ όχι μόνο εξακολουθεί να κατέχει το 53% της Λωρίδας της Γάζας, αλλά -όπως δείχνουν δορυφορικές εικόνες- έχει επεκτείνει την κατοχή, μετακινώντας βαθύτερα την «κίτρινη γραμμή» της συμφωνίας εκεχειρίας.

Πλέον, απειλεί με νέες στρατιωτικές επιχειρήσεις, αν η Χαμάς δεν αφοπλιστεί οικειοθελώς μέσα στους επόμενους 2 μήνες.

Αυτά, ενώ ο Τραμπ πανηγυρίζει για τη συγκρότηση του αμφιλεγόμενου «Συμβουλίου Ειρήνης», κηρύσσοντας τον περασμένο μήνα την έναρξη της δεύτερης φάσης του ειρηνευτικού σχεδίου, για τη διακυβέρνηση και ανοικοδόμηση του κατεστραμμένου παλαιστινιακού θύλακα.

Παρουσίασε μάλιστα στο Παγκόσμιο Οικονομικό Φόρουμ στο Νταβός τα σχέδιά του να μετατρέψει τη Γάζα σε «Ριβιέρα της Μέσης Ανατολής».

Οι υποσχέσεις του στρέφονται σε επενδυτές, όχι στους επιζώντες κατοίκους της Λωρίδας της Γάζας, που ακόμη μένουν σε σκηνές, υπό άθλιες συνθήκες, εσωτερικά εκτοπισμένοι.

Χωρίς περιστροφές, ο Ισραηλινός πρωθυπουργός Μπενιαμίν Νετανιάχου -που αρνείται τη διεξαγωγή ανεξάρτητης έρευνας για το φιάσκο ασφαλείας της 7ης Οκτωβρίου του 2023, με την επίθεση της Χαμάς- χαρακτήρισε το άνοιγμα του περάσματος της Ράφα «αυστηρά περιορισμένο» και «συμβολικό».

Ενόσω δε ξαναγράφει τους όρους της εκεχειρίας, επανέλαβε ότι δεν θα επιτρέψει τη δημιουργία παλαιστινιακού κράτους, συνεχίζοντας ακάθεκτος, προεκλογικά, τον εποικισμό της κατεχόμενης Δυτικής Όχθης.