Η τραγωδία στη Βιολάντα αναδεικνύει με τον πιο σκληρό τρόπο τα κενά στην πρόληψη, την εφαρμογή της νομοθεσίας και την κουλτούρα ασφάλειας στους χώρους εργασίας, με βαρύ τίμημα ανθρώπινες ζωές
Τις τελευταίες ημέρες, η τραγωδία στη μπισκοτοποιία Βιολάντα προκάλεσε θλίψη για τον άδικο θάνατο των γυναικών στην ώρα της εργασίας τους και έφερε ξανά στο προσκήνιο ένα ζήτημα που συνήθως περνά στη λήθη μέχρι το επόμενο δυστύχημα. Η ασφάλεια στην εργασία όμως δεν είναι θέμα για «συζήτηση». Η εργασία είναι δικαίωμα και καλύπτει ανάγκες, βελτιώνοντας το βιοτικό επίπεδο και δημιουργεί ευκαιρίες εξέλιξης. Η εργασία επιβάλλεται να γίνεται με τις καλύτερες συνθήκες. Το ανθρώπινο κόστος, η νομοθεσία, τα κενά στην επιβολή των κανόνων και οι πιθανές λύσεις βρίσκονται πάλι στο επίκεντρο μιας συζήτησης που αφορά κυρίως την πολιτεία και τους εργοδότες και επηρεάζει τους εργαζόμενους και την κοινωνία συνολικά.
Γράφει η Εννη Λεβέντη από την «Πολιτεία Θεσσαλών» Κυριακή 1 Φεβρουαρίου 2026
Το «καμάρι», το πρότυπο και άρτια τεχνολογικά εξοπλισμένο εργοστάσιο στην καρδιά της Θεσσαλίας, έγινε παρανάλωμα και πύρινη κόλαση μέσα σε λίγα λεπτά, αφαιρώντας τη ζωή από πέντε νέες γυναίκες, που ήταν εργαζόμενες, ήταν όμως και μάνες, και σύζυγοι και φίλες και όλα αυτά τα στερήθηκαν τόσο άδικα. Ποιος θέλει να μιλήσει για την «κακιά» στιγμή; όταν όλοι αναρωτιόμαστε αν υπήρχε πρόληψη, αν είχαν γίνει έλεγχοι, αν τηρούνταν τα μέτρα ασφαλείας, αν κάποιοι είχαν κάνει σωστά τη δική του δουλειά προκειμένου να εργάζονται με ασφάλεια και οι υπόλοιποι. Ο όρος επισφαλής εργασία περιγράφει εργασιακές σχέσεις όπου δεν διασφαλίζονται βασικά δικαιώματα, όπως σταθερή σύμβαση, προστασία υγείας και ασφάλειας, επαρκής αμοιβή και εκπαίδευση. Στην Ελλάδα, μεγάλο μέρος της αγοράς εργασίας χαρακτηρίζεται από τέτοια στοιχεία, ιδιαίτερα σε τομείς όπως η κατασκευή, η γεωργία, η εστίαση και οι μικρές και μικρομεσαίες επιχειρήσεις. Οι εργαζόμενοι σε αυτές τις επιχειρήσεις συχνά στερούνται επαρκούς εκπαίδευσης ή προστατευτικού εξοπλισμού, γεγονός που αυξάνει τους κινδύνους. Η Ελλάδα παρουσιάζει ανησυχητικά υψηλά ποσοστά σοβαρών και θανατηφόρων εργατικών ατυχημάτων το 2025 που κόστισαν τη ζωή σε 201 ανθρώπου και πάνω από 300 άνθρωποι έχουν υποστεί τραυματισμούς. Ο κατάλογος φαίνεται να είναι μεγαλύτερος το 2026 που ήδη μετρά τις πρώτες απώλειες εργαζομένων.
Στη Θεσσαλία, η εικόνα είναι εξίσου ανησυχητική, με την περιοχή να εμφανίζει υπερδιπλάσιο ποσοστό θανατηφόρων ατυχημάτων ανά 100.000 κατοίκους σε σχέση με τον εθνικό μέσο όρο. Αναλυτές αποδίδουν ως βασικό αίτιο αυτής της αύξησης, εξαιτίας της υψηλής συγκέντρωσης επικίνδυνων δραστηριοτήτων σε τομείς όπως η γεωργία, βιομηχανία, κατασκευές και μεταποίηση. Τα στοιχεία όμως καταδεικνύουν και κάτι άλλο. Αμέλεια, προχειρότητα και παραβάσεις. Ποιος είναι υπεύθυνος; Ποιος υπογράφει τις άδειες και τους ελέγχους, όταν αυτοί γίνονται; Ποιος κοιμάται με ήσυχη συνείδηση, γνωρίζοντας ότι δεν έχει κάνει καλά τη δουλειά του; Μια δουλειά που μοιραία θέτει σε ρίσκο τις ζωές άλλων εργαζομένων. Ο κίνδυνος δεν είναι άγνωστος. Οι παρατυπίες είναι γνωστές αλλά δεν διορθώνονται και μέχρι το επόμενο εργατικό δυστύχημα η ζωή συνεχίζεται. Κάθε εργοδότης πρέπει να γνωρίζει ότι η πρόληψη των κινδύνων δεν είναι μόνο ηθική υποχρέωση, αλλά και νομική επιταγή.
Νομοθεσία και υποχρεώσεις
Στην Ελλάδα, η Υγεία και Ασφάλεια στην Εργασία (ΥΑΕ) διέπεται από ένα ολοκληρωμένο θεσμικό πλαίσιο που εναρμονίζεται με την ευρωπαϊκή νομοθεσία. Ο πυρήνας του είναι ο Κώδικας Νόμων για την Υγεία και Ασφάλεια στην Εργασία (ΚΝΥΑΕ), νόμος 3850/2010, που ενσωματώνει στην ελληνική έννομη τάξη την ευρωπαϊκή οδηγία-πλαίσιο 89/391/ΕΟΚ.
Σύμφωνα με αυτήν, οι βασικές υποχρεώσεις περιλαμβάνουν:
Την αρχή ευθύνης του εργοδότη ο οποίος πρέπει να διασφαλίζει την υγεία και ασφάλεια όλων των εργαζομένων, λαμβάνοντας τα αναγκαία μέτρα πρόληψης κινδύνων.
Εκτίμηση κινδύνων στους χώρους εργασίας, εντοπίζοντας και αξιολογώντας πιθανούς κινδύνους ώστε να θωρακίσει με ασφάλεια τις συνθήκες εργασίας
Παροχή κατάλληλων μέσων ατομικής προστασίας και εκπαίδευσης.
Συνεργασία με τεχνικό ασφαλείας και, όπου απαιτείται, με γιατρό εργασίας.
Ο Κώδικας προβλέπει επίσης ότι όλα τα εργατικά ατυχήματα πρέπει να αναφέρονται στις αρμόδιες αρχές εντός 24 ωρών και να διατηρείται τεκμηρίωση για τις έρευνες.
Στην Ελλάδα η εποπτεία και εφαρμογή του πλαισίου ΥΑΕ γίνεται από τις Επιθεωρήσεις Ασφάλειας και Υγείας στην Εργασία του Σώματος Επιθεώρησης Εργασίας (ΣΕΠΕ), οι οποίες διενεργούν ελέγχους και επιβάλλουν κυρώσεις όπου απαιτείται. Αν και δεν υπάρχει ειδική άδεια λειτουργίας «Υγείας και Ασφάλειας», κάθε επιχείρηση πρέπει να συμμορφώνεται με τις υποχρεώσεις που απορρέουν από τον Κώδικα ΥΑΕ. Η έλλειψη τεχνικού ασφαλείας, γραπτής εκτίμησης κινδύνων ή παραλείψεις στην εφαρμογή μέτρων οδηγεί σε πρόστιμα και δικαστικές ευθύνες. Ωστόσο πώς γίνεται η ελεγκτική διαδικασία; Οι νόμοι υπάρχουν αλλά το ερώτημα είναι αν και σε ποιο βαθμό εφαρμόζονται. Είναι σημαντικό να σημειωθεί ότι η στάθμιση των εργοδοτικών ελέγχων εξαρτάται και από τους διαθέσιμους πόρους των επιθεωρήσεων.
Το πρόβλημα υποστελέχωσης των αρμόδιων υπηρεσιών, δυσχεραίνει την επαρκή εποπτεία των χώρων εργασίας. Είναι όμως αυτός ο λόγος να είναι ένα καθημερινό στοίχημα η ζωή των εργαζομένων; Δυστυχώς στη χώρα μας ακόμη και σήμερα δεν υπάρχει ένα ενιαίο «πρωτόκολλο αδειοδότησης» πριν από τη λειτουργία κάθε επιχείρησης για ΥΑΕ στην Ελλάδα, όπως υπάρχει για περιβαλλοντικές άδειες, υγειονομικές. Ωστόσο κατά την έναρξη λειτουργίας προβλέπεται ο εργοδότης να έχει οργανώσει τα σχετικά μέτρα ΥΑΕ και να συνεργαστεί με τεχνικό ασφαλείας. Κατά τη διάρκεια λειτουργίας, οι Επιθεωρητές του ΣΕΠΕ διενεργούν στοχευμένους ή δειγματοληπτικούς ελέγχους με βάση ανάλυση κινδύνου, καταγγελίες ή στατιστικά στοιχεία.
Σε περίπτωση καταγγελίας για παραβίαση των διατάξεων, κάθε εργαζόμενος ή συνδικαλιστική οργάνωση, μπορεί να υποβάλει αναφορά στην Επιθεώρηση Εργασίας. Οι έλεγχοι εστιάζουν στην υλοποίηση εκτίμησης κινδύνων, τη σωστή χρήση μέσων ατομικής προστασίας, την εκπαίδευση προσωπικού, τη σήμανση και τα εγκεκριμένα πρωτόκολλα λειτουργίας. Σε μια προσπάθεια να αναζητήσουμε στατιστικά στοιχεία για άδειες λειτουργίας στη Θεσσαλία δεν μπορέσαμε να βρούμε αναλυτικά δεδομένα. Δεν υπάρχει κεντρική, δημόσια πρόσβαση σε στοιχεία που να αναφέρουν πόσες άδειες λειτουργίας επιχειρήσεων έχουν εκδοθεί το 2025 στη Θεσσαλία ειδικά για θέματα ΥΑΕ. Ωστόσο, από τα μέχρι τώρα στοιχεία για εργατικά ατυχήματα στη Θεσσαλία φαίνεται ότι οι σοβαρές παραβάσεις στην τήρηση κανόνων ΥΑΕ εξακολουθούν να αποτελούν πρόβλημα.
Σε κάθε περίπτωση ατυχήματος την κύρια ποινική και αστική ευθύνη έχει ο Εργοδότης και ο Τεχνικός ασφαλείας. Ενεργή παρουσία του δεύτερου στην επιχείρηση είναι καθοριστική. Η έλλειψη επαρκούς συμβολής του τεχνικού ασφαλείας, επιβαρύνει την εργοδοτική ευθύνη και αυξάνει το ρίσκο ατυχήματος. Η διοικητική ευθύνη είναι εξίσου σημαντική. Οι αρμόδιες αρχές χρειάζεται να πραγματοποιούν ελέγχους και μπορούν να κινήσουν διοικητικές ή ποινικές διαδικασίες εναντίον εργοδοτών που παραβιάζουν τη νομοθεσία. Ο νόμος προβλέπει επίσης βαριές ποινές για παραβάσεις που συνδέονται με ατυχήματα, ανάλογα με τη σοβαρότητα και τις συνέπειες των παραλείψεων. Γιατί όμως χρειάζεται να θρηνήσουμε ανθρώπινες ζωές για να αναλογιστούμε τι δεν λειτουργεί σωστά, ώστε να γίνουν πράξεις και να παρθούν μέτρα που θα προστατεύουν τις ζωές των εργαζομένων; Η βελτίωση της ασφάλειας στην εργασία χρειάζεται επανεξέταση.
Εκπαίδευση και κατάρτιση. Η κατάρτιση των εργαζομένων μπορεί να μειώσει τα ατυχήματα και να αυξήσει την κουλτούρα ασφαλείας.
Οι συχνοί έλεγχοι δίνουν προβάδισα στην αξιολόγηση κινδύνου. Η ενίσχυση των Επιθεωρήσεων Εργασίας με προσωπικό και πόρους μπορεί να αυξήσει την αποτελεσματικότητα των ελέγχων.
Οι Συνδικαλιστικές οργανώσεις, εργοδοτικές ενώσεις και κρατικές υπηρεσίες μπορούν να αναπτύξουν από κοινού προγράμματα πρόληψης. Η καταγραφή και ανάλυση των παραβιάσεων και ατυχημάτων μπορεί να οδηγήσει σε καλύτερες λύσεις πρόληψης.
Η ασφάλεια στην εργασία δεν είναι μια αφηρημένη έννοια, είναι πρακτική ανάγκη και νομική υποχρέωση. Κάθε εργαζόμενος αξίζει να εργάζεται σε ένα περιβάλλον που δεν απειλεί τη ζωή του. Κάθε εργοδότης οφείλει να λαμβάνει όλα τα απαραίτητα μέτρα για να το διασφαλίσει. Η πολιτεία πρέπει να στηρίζει με επαρκείς πόρους την εφαρμογή των κανόνων, ώστε να μην μετράμε ανθρώπινες ζωές. Τα τελευταία στοιχεία για τα εργατικά ατυχήματα στη χώρα δείχνουν πως το 2025 ήταν μία από τις πλέον «μαύρες» χρονιές των τελευταίων ετών για την Ελλάδα. Σύμφωνα με ανεπίσημη έρευνα που δημοσιοποίησε η Ομοσπονδία Συλλόγων Εργαζομένων Τεχνικών Επιχειρήσεων, τουλάχιστον 201 εργαζόμενοι έχασαν τη ζωή τους στην εργασία το 2025 ενώ τα τελικά πλήρη στοιχεία αναμένεται να δημοσιοποιηθούν τον Φεβρουάριο του 2026.
Τα στατιστικά στοιχεία για τη Θεσσαλία δείχνουν μια πιο ανησυχητική εικόνα σε τοπικό επίπεδο. Η περιφέρεια, λόγω της υψηλής συγκέντρωσης επαγγελμάτων με υψηλό ρίσκο, όπως και η υπερεντατικοποίηση της εργασίας κατά την τουριστική περίοδο, παρουσιάζει ποσοστό εργατικών ατυχημάτων και θανατηφόρων περιστατικών που ξεπερνά τον μέσο όρο της χώρας. Τρία στα τέσσερα εργατικά ατυχήματα «διαφεύγουν» των επίσημων αναφορών
