Με τρεις νέες μελέτες κυκλοφόρησε το 62ο τεύχος (Δεκέμβριος 2025) του Οικονομικού Δελτίου της Τράπεζας της Ελλάδος.
Ειδικότερα, στο 62ο τεύχος δημοσιεύονται οι εξής τρεις μελέτες:
Μαρία Φλεβοτόμου και Νίκος Βεντούρης: “Η φορολογική διάβρωση στην Ελλάδα”
Η μελέτη εξετάζει το φαινόμενο της “φορολογικής διάβρωσης” (fiscal drag) στην Ελλάδα, δηλαδή την αύξηση των φορολογικών εσόδων που προκύπτει όταν τα ονομαστικά εισοδήματα αυξάνονται χωρίς αντίστοιχη προσαρμογή των παραμέτρων του συστήματος Φόρου Εισοδήματος Φυσικών Προσώπων (ΦΕΦΠ). Η ανάλυση βασίζεται σε ένα υπόδειγμα μικροπροσομοίωσης.
Σε πρώτο στάδιο, εκτιμάται η ελαστικότητα των φορολογικών εσόδων ως προς τη φορολογητέα βάση, η οποία αποτυπώνει τον βαθμό προοδευτικότητας του συστήματος. Τα αποτελέσματα δείχνουν μια σχετικά ήπια ελαστικότητα σε σύγκριση με τον μέσο όρο της ζώνης του ευρώ, υποδηλώνοντας δυνητικό περιθώριο για φορολογική διάβρωση. Στη συνέχεια, η ελαστικότητα αναλύεται περαιτέρω ανά πηγή εισοδήματος, φορολογική παράμετρο και εισοδηματικό κλιμάκιο.
Σε δεύτερο στάδιο, η μελέτη εξετάζει το φαινόμενο της φορολογικής διάβρωσης στην πράξη, κατά την περίοδο 2019-23, συγκρίνοντας τα πραγματικά έσοδα από τον ΦΕΦΠ (τα οποία ενσωματώνουν την παρατηρούμενη αύξηση των εισοδημάτων και τις νομοθετικές παρεμβάσεις που υλοποιήθηκαν) υπό εναλλακτικά υποθετικά σενάρια τιμαριθμικής αναπροσαρμογής. Ποσοτικοποιείται έτσι η πραγματική επίδραση της φορολογικής διάβρωσης, ως ποσοστό του ΑΕΠ, καθώς και ο βαθμός στον οποίο οι κυβερνητικές πολιτικές την αντιστάθμισαν. Τα ευρήματα δείχνουν ότι η Ελλάδα, παρότι δεν εφαρμόζει τυπική τιμαριθμική αναπροσαρμογή των φορολογικών παραμέτρων, καθιέρωσε φορολογικές μεταρρυθμίσεις την περίοδο 2019-23, οι οποίες υπεραντιστάθμισαν τις δυνητικές επιδράσεις της φορολογικής διάβρωσης, διατηρώντας τα έσοδα από τον ΦΕΦΠ σχεδόν σταθερά ως ποσοστό του ΑΕΠ και μειώνοντας ελαφρά τον μέσο αποτελεσματικό φορολογικό συντελεστή.
Συνολικά, τα αποτελέσματα δείχνουν ότι σε μια περίοδο ταχείας ανόδου των ονομαστικών εισοδημάτων, οι μεταρρυθμίσεις στον ΦΕΦΠ ενίσχυσαν τόσο την προοδευτικότητα όσο και την αναδιανεμητική ικανότητα του φορολογικού συστήματος, διασφαλίζοντας παράλληλα τη σταθερότητα των δημοσιονομικών εσόδων.
Χιόνα Μπαλφούσια και Δημήτρης Παπαγεωργίου: “Μακροοικονομικές επιδράσεις της επιβολής φόρου στα κέρδη των τραπεζών”
Η μελέτη διερευνά τις πιθανές μακροοικονομικές επιδράσεις της επιβολής φόρου στα κέρδη των τραπεζών για την ελληνική οικονομία, με τη χρήση ενός δυναμικού στοχαστικού υποδείγματος γενικής ισορροπίας (Dynamic Stochastic General Equilibrium model). Το υπόδειγμα επιτρέπει την ανίχνευση των διαύλων μέσω των οποίων ένας προσωρινός φόρος στα τραπεζικά κέρδη μπορεί να επηρεάσει τόσο την πραγματική οικονομία όσο και τον χρηματοπιστωτικό τομέα.
Διαπιστώνεται ότι η επιβολή ενός τέτοιου φόρου επιδρά στην οικονομία μέσω δύο κύριων διαύλων, του τραπεζικού κεφαλαίου και της τραπεζικής χρηματοδότησης, περιορίζοντας την προσφορά πιστώσεων, μειώνοντας την αξία των τραπεζικών εξασφαλίσεων και οδηγώντας δυνητικά σε συρρίκνωση της οικονομικής δραστηριότητας. Η αναδιανομή των εσόδων από τον φόρο προς τα νοικοκυριά λειτουργεί ως αντισταθμιστικός μηχανισμός, περιορίζοντας τις αρνητικές επιδράσεις του στο εισόδημά τους και στη συνολική ζήτηση. Ωστόσο, δεν επαρκεί για να αντισταθμίσει πλήρως τις αρνητικές επιδράσεις του φόρου και συνεπώς το καθαρό αποτέλεσμα στη συνολική ζήτηση και το ΑΕΠ είναι αρνητικό.
Επισημαίνεται ότι οι δίαυλοι που ανιχνεύονται στη μελέτη προκύπτουν στο πλαίσιο ενός θεωρητικού υποδείγματος της οικονομίας. Στην πράξη, ο άμεσος αντίκτυπος της επιβολής ενός τέτοιου φόρου στο ελληνικό τραπεζικό σύστημα αναμένεται ότι θα ήταν περιορισμένος, δεδομένου ότι τα ελληνικά πιστωτικά ιδρύματα διαθέτουν υψηλή κεφαλαιακή επάρκεια και ρευστότητα. Μολαταύτα, η μελέτη αναδεικνύει τις δυνητικές επιπτώσεις της επιβολής ενός τέτοιου μέτρου πολιτικής και την ανάγκη προσεκτικής αξιολόγησής του.
Ευαγγελία Κασιμάτη: “Ο ρόλος των ταξιδιωτικών υπηρεσιών στην εξέλιξη του ελληνικού Εναρμονισμένου Δείκτη Τιμών Καταναλωτή”
Η μελέτη εξετάζει τον ρόλο των ταξιδιωτικών υπηρεσιών – και ειδικότερα των πακέτων διακοπών, των υπηρεσιών εστίασης και καταλυμάτων και της αεροπορικής μεταφοράς επιβατών – στη διαμόρφωση και εξέλιξη του Εναρμονισμένου Δείκτη Τιμών Καταναλωτή (ΕνΔΤΚ) στην Ελλάδα. Δεδομένης της σημασίας του τουρισμού για την ελληνική οικονομία, η ανάλυση εστιάζει στον τρόπο με τον οποίο οι τιμές αυτών των υπηρεσιών επηρεάζουν τη συνολική πληθωριστική δυναμική.
Αρχικά, παρουσιάζονται οι μεθοδολογικές ομοιότητες και διαφορές μεταξύ του ΕνΔΤΚ και του εθνικού Δείκτη Τιμών Καταναλωτή, σε ό,τι αφορά τη μεταχείριση των ταξιδιωτικών υπηρεσιών. Στη συνέχεια, εξετάζεται η συμβολή των επιμέρους κατηγοριών ταξιδιωτικών υπηρεσιών στον συνολικό δείκτη, με βάση επίσημα μηνιαία στοιχεία και με τη χρήση τεχνικών ανάλυσης.
Περαιτέρω, η μελέτη αναλύει τη διαχρονική εξέλιξη των τιμών των υπό εξέταση υπηρεσιών, αναδεικνύοντας εποχικά πρότυπα, διαρθρωτικές μεταβολές και την επίδραση σημαντικών γεγονότων, όπως η πανδημία COVID-19 και η μετέπειτα ανάκαμψη. Τέλος, η μελέτη περιλαμβάνει σύγκριση με άλλες χώρες της ζώνης του ευρώ, μέσω της οποίας εντοπίζονται πηγές ετερογένειας στον πληθωρισμό των ταξιδιωτικών υπηρεσιών. Τα ευρήματα προσφέρουν χρήσιμες πληροφορίες για τη δυναμική των τιμών των ταξιδιωτικών υπηρεσιών, τη μέτρηση του πληθωρισμού και τη χάραξη οικονομικής πολιτικής.
Οι μελέτες που δημοσιεύονται στο Οικονομικό Δελτίο απηχούν, όπως πάντοτε, τις απόψεις των συγγραφέων και όχι κατ’ ανάγκην της Τράπεζας της Ελλάδος.
Περισσότερες πληροφορίες:
Στο 62ο τεύχος περιλαμβάνεται εκτενής μη τεχνική σύνοψη των μελετών στην ελληνική γλώσσα. Περιλαμβάνονται επίσης περιλήψεις των “Δοκιμίων Εργασίας”, τα οποία δημοσίευσε (στην αγγλική γλώσσα) το Τμήμα Ειδικών Μελετών της Διεύθυνσης Οικονομικής Ανάλυσης και Μελετών της Τράπεζας στο διάστημα Ιουλίου – Δεκεμβρίου 2025.
Το τεύχος του Οικονομικού Δελτίου είναι διαθέσιμο στην αγγλική γλώσσα και σε ηλεκτρονική μορφή εδώ
Πηγή: capital.gr
