Η Γροιλανδία, ένα νησί τεράστιο σε έκταση αλλά μικρό σε πληθυσμό, έχει βρεθεί ξανά στο επίκεντρο της παγκόσμιας συζήτησης.
Αφορμή, οι δηλώσεις του Ντόναλντ Τραμπ και η επαναφορά της ιδέας ότι οι Ηνωμένες Πολιτείες θα έπρεπε — ή θα μπορούσαν — να αποκτήσουν το αυτόνομο έδαφος από τη Δανία.
Σύμφωνα με την Washington Post, ο πρόεδρος των ΗΠΑ παρουσίασε μια εκδοχή της ιστορίας που, σύμφωνα με ιστορικούς και αναλυτές, παραποιεί σοβαρά τα γεγονότα.
Μιλώντας στο Παγκόσμιο Οικονομικό Φόρουμ, ο Τραμπ υποστήριξε ότι «οι Αμερικανοί πρόεδροι προσπαθούσαν να αγοράσουν τη Γροιλανδία για σχεδόν δύο αιώνες» και ότι οι ΗΠΑ «θα έπρεπε να την είχαν κρατήσει μετά τον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο».
Αυτή η αφήγηση, ωστόσο, συγκρούεται με μια πιο σύνθετη και τεκμηριωμένη ιστορική πραγματικότητα.
Μια παλιά αμερικανική επιθυμία
Η ιδέα της απόκτησης της Γροιλανδίας από τις Ηνωμένες Πολιτείες δεν είναι καινούργια.
Από τον 19ο αιώνα, η Ουάσινγκτον εξέταζε την επέκτασή της στον Βόρειο Ατλαντικό. Μετά την αγορά της Αλάσκας από τη Ρωσία το 1867, η αμερικανική κυβέρνηση άρχισε να ενδιαφέρεται για γειτονικά εδάφη.
Το 1868, ο Ρόμπερτ Τζ. Γουόκερ, πρώην υπουργός Οικονομικών, έγραψε σε έκθεση του Στέιτ Ντιπάρτμεντ ότι οι ΗΠΑ «πρέπει να αγοράσουν την Ισλανδία και τη Γροιλανδία, αλλά ειδικά την τελευταία».
Εξήρε τις ακτές της, τον ορυκτό της πλούτο και τα αλιευτικά της αποθέματα, καθώς και τη μεγάλη αφθονία θαλάσσιων ειδών όπως φάλαινες και φώκιες.
Αργότερα, το 1910, ο πρέσβης των ΗΠΑ στη Δανία Μόρις Φράνσις Έγκαν χαρακτήρισε «πολύ τολμηρή πρόταση» την ιδέα να αποκτήσουν οι ΗΠΑ τη Γροιλανδία και τις Δανικές Δυτικές Ινδίες, ανταλλάσσοντάς τες με τις Φιλιππίνες.
Και το 1946, η κυβέρνηση Τρούμαν πρότεινε επίσημα στην Κοπεγχάγη την αγορά της Γροιλανδίας.
Ωστόσο, όλες αυτές οι προσπάθειες έπεσαν στο κενό.
Embrace the penguin. pic.twitter.com/kKlzwd3Rx7
— The White House (@WhiteHouse) January 23, 2026
«Δεν υπάρχει τίποτα να συζητήσουμε»
Η δανική στάση απέναντι στην πώληση της Γροιλανδίας υπήρξε σταθερά αρνητική.
Όπως σημείωσε ο Δανός ιστορικός Ράσμους Μαριάγκερ, η αντίσταση τότε ήταν «ακριβώς η ίδια» όπως και σήμερα.
«Η Δανία δεν θα θέλει να πουλήσει τη Γροιλανδία. Δεν υπάρχει τίποτα να συζητήσουμε», δήλωσε.
Η Γροιλανδία έχει σήμερα περίπου 57.000 κατοίκους και διαθέτει καθεστώς αυτονομίας στο πλαίσιο του δανικού βασιλείου.
Σύμφωνα με δημοσκόπηση, μόλις το 6% των κατοίκων της επιθυμεί να γίνει μέρος των Ηνωμένων Πολιτειών.
«Είμαστε στο 2026, κάνεις εμπορικές συνφωνίες με ανθρώπους, αλλά δεν ανταλλάσσεις ανθρώπους», είπε ο Δανός υπουργός Εξωτερικών Λαρς Λόκε Ράσμουσεν στο Fox News, συνοψίζοντας το πνεύμα της σύγχρονης διεθνούς πολιτικής.
The speech Trump is now giving at Davos is absolutely demented, even by Trump standards. He’s becoming more aggressive and detached from reality by the day. The prospect of a US invasion of Greenland and Canada is not just real but fast becoming inevitable with Trump in charge. pic.twitter.com/4b1IiHXZff
— Daractenus (@Daractenus) January 21, 2026
Ασφάλεια, ΝΑΤΟ και γεωπολιτική
Ο Τραμπ ισχυρίστηκε ότι ούτε η Γροιλανδία ούτε η Δανία μπορούν να υπερασπιστούν μόνες τους το έδαφος και ότι μόνο οι Ηνωμένες Πολιτείες μπορούν να εγγυηθούν την ασφάλειά του.
Η άποψη αυτή έχει μια δόση αλήθειας, όπως παραδέχθηκε ο Ούλρικ Πραμ Γκαντ από το Δανικό Ινστιτούτο Διεθνών Σπουδών, αλλά είναι ελλιπής.
«Το θέμα είναι ότι είμαστε μέλη της συμμαχίας του ΝΑΤΟ, όπου έχουμε συμφωνήσει να αμυνόμαστε συλλογικά», τόνισε. Η Γροιλανδία αποτελεί μέρος του δανικού βασιλείου, ενώ η Δανία είναι ιδρυτικό μέλος του ΝΑΤΟ από το 1949.
Ο Ράσμουσεν πρόσθεσε ότι η Δανία συμμερίζεται τις ανησυχίες των ΗΠΑ για την Κίνα και τη Ρωσία, αλλά σημείωσε ότι το νησί δεν έχει δει κινεζικό πολεμικό πλοίο εδώ και περίπου μια δεκαετία και ότι έχει αποφύγει κινεζικές επενδύσεις.
Υπάρχει, όπως είπε, μια «τρίτη οδός» για να ικανοποιηθούν οι ανησυχίες της Ουάσινγκτον χωρίς να θιγεί η εδαφική ακεραιότητα της Δανίας και το δικαίωμα αυτοδιάθεσης των Γροιλανδών.
Μετά τον Β’ Παγκόσμιος Πόλεμος
Κεντρικό σημείο της αφήγησης του Τραμπ είναι ο Β’ Παγκόσμιος Πόλεμος.
Το 1941, μετά την κατάληψη της Δανίας από τη ναζιστική Γερμανία, ο Δανός πρέσβης στις ΗΠΑ Χένρικ Κάουφμαν υπέγραψε μονομερώς συμφωνία με την αμερικανική κυβέρνηση, επιτρέποντας στις Ηνωμένες Πολιτείες να χρησιμοποιούν το έδαφος της Γροιλανδίας για αμυντικούς σκοπούς.
Η συμφωνία αυτή έδινε στις ΗΠΑ ευρεία ελευθερία κινήσεων, συμπεριλαμβανομένου του δικαιώματος κατασκευής και λειτουργίας στρατιωτικών υποδομών. Ωστόσο, αναγνώριζε ρητά τη δανική κυριαρχία επί της Γροιλανδίας.
«Δεν ήταν “με κανέναν τρόπο” μια συμφωνία που έδινε στις Ηνωμένες Πολιτείες το δικαίωμα να “κατέχουν” τη Γροιλανδία», υπογράμμισε ο Μαριάγκερ
«Ήταν μια συμφωνία που επέτρεπε στις αμερικανικές στρατιωτικές δυνάμεις να χρησιμοποιούν τη Γροιλανδία κατά τη διάρκεια του πολέμου. Αυτό είναι όλο».
Το 2004, μια νέα συμφωνία επιβεβαίωσε και επικαιροποίησε το πλαίσιο ασφάλειας, αναγνωρίζοντας παράλληλα την αυτοδιοίκηση της Γροιλανδίας.
Η κυριαρχία της Δανίας υπό αμφισβήτηση;
Ο Τραμπ έχει επίσης αμφισβητήσει τις νομικές αξιώσεις της Δανίας, λέγοντας ότι «δεν υπάρχουν γραπτά έγγραφα» που να θεμελιώνουν το δικαίωμά της στη Γροιλανδία.
Αυτή η δήλωση, ωστόσο, διαψεύδεται πολύ εύκολα.
Greenland’s connection to Denmark began with Norse settlement around 985 CE when Erik the Red established colonies there. These Norse settlements lasted until the 15th century before disappearing.
Denmark-Norway formally claimed sovereignty over Greenland in 1721 when missionary… pic.twitter.com/ELoomdrFty— Viking History (@Vikinghistory) January 20, 2026
Υπάρχει συνθήκη του 1814 που παραχώρησε στη Δανία την κυριότητα της Γροιλανδίας μετά τη διάλυση της ένωσης με τη Νορβηγία.
Το 1917, όταν οι ΗΠΑ απέκτησαν τις Δανικές Δυτικές Ινδίες, ο υπουργός Εξωτερικών Ρόμπερτ Λάνσινγκ δήλωσε ότι η Ουάσινγκτον «δεν θα αντιταχθεί στην επέκταση των πολιτικών και οικονομικών συμφερόντων της δανικής κυβέρνησης σε ολόκληρη τη Γροιλανδία».
Επιπλέον, το Μόνιμο Διεθνές Δικαστήριο το 1933 και η Γενική Συνέλευση του ΟΗΕ το 1954 επιβεβαίωσαν ρητά τη δανική κυριαρχία.
Μια ιστορία δύο αφηγήσεων
Η ερμηνεία του Τραμπ φαίνεται να αντανακλά μια κοσμοθεωρία όπου «η δύναμη είναι δίκιο», όπως σχολίασε ο Γκαντ.
Από στρατιωτική άποψη, οι ΗΠΑ πράγματι έλεγχαν τη Γροιλανδία κατά τον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο. Αυτό όμως δεν ισοδυναμεί με ιδιοκτησία.
«Το θέμα είναι ότι οι Ηνωμένες Πολιτείες έχουν αρκετά ελεύθερο πεδίο δράσης στη Γροιλανδία», κατέληξε ο Μαριάγκερ.
«Μπορείς να κάνεις σχεδόν ό,τι θέλεις, αλλά δεν μπορείς να την αγοράσεις».
Ανάμεσα στην πολιτική ρητορική και την ιστορική πραγματικότητα, η Γροιλανδία παραμένει αυτό που ήταν εδώ και αιώνες: ένα έδαφος με σαφές νομικό καθεστώς, έναν λαό που ζητά σεβασμό στην αυτοδιάθεσή του και μια στρατηγική σημασία που καθιστά την ιστορία του πεδίο αντιπαράθεσης.
Πηγή: in.gr
