Οι μέλισσες λένε πάντα τις πιο σοβαρές αλήθειες για το μέλλον της γης και οι σωατοφύλακες τους είναι οι μελισσοκόμοι στον κόσμο
Η μελισσοκομία στην Ελλάδα έχει τις ρίζες της βαθειά μέσα στο χρόνο. Σήμερα ο κλάδος συρρικνώνεται σύφωνα με τα τελευταίια δεδομένα και φαίνεται πως η μεγαλύτερη απειλεί για την εξαφάνιση των μελισσοκόμων είναι η διαχείριση των ζητημάτων που ταλανίζουν τους επαγγελματίες της χώρας. Αραγε, αξίζει να ασχοληθείτε με τη μελισσοκομία, καθώς προσφέρει σημαντικά περιβαλλοντικά οφέλη (επικονίαση), υγιεινή διατροφή (μέλι, πρόπολη) και δυνητικά ένα συμπληρωματικό ή και επαγγελματικό εισόδημα, παρόλο που απαιτεί γνώση, δέσμευση χρόνου και μπορεί να έχει προκλήσεις (όπως η βιολογική διαχείριση), αλλά προσφέρει μοναδική επαφή με τη φύση. Ναι αξίζει και χρειάζεται να σωθεί η μέλισσα και οι φροντιστές -μελισσοκόμοι του ελληνικού οικοσυστήματος.
Ο Γενικός Γραμματέας της Ομοσπανδίας Μείσσοκόμων Ελλάδος, κ Δημήτρης Σκόκας, εξηγεί γιατί το μέλλον δείχνει δυσοίωνο, αφήνοντας μια μικρή ελπίδα ανάκαμψης του κλάδου αν το κράτος ασχοληθεί σοβαρά με το μέλλον της μελισσοκομίας της χώρας.
Το σίγουρο είναι οτι το μέλι για τους Ελληνες παραμένει προτεραιότητα στις διατροφικές μας συνήθειες.
Συνέντευξη στην Εννη Λεβέντη από την«Πολιτεία Θεσσαλών» Κυριακή 18 Ιανουαρίου 2026
Ποια είναι η σημασία σύστασης της Ομοσπονδίας Μελισσοκόμων Ελλάδος;
Η Ομοσπονδία Μελισσοκομικών Συλλόγων Ελλάδος αποτελεί το ανώτατο συνδικαλιστικό όργανο του κλάδου έχοντας υπό τη σκέπη της 55 μελισσοκομικούς συλλόγους σε όλη την Ελλάδα, προασπίζεται τα συμφέροντα και διεκδικεί για περίπου 22000 μελισσοκόμους εγγεγραμμένους στο Μελισσοκομικό Μητρώο, είτε ανήκουν είτε όχι σε μελισσοκομικούς συλλόγους. Είναι το μοναδικό συνδικαλιστικό όργανο του πρωτογενούς τομέα το οποίο εκδιδει περιοδικό (Μελισσοκομικό Βήμα) και είναι μέλος της Ευρωπαϊκής Ένωσης Επαγγελματιών Μελισσοκόμων (EPBA), που σημαίνει ότι η φωνή των Ελλήνων μελισσοκόμων ακούγεται και στο εξωτερικό.
Μιλήστε μας λίγο για το επάγγελμα του μελισσοκόμου
Κατ’ αρχάς να ξεκαθαρίσουμε ότι οι μελισσοκόμοι είναι χαρακτηρισμένοι ως αγρότες σύμφωνα με το νομικό πλάισιο. Είναι ενεργοί στην αγροτική παραγωγή έστω και αν έχουν δεύτερη απασχόληση ως εργάτες ή μικροεπαγγελματίες. Από εκεί και πέρα, αν θέλουμε να μιλήσουμε με αριθμούς: αυτοί που έχουν ως κύριο κωδικό δραστηριότητας και βασικό εισόδημα από τη μελισσοκομία με παλιότερα στατιστικά στοιχεία είναι περίπου 9000, αλλά πλέον εκτιμούμε ότι είναι περίπου 7-7500, με τον αριθμό αυτό να συρρικνώνεται διαρκώς καθώς τα προβλήματα που ταλανίζουν τον κλάδο οδηγούν πολλούς συναδέλφους στην αναζήτηση δεύτερης εργασίας, προκειμένου να ανταπεξέλθουν στις υποχρεώσεις τους.
Γιατί ένας τόσο σημαντικός κλάδος του πωρτογενούς τομέα όπως η παραγωγή μελιού ανυιμετωπίζει σοβαρά προβλήματα;
Πάντοτε η μελισσοκομία αντιμετώπιζε προβλήματα, απλά τα τελευταία χρόνια έχουν διευρυνθεί, έχουν οξυνθεί και τείνουν να οξυνθούν ακόμη περισσότερο. Εκεί που ο κλάδος είχε να επιλύσει μέσω της Ομοσπονδίας 1-2 προβλήματα, πλέον έχει ολόκληρη λίστα. Ένα από τα κυριότερα προβλήματα διαχρονικά είναι οι παράνομες εισαγωγές και οι ελληνοποιήσεις. Δεν υπήρξε ποτέ στρατηγικό σχέδιο ιχνηλασιμότητας, δεν υπάρχει θεσμοθετημένη μέθοδος ανάλυσης και πλέον υπάρχουν και 2 συμφωνίες της ΕΕ τόσο με την Μερκοσούρ από όπου θα υπάρξει εισαγωγή 45000 τόνων μελιού από τη Λατινική Αμερική στην ΕΕ, όσο και με την Ουκρανία για άλλους 35000 τόνους. Στα παραπάνω συνυπολογίστε τα προβλήματα των τελευταίων ετών όπως κλιματική κρίση, κόστος παραγωγής, απαγόρευση εισόδου και τοποθέτηση μελισσιών στα δάση από κατά τόπους δασαρχεία, το ωράριο χρήσης καπνιστηριού και το πλαφόν ανάπτυξης μέσω του ηλεκτρονικού μητρώου όπου εδώ έχουμε και παραβίαση ευρωπαϊκών κανονισμών και καταπάτηση ανθρώπινων δικαιωμάτων και συγκεκριμένα το δικαίωμα της επαγγελματικής ελευθερίας. Όλα αυτά συντελούν στη μείωση της εγχώριας παραγωγής με αποτέλεσμα και να πλήττεται η ανταγωνιστικότητα του ελληνικού μελιού σε εθνικό και ευρωπαϊκό επίπεδο και χιλιάδες μελισσοκόμοι να βρίσκονται σε απόγνωση.
Πόσο κοστίζει ένα μελίσσι
Η απάντηση εξαρτάται από το μέγεθος, καθώς κάποιος που τώρα ξεκινάει τη μελισσοκομία συνήθως αγοράζει παραφυάδες, μικρά μελίσσια με 5.000 – 10.000 μέλισσες που κοστίζουν περίπου 60 ευρώ η καθεμία. Ωστόσο, ένα κανονικό μελίσσι με 60.000 – 80.000 μέλισσες μπορεί να κοστίσει από 100 έως και 200 ευρώ. Επίσης, το κόστος για μία διώροφη ξύλινη κυψέλη ανέρχεται περίπου στα 30 ευρώ, ενώ σε πρώτη φάση θα χρειαστείτε σίγουρα ένα καπνιστήρι, μία μάσκα ή ακόμη καλύτερα στολή προστασίας και ένα ξέστρο.
Πόσο ανταγωνιστικό είναι το μέλι στην Ευρωπαϊκή αγορά;
Είμαστε πέμπτοι σε παραγωγή μελιού στην ΕΕ αλλά εξάγουμε λίγο μέλι, καθώς το περισσότερο το καταναλώνουμε στη χώρα μας. Είμαστε από τις χώρες με τη μεγαλύτερη κατά κεφαλήν κατανάλωση μελιού στον κόσμο (1,4-2 κιλά ανά άτομο ετησίως). Εξάγουμε 1500-2000 τόνους μελιού ετήσια την τελευταία δεκαετία, κυρίως προς άλλες χώρες της ΕΕ αλλά και σε χώρες όπως ο Καναδάς και η Νότια Κορέα ή τα Εμιράτα. Το ελληνικό μέλι είναι ένα κορυφαίο ποιοτικά και οργανοληπτικά μέλι που πρωταγωνιστεί σε διεθνείς διαγωνισμούς όπως τα Great Taste awards. Επίσης πολλές έρευνες τεκμηριώνουν τις σπουδαίες βιολογικές ιδιότητες του ελληνικού μελιού και τα οφέλη του για την υγεία και πολλά στοιχεία από την παράδοση και την ελληνική φύση και πλούσια βιοποικιλότητα ώστε να δημιουργήσουμε ένα ισχυρό brand name παγκόσμια. Ωστόσο κι εδώ η πολιτεία, παρότι έχει ανακηρύξει το μέλι σε εθνικό προϊόν δεν έχει κάνει τίποτε για να το αναδείξει, να το προστατέψει από τις ελληνοποιήσεις και κυρίως να στηρίξει τις προσπάθειες του κλάδου για εξωστρέφεια και προβολή.
Από τι απειλούνται οι μέλισσες;
Ένας είναι ο κίνδυνος: ο ανθρώπινος παράγοντας. Να το εξειδικεύσω: είτε η έλλειψη βούλησης για την προστασία του φυσικού περιβάλλοντος της μέλισσας, είτε τα νομοθετήματα εις βάρος του κλάδου, είτε η έλλειψη πολιτικής βούλησης για την επίλυση των προβλημάτων του κλάδου, είτε οι εμπορικές συμφωνίες που προανέφερα. Όλα αυτά έχουν έναν κοινό παρονομαστή, τον άνθρωπο και όχι μόνο σε εθνικό επίπεδο.
Γιατί λέμε κ Σκόκα οτι αν χαθούν οι μέλισσες κινδυνεύει η ισορροπία του οικοσυστήματος;
Γιατί η μέλισσα συμβάλλει μέσω της επικονίασης, δηλαδή μέσω της γονιμοποίησης των φυτών, τόσο στην αύξηση της παραγωγής σε δενδροκαλλιέργειες όσο και στη διατήρηση της βιοποικιλότητας. Χαρακτηριστικά το 70% των αγροτικών προϊόντων επικονιάζεται από τη μέλισσα. Το 85% των δασικών φυτών χρειάζονται επίσης τη μέλισσα. Ουσιαστικά, δε βοηθούν απλά τη φύση, τη λειτουργούν. Είναι ίσως ο σημαντικότερος κρίκος της τροφικής αλυσίδας και η εξαφάνισή της θα οδηγήσει στην κατάρρευση ολόκληρων οικοσυστημάτων. Επίσης, σε περίπτωση που καταστραφεί ένα φυσικό περιβάλλον λόγω πυρκαγιάς, όλοι οι άγριοι επικονιαστές θα χαθούν, οπότε η μέλισσα θα είναι αυτή που θα έχει το βάρος της επικονίασης, της ανάπτυξης και της διατήρησης των φυτών. Η ΕΕ έχει τονίσει τη σημασία της τοποθέτησης μελισσιών σε αναδασωτέες περιοχές για όλους αυτούς τους λόγους και όμως εδώ, στην Ελλάδα, έχουμε περιπτώσεις όπως αυτή του Δασαρχείου Πάρνηθας που έχει εκδώσει Δασική Αστυνομική Διάταξη με την οποία παρανόμως απαγορεύει την τοποθέτηση μελισσιών στα αναδασωτέα της Πάρνηθας για 5 χρόνια.
Γιατί είστε κι εσείς στους δρόμους μαζί με τους αγρότες και τους αλιείς ποια είναι τα αιτήματά σας
Γιατί όπως και όλοι οι υπόλοιποι αγρότες διεκδικούμε την επιβίωσή μας. Την επίλυση των προβλημάτων που κατά 70% είναι από νομοθετήματα που αφορούν στις συνθήκες εργασίας, μπορούν με πολιτική βούληση να επιλυθούν. Δεν υπάρχει η δικαιολογία του δημοσιονομικού χώρου, δεν κοστίζει τίποτα μια υπογραφή. Να σημειώσουμε εδώ ότι ο μελισσοκόμος δεν ζει από βασικές επιδοτήσεις, ούτε καν μπορεί να υπολογίζει σε αυτές για ουσιαστική βοήθεια. Η ενίσχυση μέσω του τομεακού προγράμματος μελισσοκομίας είναι για πολύ συγκεκριμένες δράσεις και μεταφράζεται σε ένα μικρό “χαρτζιλίκι”. Θέλουμε να συνεχίσουμε να παράγουμε και να προσφέρουμε στον καταναλωτή ένα ποιοτικό προϊόν, για να μπορέσουμε να ζήσουμε με αξιοπρέπεια τις οικογένειές μας.
Οι μελισσοκόμοι σήμερα παλεύουν για την επιβίωσή τους. Πολλοί συνάδελφοι αναγκάζονται να κάνουν και δεύτερη δουλειά για να ανταπεξέλθουν και πάρα πολλοί είναι αυτοί που φεύγουν από το επάγγελμα. Άνθρωποι οι οποίοι επένδυσαν στη μελισσοκομία, πλέον έχουν απογοητευτεί και τα παρατάνε. Τα τελευταία χρόνια έχουν αυξηθεί οι αγγελίες πώλησης μελισσοκομικού εξοπλισμού και μελισσιών.
Το κόστος παραγωγής έχει αυξηθεί υπερβολικά τα τελευταία χρόνια εξαιτίας της αυξησης των τιμών στα καύσιμα, τα εφόδια και τον εξοπλισμό. Ας μην ξεχνάμε ότι η μελισσοκομία είναι νομαδική και ο μελισσοκόμος πρέπει να μετακινείται πολλές φορές σε όλη την Ελλάδα με τα μελίσσια του. Από εκεί και πέρα οι τιμές χονδρικής είναι αρκετές φορές χαμηλότερες και από το κόστος παραγωγής, ενώ οι τιμές λιανικής εξαρτώνται από πολλούς παράγοντες και την αγοραστική δύναμη του καταναλωτικού κοινού.
Όλες μας οι προτάσεις, που έχουν προκύψει κατόπιν διαβούλευσης με τους συλλόγους -μέλη μας, έχουν κατατεθεί αναλυτικά και με επιχειρήματα στα αρμόδια υπουργεία. Έχουμε προσφύγει και στο ΣτΕ για δύο θέματα (ηλεκτρονικό μητρώο και πυροσβεστική διάταξη) και είμαστε διατεθιμένοι να προσφύγουμε και και στα Ευρωπαϊκά δικαστήρια, αν συνεχιστεί η κωλυσιεργία και η απαξίωση από πλευράς υπουργείων.
Είναι ίδια η κατάσταση και στη Θεσσαλία;
Στα γενικότερα προβλήματα της μελισσοκομίας, στη Θεσσαλία οι μελισσοκόμοι ζήσαμε έναν Daniel που οδήγησε στην καταστροφή κεφαλαίου, ζωικού και πάγιου. Βέβαια, και άλλες περιοχές της Ελλάδας, όπως η Φθιώτιδα, ο Έβρος, η Ροδόπη, η Πάρνηθα και η Εύβοια έχουν πληγεί από καταστροφικές πυρκαγιές και πλημμύρες. Σε κάθε περίπτωση οι αποζημιώσεις δεν ανταποκρίνονταν στην πραγματική αξία της ζημιάς, και οι δεσμεύσεις για ανασύσταση ζωικού κεφαλαίου μέσω του Μέτρου 5,2 καταλήξανε σε φιάσκο.
Ποιο μέλλον βλέπετε για τη μελισσοκομία στη χώρα μας;
Με τα σημερινά δεδομένα: Το μέλλον όχι μόνο για τη μελισοκομία, διαγράφεται δυσοίωνο. Για να αλλάξει η κατάσταση χρειάζεται να υπάρξει πραγματικό ενδιαφέρον και βούληση σε εθνικό και ευρωπαϊκό επίπεδο για τον πρωτογενή τομέα συνολικά, να πάψει η μόνιμη απαξίωση όχι μόνο του κλάδου, αλλά όλου του πρωτογενούς τομέα.
