Το κόστος εργασίας αυξάνεται και οι δείκτες απασχόλησης δείχνουν ανθεκτικότητα, όμως η παραγωγικότητα παραμένει καθηλωμένη σε επίπεδα που δεν επιτρέπουν στην οικονομία να μεταφράσει αυτή τη δυναμική σε πραγματική ανταγωνιστικότητα. Οι αριθμοί είναι ξεκάθαροι, η ελληνική αγορά εργασίας μαστίζεται από ένα σημαντικό παράδοξο.
Τα πιο πρόσφατα στοιχεία της Eurostat δείχνουν καθαρά αυτή την ανισορροπία. Ο δείκτης κόστους εργασίας ανά μονάδα προϊόντος διαμορφώθηκε στην Ελλάδα στο τρίτο τρίμηνο του 2025 στις 105,3 μονάδες. Πρόκειται για επίπεδο υψηλότερο από τον ιστορικό μέσο όρο και ενδεικτικό του γεγονότος ότι η εργασία κοστίζει όλο και περισσότερο σε σχέση με την αξία που παράγεται.
Την ίδια περίοδο, ο δείκτης παραγωγικότητας της εργασίας κινήθηκε μόλις στις 101,3 μονάδες. Με απλά λόγια, η οικονομία πληρώνει περισσότερα για εργασία, αλλά δεν παράγει αντίστοιχα περισσότερη αξία. Αυτή η απόκλιση είναι η καρδιά του ελληνικού εργασιακού παράδοξου.
Σύγκριση με την Ευρώπη
Σε επίπεδο ευρωζώνης, το ωριαίο κόστος εργασίας αυξήθηκε κατά 3,3% σε ετήσια βάση στο τρίτο τρίμηνο του 2025. Σε πολλές χώρες, αυτή η αύξηση συνοδεύτηκε από άνοδο της παραγωγικότητας, κυρίως λόγω επενδύσεων σε τεχνολογία, ψηφιοποίηση και καλύτερη οργάνωση της εργασίας.
Στην Ελλάδα, όμως, η εικόνα είναι διαφορετική. Αν και το απόλυτο επίπεδο των μισθών παραμένει χαμηλότερο από τον ευρωπαϊκό μέσο όρο, η παραγωγικότητα είναι ακόμη πιο χαμηλή. Σύμφωνα με συγκριτικές εκτιμήσεις, η αξία που παράγεται ανά ώρα εργασίας στην Ελλάδα αντιστοιχεί περίπου στο 55%–60% του μέσου όρου της ΕΕ. Αυτό σημαίνει ότι ακόμη και μικρές αυξήσεις στο κόστος εργασίας επιβαρύνουν δυσανάλογα τις επιχειρήσεις.
Η ελληνική ανισορροπία
Η εικόνα γίνεται ακόμη πιο σαφής όταν εξετάσει κανείς επιμέρους κλάδους της οικονομίας. Στον αγροτικό τομέα, για παράδειγμα, τα στοιχεία της Eurostat δείχνουν ότι η παραγωγικότητα της εργασίας στην Ελλάδα μειώθηκε το 2025 κατά 8,8%. Την ίδια χρονιά, ο μέσος όρος της Ευρωπαϊκής Ένωσης κατέγραψε αύξηση 9,2%.
Η Ελλάδα είχε μία από τις χειρότερες επιδόσεις στην ΕΕ, γεγονός που υπογραμμίζει πόσο δύσκολο είναι να μεταφραστούν οι αυξήσεις κόστους σε πραγματική βελτίωση της απόδοσης. Αντίστοιχα φαινόμενα καταγράφονται και σε τμήματα του λιανεμπορίου και των υπηρεσιών, όπου η εργασία παραμένει εντάσεως χρόνου, με χαμηλό βαθμό τεχνολογικής υποστήριξης.
Σε πολλούς κλάδους, οι επιχειρήσεις λειτουργούν με περισσότερες ώρες εργασίας, περισσότερες βάρδιες και μεγαλύτερη πίεση στο προσωπικό, χωρίς όμως να αυξάνεται ουσιαστικά η παραγόμενη αξία.
Το κόστος στις επιχειρήσεις
Για τις ελληνικές επιχειρήσεις, ιδίως τις μικρομεσαίες, το χάσμα μεταξύ κόστους και παραγωγικότητας λειτουργεί ως μόνιμος πονοκέφαλος. Όταν το κόστος εργασίας αυξάνεται ταχύτερα από την απόδοση, περιορίζεται ο διαθέσιμος χώρος για επενδύσεις, αυξήσεις μισθών και τεχνολογική αναβάθμιση.
Το αποτέλεσμα είναι ένας φαύλος κύκλος, όπου η χαμηλή παραγωγικότητα σημαίνει χαμηλά περιθώρια κέρδους και τα χαμηλά περιθώρια κέρδους σημαίνουν λιγότερες επενδύσεις. Χωρίς επενδύσεις όμως η παραγωγικότητα παραμένει χαμηλή.
Σε αυτό το πλαίσιο, η ελαστικότητα στην εργασία με ευέλικτα ωράρια, πολλαπλοί ρόλοι, εποχικές προσλήψεις, συχνά χρησιμοποιείται ως τρόπος προσαρμογής, όχι ως στρατηγική ανάπτυξης.
Και για τους εργαζόμενους
Για τους εργαζόμενους, το ελληνικό παράδοξο μεταφράζεται σε καθημερινή πίεση που δεν αποτυπώνεται πάντα στις σχετικές έρευνες. Οι αυξήσεις μισθών, όπου υπάρχουν, συχνά απορροφώνται από το κόστος ζωής. Η ένταση της εργασίας αυξάνεται, χωρίς αντίστοιχη βελτίωση της ποιότητας ή της ασφάλειας της απασχόλησης.
Παρά το γεγονός ότι περισσότεροι άνθρωποι εργάζονται, η συνολική αξία που παράγεται ανά ώρα παραμένει χαμηλή. Αυτό περιορίζει τις δυνατότητες για ουσιαστικές μισθολογικές βελτιώσεις στο μέλλον και καθιστά την αγορά εργασίας πιο ευάλωτη σε κάθε νέα οικονομική αναταραχή.
Τα στοιχεία δείχνουν ότι το ελληνικό εργασιακό παράδοξο δεν είναι αποτέλεσμα μιας κακής χρονιάς ή μιας προσωρινής συγκυρίας. Είναι διαρθρωτικό. Το κόστος της εργασίας αυξάνεται, αλλά η παραγωγικότητα δεν έχει καταφέρει να ανακάμψει στα επίπεδα που απαιτούνται για μια βιώσιμη σύγκλιση με την Ευρώπη.
Η αγορά εργασίας δείχνει αντοχές. Η πραγματική πρόκληση, όμως, παραμένει ανοιχτή: πώς θα μετατραπεί περισσότερη εργασία σε περισσότερη αξία. Οι αριθμοί, προς το παρόν, δείχνουν ότι αυτό το ερώτημα εξακολουθεί να μένει αναπάντητο.
Πηγή: ot.gr
