Ο πρόεδρος και καθηγητής του ΤΕΦΑΑ μιλάει για τη σημασία της σταθερής παρουσίας του τμήματος στην παγκόσμα ελίτ των ιδρυμάτων αθλητικής επιστήμης
Μια πολύ σημαντική διάκριση σημείωσε το ΤΕΦΑΑ του Πανεπιστημίου Θεσσαλίας, συγκαταλεγόμενο για ακόμη μία χρονιά στα κορυφαία ιδρύματα αθλητικής επιστήμης παγκοσμίως, βάσει της λίστας του διεθνούς οργανισμού Academic Ranking of World Universities (ARWU) 2025. Σύμφωνα με τα αποτελέσματα που δημοσιεύτηκαν στα τέλη του περασμένου Δεκεμβρίου, το ΤΕΦΑΑ βρίσκεται στις θέσεις 50-100 παγκοσμίως, όντας μάλιστα το πρώτο στην Ελλάδα με βάση την ερευνητική δραστηριότητα, τις δημοσιεύσεις σε ποιοτικά περιοδικά, την απήχηση ή αναγνωρισιμότητα του ερευνητικού του έργου διεθνώς, καθώς και τον βαθμό διεθνών συνεργασιών.
Γράφει ο Μάνος Καλαμπαλίκης από την «Πολιτεία Θεσσαλών» Κυριακή 11 Ιανουαρίου 2026
Με δεδομένο μάλιστα το γεγονός ότι το ΤΕΦΑΑ του Πανεπιστημίου Θεσσαλίας μετά από εννιά χρόνια κατάταξης στις θέσεις 100-150 της ARWU, η είσοδος για πρώτη φορά στην πρώτη 100άδα των ιδρυμάτων, πιστοποιεί την ποιοτική αναβάθμιση του τμήματος και συνιστά δικαίση των μακροχρόνιων και επίπονων προσπαθειών καθηγητών και φοιτητών στο ερευνητικό έργο.
Ο καθηγητής και πρόεδρος του ΤΕΦΑΑ του Πανεπιστημίου Θεσσαλίας, Νίκος Διγγελίδης, μίλησε στην «ΠΘ» για τη σημασία αυτής της διάκρισης, εξήγησε τα στοιχεία που έχουν οδηγήσει το τμήμα να έχει σταθερή παρουσία επί συναπτά έτη στη συγκεκριμένη λίστα με τα κορυφαία ιδρύματα παγκοσμίως στον τομέα της αθλητικής επιστήμης και παράλληλα αναφέρθηκε στο ρόλο της ερευνητικής δραστηριότητας, των διεθνών συνεργασιών και της συμβολής των φοιτητών στο συνολικό αυτό επίτευγμα αλλά και τους μελλοντικούς στόχους της σχολής.
Τι σημαίνει αυτή η διάκριση του ΤΕΦΑΑ και τι είναι αυτό που κάνει τη σχολή να ξεχωρίζει διεθνώς;
Η διάκριση του ΤΕΦΑΑ σημαίνει πολλά σε επίπεδο ακαδημαϊκού κύρους, ποιότητας έρευνας και διεθνούς προβολής. Το ΤΕΦΑΑ του Πανεπιστημίου Θεσσαλίας έχει ηγετική θέση στην Ελλάδα καθώς είναι το πρώτο τμήμα αθλητικής επιστήμης πανελλαδικά και έχει ανεβεί από τη θέση 100–150 (όπου βρισκόταν επί 9 έτη, από το 2016) στις θέσεις 50–100 παγκοσμίως. Είναι μια διάκριση που, ανεξαρτήτως επιστημονικού πεδίου, ανάμεσα σε 420 Τμήματα της χώρας μόνο ελάχιστα έχουν καταφέρει να επιτύχουν.
Με καθαρά αντικειμενικούς δείκτες, η διάκριση αυτή δείχνει κατ’ αρχήν υψηλό ερευνητικό κύρος. Η κατάταξη βασίζεται στην ποσοτική και ποιοτική αξιολόγηση της έρευνας, όπως αριθμός δημοσιεύσεων σε διεθνή επιστημονικά περιοδικά υψηλού impact factor, απήχηση και αναγνωρισιμότητα των ερευνητικών αποτελεσμάτων, διεθνείς συνεργασίες και συν-συγγραφές σε κοινές δημοσιεύσεις με ερευνητές από κορυφαία ιδρύματα, ενισχύοντας την παγκόσμια εμβέλεια της έρευνας.
Το τμήμα συγκαταλέγεται σταθερά στη λίστα της ARWU, σημειώνοντας φέτος την καλύτερη επίδοση. Πόσο δύσκολο είναι κάτι τέτοιο;
Η διατήρηση υψηλής θέσης επί σειρά ετών δείχνει συστηματικότητα στην επένδυση στη γνώση και τη συνεχή αναβάθμιση, ενώ προσφέρει ανταγωνιστικό πλεονέκτημα έναντι μεγαλύτερων ή πιο καθιερωμένων τμημάτων διεθνώς.
Η σταθερή παρουσία από το 2016 στο ARWU μας φέρνει φυσικά σε ανταγωνισμό και σύγκριση ακόμη και με μεγαλύτερα, πολυπληθέστερα και πιο καθιερωμένα Τμήματα του εξωτερικού, τα οποία όμως έχουν πολύ καλύτερη υποστήριξη από τα ίδια τα ιδρύματα και άλλους φορείς δημόσιους ή ιδιωτικούς – κάτι που δεν ισχύει στη δική μας περίπτωση. Πετυχαίνουμε ότι πετυχαίνουμε με πολύ κόπο, προσπάθεια και ελάχιστη υποστήριξη.
Επίσης, υπάρχουν οφέλη στην καθημερινή λειτουργία, καθώς αυτή η διάκριση ενισχύει την ερευνητική προβολή και συνεργασίες σε διεθνές επίπεδο, βελτιώνει την πρόσβαση σε χρηματοδοτήσεις και κονδύλια, τραβά το ενδιαφέρον υψηλών επιδόσεων φοιτητών, διδακτικού προσωπικού και κινητοποιεί κοινότητες, ανοίγει δυνατότητες ανταλλαγών και συνεργειών με κορυφαία πανεπιστήμια.
Η διάκριση αυτή δεν είναι απλά ένας αριθμός, αλλά μια ουσιαστική επιβεβαίωση ότι το ΤΕΦΑΑ του Πανεπιστημίου Θεσσαλίας παράγει υψηλού επιπέδου έρευνα, με διεθνή απήχηση και αναγνωρισιμότητα. Αντανακλά τη δέσμευση της ακαδημαϊκής κοινότητας σε μια πορεία συνεχούς βελτίωσης και εδραίωσης στο παγκόσμιο ερευνητικό στερέωμα. Αντανακλά επίσης τη συστηματική, μακροπρόθεσμη στρατηγική και το όραμα του Τμήματος. Σε αυτό το σημείο θα μου επιτρέψετε να τονίσω και ότι παρά τις δυσκολίες όπως η θεομηνία «Daniel», κατά την οποία το Τμήμα υπέστη τεράστια καταστροφή και ακόμα υπολείπονται πολλά να γίνουν για την αποκατάσταση των ζημιών, υπήρξε άμεση επαναφορά και συνέχιση της ερευνητικής δράσης με μια μικρή φυσικά κάμψη μετά το Daniel που όμως όπως φαίνεται δεν είχε καθοριστική επίδραση τελικά.
Ποιά εφόδια δίνει η σχολή στους φοιτητές; Είναι πιστεύετε τα απαραίτητα για να βρεθούν μετά σε θέση να έχουν ικανοποιητική επαγγελματική αποκατάσταση;
Το ΤΕΦΑΑ του Πανεπιστημίου Θεσσαλίας προσφέρει στους φοιτητές ένα σύνολο εφοδίων που θεωρούνται ιδιαίτερα σημαντικά για την επαγγελματική τους πορεία. Πρώτα από όλα ακαδημαϊκές και επιστημονικές γνώσεις με σπουδές βασισμένες σε σύγχρονη επιστημονική γνώση για φυσική αγωγή, παιδαγωγικά, εργοφυσιολογία, βιομηχανική, ψυχολογία της άσκησης και όλο το φάσμα της αθλητικής επιστήμης. Αυτά δίνουν στους αποφοίτους ανταγωνιστικό πλεονέκτημα στην αγορά εργασίας, σε διάφορους χώρους και σε επαγγέλματα όπως στο fitness, στην αθλητική προπόνηση, στην ειδική φυσική αγωγή, στο Strength & Conditioning κτλ. Δίνουμε ευκαιρίες στους φοιτητές μας για πρακτική άσκηση σε πραγματικές συνθήκες, συμμετοχή σε προγράμματα Erasmus+, διεθνή συνέδρια και συνεργασίες με κορυφαία πανεπιστήμια.
Επιπλέον, οι φοιτητές μας έχουν τη δυνατότητα να αναπτύξουν ψηφιακές δεξιότητες και να πιστοποιηθούν πλήρως ως προς την παιδαγωγική και διδακτική τους επάρκεια. Μέσα από διάφορα προγράμματα και εκπαιδευτικές δραστηριότητες δίνεται η δυνατότητα για χρήση σύγχρονων εργαλείων για ανάλυση κίνησης, εργομετρικές μετρήσεις, εφαρμογές fitness και αθλητικής απόδοσης, εξοικείωση με τεχνολογίες που ζητά η αγορά (wearables, data analytics). Αναπτύσσουν αυτό που λέμε Soft Skills, δηλαδή, δεξιότητες επικοινωνίας, ηγεσίας και διαχείρισης ομάδων, ικανότητα σχεδιασμού προγραμμάτων άσκησης για διαφορετικούς πληθυσμούς (παιδιά, αθλητές, άτομα με ειδικές ανάγκες). Οι φοιτητές μας έχουν σημαντικές επαγγελματικές προοπτικές σε διάφορους χώρους όπως εκπαίδευση (καθηγητές. φυσικής αγωγής), αθλητικούς συλλόγους, ακαδημίες και επαγγελματικές ομάδες, κέντρα αποκατάστασης και υγείας, γυμναστήρια, ερευνητικά κέντρα και πανεπιστήμια
Οι μελέτες με τις οποίες παρακολουθούμε την πορεία των αποφοίτων μας δείχνει έναν υψηλό βαθμό απορρόφησης στην αγορά εργασίας με επαγγέλματα που σχετίζονται άμεσα με το αντικείμενο των σπουδών τους και αυτό μας χαροποιεί ιδιαίτερα. Είναι αρκετά αυτά τα εφόδια; Ναι, ειδικά όταν συνδυάζονται με πρακτική εμπειρία και συνεχή επιμόρφωση. Η διεθνής πιστοποίηση και η ερευνητική κουλτούρα του ΤΕΦΑΑ δίνουν στους αποφοίτους ισχυρό πλεονέκτημα σε μια αγορά που ζητά εξειδίκευση και τεκμηριωμένη γνώση.
Για το κομμάτι της διάκρισης, πώς μεταφράζεται η διεθνής αναγνωρισιμότητα στην πράξη;
Η διεθνής αναγνωρισιμότητα του ΤΕΦΑΑ μεταφράζεται σε πραγματικά οφέλη και ευκαιρίες για φοιτητές, ερευνητές και το ίδιο το τμήμα. Μερικά χαρακτηριστικά παραδείγματα:
Α. Διεθνείς Συνεργασίες & Προγράμματα – Συμμετοχή σε Erasmus+ ανταλλαγές και κοινά ερευνητικά projects με κορυφαία πανεπιστήμια (π.χ. Λειψία, Jyväskylä). Δυνατότητα για διπλά πτυχία μέσω συνεργασιών, όπως το European Master in Sport & Exercise Psychology.
Β. Πιστοποιήσεις με Διεθνή Αξία – Για παράδειγμα, η ειδικότητα Strength & Conditioning είναι πιστοποιημένη από τη National Strength and Conditioning Association (NSCA), κάτι που ανοίγει πόρτες σε διεθνή αγορά εργασίας (προπονητές σε επαγγελματικές ομάδες, fitness industry).
Γ. Συμμετοχή σε Διεθνή Ερευνητικά Δίκτυα – Οι καθηγητές και φοιτητές του ΤΕΦΑΑ όπως είπαμε δημοσιεύουν σε περιοδικά υψηλού impact και συνεργάζονται με ερευνητές από κορυφαία ιδρύματα. Αυτό οδηγεί σε προσκλήσεις για συνέδρια, workshops και κοινές μελέτες.
Δ. Επαγγελματικές Προοπτικές στην Ελλάδα και στο Εξωτερικό – Απόφοιτοι βρίσκουν θέσεις σε αθλητικούς οργανισμούς, κέντρα αποκατάστασης, πανεπιστήμια εντός και εκτός Ελλάδας.
Η διεθνής αναγνώριση κάνει το βιογραφικό πιο ανταγωνιστικό στην αγορά εργασίας. Τέλος, η υψηλή κατάταξη ενισχύει την πρόσβαση σε ευρωπαϊκά και διεθνή ερευνητικά κονδύλια, κάτι που σημαίνει περισσότερες υποτροφίες και θέσεις για φοιτητές. Με λίγα λόγια: Η διάκριση δεν είναι απλά «τίτλος». Δημιουργεί πραγματικές ευκαιρίες για συνεργασίες και περαιτέρω ανάπτυξη.
Πόσο σημαντικός είναι ο ρόλος της ερευνητικής δραστηριότητας και τι είδους ερευνητικό έργο περιλαμβάνει στην πράξη;
Νομίζω για τη σημασία του ρόλου της ερευνητικής δραστηριότητας δε χρειάζεται να μιλήσω παραπάνω. Να δώσω όμως κάποια παραδείγματα για το τι μπορεί να περιλαμβάνει στην πράξη; Πραγματοποιούμε μελέτες περί φυσιολογίας της άσκησης (πώς ανταποκρίνεται το σώμα σε διαφορετικά είδη άσκησης, χρήση εργοσπιρομετρίας, βιοχημικών δεικτών), έρευνες στον τομέα της αθλητικής ψυχολογίας (για το άγχος, την παρακίνηση και την απόδοση αθλητών, για την προαγωγή της φυσικής δραστηριότητας διαφορετικών ομάδων πληθυσμού και για την ανάγκη βελτίωσης της ποιότητας ζωής), ερευνητικό έργο σχετικό με την παιδαγωγική και διδακτική της Φυσικής Αγωγής (καινοτόμα προγράμματα για τη Φυσική Αγωγή, εξέταση διαφορετικών τρόπων και μεθόδων διδασκαλίας ως προς την επίδρασή τους σε γνωστικές μεταβλητές), την άσκηση και υγεία (εφαρμογές άσκησης σε καρδιοπαθείς, διαβητικούς, άτομα με κινητικά προβλήματα, προγράμματα πρόληψης και αποκατάστασης), τη βιομηχανική και ανάλυση κίνησης (ανάλυση του τρόπου κίνησης των αθλητών, χρήση τεχνολογιών για βελτίωση τεχνικής και πρόληψη τραυματισμών), τη διατροφή και αθλητική απόδοση (σχέση διατροφής με την αντοχή, δύναμη και αποκατάσταση, σχέση διατροφικών συνηθειών και παραμέτρων υγείας) και την κοινωνιολογία και διοίκηση αθλητισμού (έρευνες για τη συμμετοχή στον αθλητισμό, πολιτικές υγείας και αθλητικής ανάπτυξης).
Πόσοι φοιτητές συμμετέχουν στο ερευνητικό έργο και σε τι βαθμό συμβάλλουν σε αυτό;
Η συνεργασία Διδακτικού Προσωπικού & Φοιτητών είναι θεμελιώδης. Υπάρχει σημαντική συνεισφορά του προσωπικού και των φοιτητών στην έρευνα. Η εμπλοκή των φοιτητών σε ερευνητικά προγράμματα ενισχύει την ποιότητα και συνέχεια της ακαδημαϊκής δραστηριότητας. Οι φοιτητές στο προπτυχιακό επίπεδο μπορεί να συμμετέχουν σε μικρής έκτασης έρευνες, είτε στο πλαίσιο των μαθημάτων τους, είτε στα πλαίσια της εκπόνησης της διπλωματικής τους εργασίας. Στο μεταπτυχιακό και κυρίως στο διδακτορικό και μεταδιδακτορικό επίπεδο πέφτει όμως το βάρος της παραγωγής έρευνας υψηλής ποιότητας.
Τι κερδίζει το Πανεπιστήμιο από τις διεθνείς συνεργασίες;
Οι διεθνείς συνεργασίες προσφέρουν στο πανεπιστήμιο πολλαπλά και ουσιαστικά οφέλη, που ενισχύουν τόσο το κύρος όσο και τις ευκαιρίες ανάπτυξης, όπως πρόσβαση σε χρηματοδοτήσεις και προγράμματα, συμμετοχή σε ευρωπαϊκά και διεθνή ερευνητικά έργα (π.χ. Horizon Europe) κάτι που έχει αντίκτυπο φυσικά στη δυνατότητα που έχουμε να δίνουμε περισσότερες υποτροφίες για φοιτητές και ερευνητές. Η συνεργασία με κορυφαία ιδρύματα αυξάνει τις πιθανότητες όλο και περισσότερων δημοσιεύσεων σε περιοδικά υψηλού impact και ενισχύει τη θέση του πανεπιστημίου σε παγκόσμιες κατατάξεις (όπως ARWU). Αυτές οι συνεργασίες μας δίνουν πρόσβαση σε τεχνογνωσία και εξοπλισμό που ίσως δεν υπάρχει τοπικά και συμμετοχή σε cutting-edge έρευνες. Επίσης, ένα άλλο καλό παράδειγμα πρακτικής είναι η δυνατότητα για διπλά πτυχία και κοινά μεταπτυχιακά προγράμματα, η προσέλκυση διεθνών φοιτητών και καθηγητών, κάτι που ενισχύει τη δικτύωση, αυξάνει την πολυπολιτισμικότητα και την ανταγωνιστικότητα.
Ποιο είναι το επόμενο βήμα για τη σχολή μελλοντικά; Υπάρχουν νέοι στόχοι;
Θα ήθελα να τονίσω ότι διακαής πόθος αποτελεί η ολοκλήρωση των εγκαταστάσεων του Τμήματος στις Καρυές Τρικάλων που περιλαμβάνει την ολοκλήρωση του Κλειστού Γυμναστηρίου από την Περιφέρεια Θεσσαλίας, την κατάλληλη διαμόρφωση των χώρων του Τμήματος ως ένα πανεπιστημιακό χώρο, την αξιοποίηση της δωρεάς των οικοπέδων του Δήμου Τρικκαίων που αφορούν στην κατασκευή φοιτητικών εστιών, εστιατορίου, κυλικείου και νέου κτηρίου για το Τμήμα Διαιτολογίας και Διατροφολογίας του Πανεπιστημίου Θεσσαλίας. Αυτή τη στιγμή είμαστε ένα Τμήμα που κερδίζουμε συνεχώς διακρίσεις και υπολειπόμαστε σε βασικά πράγματα που θα έπρεπε το Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας, η Πολιτεία να εξασφαλίσουν. Κατά τα λοιπά, το ΤΕΦΑΑ του Πανεπιστημίου Θεσσαλίας υλοποιεί ήδη ένα ολοκληρωμένο πρόγραμμα ανάπτυξης με φιλόδοξους μελλοντικούς στόχους όπως επέκταση διεθνών συνεργασιών, ανάπτυξη καινοτόμων μεταπτυχιακών προγραμμάτων, ίδρυση διεθνούς προγράμματος διδακτορικών σπουδών, αλλά και διατήρηση και βελτίωση των επιδόσεων στον ακαδημαϊκό τομέα.
Αυτά αποτελούν το θεμέλιο για μια συνεχή πορεία ανάπτυξης, διεθνοποίησης και επιστημονικής αναγνώρισης του ΤΕΦΑΑ τα επόμενα χρόνια. Στόχος είναι να παραμείνει στο top 50–100 παγκοσμίως, αν και έχουμε πολύ σκληρό ανταγωνισμό όπως καταλαβαίνετε αν κοιτάξει κανείς με τι μεγαθήρια συγκρινόμαστε, να αυξήσει τις δημοσιεύσεις σε περιοδικά υψηλού impact και να δημιουργήσει πρακτικές λύσεις που θα αλλάξουν τον τρόπο που βλέπουμε την άσκηση και την υγεία. Για όλα αυτά νομίζω έχουμε κάποιο δίκιο να ζητάμε την υποστήριξη όλων όσοι μπορούν να βοηθήσουν προς αυτή την κατεύθυνση.
