O Ντόναλντ Τραμπ είχε δηλώσει ότι η Βενεζουέλα χρωστάει 60 δισ δολ. αποζημιώσεις για τις αμαρτωλές εθνικοποιήσεις του παρελθόντος. Στις 2 Ιανουαρίου 2026 ξεκίνησε το σχέδιό του να τα πάρει και με το παραπάνω. Σαν ειρωνεία, πριν από 120 χρόνια περίπου, το ίδιο θα αποφάσιζαν οι Ευρωπαίοι, ώσπου οι στόλοι τους θα έβρισκαν εμπόδιο τις ανερχόμενες… ΗΠΑ. Οι ομοιότητες του χθες με το σήμερα εντυπωσιάζουν.
Ίσως η αρχή των δεινών στη Βενεζουέλα ξεκινάει το έτος 1899 όταν ισχυρός της χώρας αναδείχτηκε μετά από εμφύλιο πόλεμο ο πολέμαρχος Τσιπριάνο Κάστρο Ισχυρός άνδρας μετά το 1899. Διαθέτοντας ηγετικές ικανότητες, θα κυβερνούσε την κατεστραμμένη χώρα του, δίχως όμως να είναι η δημοκρατία στην ατζέντα του.
Για τον διεθνή Τύπο, ο Κάστρο ήταν από τους πλέον μισητούς ηγέτες στον δυτικό κόσμο. «Aδιόρθωτο» και «απαίσιο» τον χαρακτήριζαν οι New York Times, η New York Herald και το Associated.
Η αλήθεια είναι ότι ο Τσιπριάνο δεν τα πήγαινε καλά με τους ξένους, όντας πολύ καχύποπτος με τους πρέσβεις των Μεγάλων Δυνάμεων, καθώς και με τις μεγάλες εταιρείες που εκμεταλλεύονταν τη χώρα του.
Ο ηγέτης της Βενεζουέλας, Κάστρο Τσιπριάνο.
Εκείνη τη περίοδο ένας μορφωμένος και φιλελεύθερος «δημοκράτης» ο Antonio Matos, πανίσχυρος παράγοντας που ήλεγχε το τραπεζικό σύστημα της χώρας, αποπειράθηκε να ανατρέψει τον Κάστρο, για να εγκαθιδρύσει ένα φιλελεύθερο καθεστώς που θα διατηρεί καλές σχέσεις με τη διεθνή κοινότητα.
Εσωτερικά, ο Κάστρο ήταν πράγματι αυταρχικός αλλά η αλήθεια όμως ήταν κάπως διαφορετική από αυτή που έδιναν οι αντίπαλοί του. Όταν ανέλαβε την ζήτησε οικονομική βοήθεια από τον Matos για να διασωθεί η καταρρέουσα οικονομία της χώρας. Ο μεγαλοτραπεζίτης αρνήθηκε και ο Matos τον εξευτέλισε, φυλακίζοντας τον για ένα μικρό διάστημα και αναγκάζοντάς τον να παρελάσει ανάμεσα στο πλήθος. Λίγο καιρό μετά το 1901 ο Matos ξεκίνησε από την Αμβέρσα «βοήθεια» με το πλοίο Ban Righ που ήταν φορτωμένο με… πυρομαχικά. Την εξέγερση βοήθησαν η αμερικανική New York & Bermúdez Company, η γαλλική French Cable Company καθώς και οι Μεγάλες Δυνάμεις ευρύτερα.
Οι Ευρωπαίοι επιτίθενται
Ακριβώς σε εκείνο το σημείο οι ευρωπαϊκές δυνάμεις, Γαλλία, Βρετανία, Γερμανία, Ολλανδία αξίωσαν από την κυβέρνηση της Βενεζουέλας να τους αποπληρώσει τα καθυστερημένα χρέη των προηγούμενων δεκαετιών. Είναι γεγονός ότι καμία δύναμη δεν έδωσε προτεραιότητα στο εξωτερικό χρέος της Βενεζουέλας. Ακόμα και όταν ο Κάστρο προθυμοποιήθηκε να ικανοποιήσει σοβαρό μέρος των αιτημάτων τους οι Ευρωπαίοι έμειναν ανικανοποίητοι. Ήθελαν να παρέμβουν άμεσα στα εσωτερικά της χώρας.
Στην πραγματικότητα, οι Βρετανοί ήθελαν διακαώς την πλούσια σε κοιτάσματα χρυσού περιοχή Guiana. Ήθελαν να κλειδώσουν την ελεύθερη ναυσιπλοΐα στον ποταμό Ορινόκο που θα αναδείκνυε το Τρινιδάδ ως μεγάλη αποθήκη για τα προϊόντα που θα προωθούσαν στην αγορά της Βενεζουέλας, της Κολομβίας και της βόρειας Βραζιλίας. Θα διασφάλιζαν την κατάργηση του πρόσθετου φόρου 30% στα προϊόντα που εισάγονταν από τις βρετανικές και ολλανδικές Αντίλλες. Οι Ολλανδοί ήθελαν τα ίδια.
Τα γαλλικά και γερμανικά συμφέροντα ήταν κυρίως οικονομικής φύσεως, αποσκοπώντας στην αποπληρωμή των χρεών στις εταιρείες που δραστηριοποιούνταν στη Βενεζουέλα.
Οι δε Αμερικανικοί επικεντρώνονταν στην παραγωγή ασφάλτου και στο εμπόριο, αν και υποθέσεις τους είχαν πάνω-κάτω διευθετηθεί με την αμερικανο-βενεζουελανή διαιτησία του 1885.
Απλά ήθελαν να τιμωρήσουν τον πρόεδρο μιας χώρας που δεν διέθετε σε καμία περίπτωση τις ναυτικές δυνάμεις να αντισταθεί στις διπλωματικές τους απαιτήσεις.
Οι Ευρωπαίοι εξοργίζονται και βομβαρδίζουν
Ο Κάστρο γνώριζε ότι ο στόλος του δεν μπορούσε σε καμία περίπτωση να νικήσει τον ενωμένο στόλο των Ευρωπαίων, ενώ στο εσωτερικό της χώρας δεν είχε ακόμα απομακρυνθεί ο κίνδυνος των ανταρτών. Τα λιμάνια La Guayra και Puerto Cabello που ήταν εξαιρετικά σημαντικά για τα έσοδα της κυβέρνησης ήταν εκτεθειμένα στον στόλο των εισβολέων. Γι’ αυτό και αναγκάστηκε να ζητήσει τη διαμεσολάβηση των ΗΠΑ.
Ο Κάστρο πρότεινε σαν συμβιβαστική λύση να αναλάβει η Βενεζουέλα να δώσει αποζημιώσεις μόνο για τις καταστροφές που υπέστησαν οι Ευρωπαίοι στον εμφύλιο του 1898. Εξάλλου δεν άντεχε ο κρατικός προϋπολογισμός κάτι περισσότερο. Ήταν μια πρόταση που οι Μεγάλες Δυνάμεις την επεξεργάστηκαν με κανονιές!
Τον Ιανουάριο του 1903, οι Γερμανοί επιχείρησαν να εισέλθουν στη λίμνη Maracaibo, αλλά το παράκτιο οχυρό Fort San Carlos άνοιξε πυρ, καταστρέφοντας ένα γερμανικό πλοίο. Οι εξοργισμένοι Γερμανοί ύστερα από λίγες ώρες στείλανε ένα πολύ ισχυρότερο πλοίο που κατέστρεψε το οχυρό, το οποίο ήταν κατασκευασμένο τις αρχές του 17ου αιώνα. Αυτό όμως που προκάλεσε τη διεθνή κατακραυγή ήταν ο βομβαρδισμός και της παρακείμενης πόλης, όπου βρήκαν τον θάνατο 25 άμαχοι. Οι Γερμανοί δικαιολογήθηκαν ότι οι «Βενεζουελάνοι έριξαν πρώτοι».
Ωστόσο, ο διεθνής Τύπος δεν στήριξε μια τέτοια επέμβαση, με τα βρετανικές και αμερικανικές εφημερίδες να εκφράζουν οργή που η Μεγάλη Βρετανία συνασπίστηκε με τη Γερμανική Αυτοκρατορία. Οι Αμερικανοί ξεσηκώθηκαν όταν άρχισαν να πέφτουν οι πρώτες κανονιές από τον αγγλογερμανικό στόλο εναντίον των φρουρίων της Βενεζουέλας.
Αμερικανική σωτηρία με το αζημίωτο
Η Ουάσιγκτον ήταν έτοιμη να στείλει πλοία, καθώς έβλεπε ότι οι Ευρωπαίοι ήταν περάσει κόκκινες γραμμές. Ακόμα και ο Τύπος της εποχής αποκάλυπτε καλύτερα τον κύκλο συμφερόντων από σήμερα. Μεγάλη μερίδα του διεθνούς Τύπου στάθηκε απέναντι στη διπλωματία των κανονιοφόρων και στην επέμβαση. Οι ΗΠΑ μόλις είδαν ότι οι Ευρωπαίοι γίνονταν επικίνδυνα πιεστικοί επενέβησαν καθώς θεώρησαν ότι ίσως να πατούσαν πόδι στο δυτικό ημισφαίριο, μια εξέλιξη πάση θυσία απευκταία.
Τελικά, συμφωνήθηκε οι Ευρωπαίοι να εισπράττουν το 30% των εσόδων της Βενεζουέλας από τα δύο σημαντικότερα λιμάνια της, το La Guaira και το Puerto Cabello. Το Διεθνές Δικαστήριο της Χάγης δικαίωσε τις Μεγάλες Δυνάμεις ως προς την προτιμησιακή μεταχείριση των αιτημάτων τους από τη Βενεζουέλα.
Το μεγαλύτερο όμως αποτύπωμα της επέμβασης των Ευρωπαίων θα ήταν η νομιμοποίηση της αμερικανικής παρεμβατικής πολιτικής. Μέχρι τότε, με το Δόγμα Μονρόε απαγόρευαν την ευρωπαϊκή επέμβαση στο δυτικό ημισφαίριο. Εκείνη η κρίση όμως άλλαξε τα δεδομένα για την Ουάσινγκτον προς το καλύτερο. Οι ΗΠΑ χρησιμοποίησαν τη Βενεζουέλα, ώστε να δημιουργηθεί ένα προηγούμενο νομιμοποιημένης παρέμβασης.
Με το νέο δόγμα (Roosevelt Corollary), η Ουάσιγκτον θα μπορούσε να ανακατεύεται στις οικονομικές υποθέσεις των κρατών της Καραϊβικής και της Κεντρική Αμερικής, στην περίπτωση που αυτά δεν ανταποκρίνοντας στην αποπληρωμή των χρεών τους, ώστε να μην υπάρξει ευρωπαϊκή παρέμβαση.
Η αντικατάσταση του Κάστρο
Ο Κάστρο, στην προσπάθειά του να οργανώσει το κράτος, υιοθέτησε μεθόδους που χαρακτηρίζουν έναν αυταρχικό ηγέτη, αλλά είχε γνώμονα να μη γίνει η χώρα του υποχείριο των ξένων.
Ωστόσο, οι μεγάλες δυνάμεις βρήκαν και τότε την λύση ώστε να τον αντικλικά οι μεγάλες δυνάμεις βρήκαν έναν απροσδόκητο σύμμαχο: Την κακή του υγεία. Ο Τσιπριάνο, το 1908 θα έπρεπε να μεταβεί επειγόντως στην Ευρώπη για να νοσηλευτεί, καθώς αντιμετώπιζε σοβαρά προβλήματα υγείας. Αυτό ήταν.
Οι Ευρωπαίοι φρόντισαν να μην επιστρέψει ποτέ καθυστερώντας τη διαδικασία της επιστροφής του στη χώρα του. Έτσι δόθηκε ο απαραίτητος χρόνος, την προεδρία της χώρας να υφαρπάξει ο άλλοτε πιστός στρατηγός του Κάστρο, ο Γκόμεζ. Ο νέος ηγέτης θα εξελισσόταν στον ιδανικό Βενεζουελάνο πρόεδρο όχι για τον λαό αλλά για τις ΗΠΑ, τους Ευρωπαίους και φυσικά τις πετρελαϊκές εταιρείες. Δείτε στο πολύ ενδιαφέρον δημοσίευμα της εποχής τι απέγινε ο πλέον «δίχως πατρίδα» Κάστρο.
Πηγή: in.gr
