Τον Δεκέμβριο του 1949, ο Μάο Τσετούνγκ πέταξε στη Μόσχα για να συναντήσει τον Ιωσήφ Στάλιν. Ο ηγέτης της νέας Λαϊκής Δημοκρατίας της Κίνας, που είχε δημιουργηθεί μόλις λίγους μήνες νωρίτερα, ήταν πρόθυμος να γιορτάσει τόσο τη νίκη του κομμουνισμού στην Κίνα όσο και τα 71α γενέθλια του σοβιετικού ηγέτη. Ομως, για τον Στάλιν, ο Μάο δεν ήταν ίσος. Πώς άλλαξαν οι καιροί.
Κατά την άποψη του Στάλιν, ο Μάο ήταν χρήσιμος διότι θα βοηθούσε στη διάδοση του κομμουνισμού σε ολόκληρη την Ασία. Ετσι, τον Φεβρουάριο του 1950, οι δύο ηγέτες υπέγραψαν τη σινο-σοβιετική συνθήκη Φιλίας, Συμμαχίας και Αμοιβαίας Βοήθειας. Ο Μάο ήθελε περισσότερα – εγγυήσεις ασφαλείας κατά των ΗΠΑ και άμεση στρατιωτική υποστήριξη – αλλά ο Στάλιν ήταν «αδέσμευτος». Κατά την άποψή του, ο Μάο δεν ήταν μόνο κατώτερος – ένας άπορος γείτονας με αυταπάτες μεγαλοπρέπειας – αλλά αποτελούσε και βάρος. Οι στενότεροι δεσμοί της Μόσχας με τη ΛΔΚ, φοβόταν ότι θα μπορούσαν να θέσουν σε κίνδυνο τα κέρδη της Σοβιετικής Ενωσης στην Ασία και να οδηγήσουν σε επέμβαση των ΗΠΑ.
Σήμερα, ο κινέζος πρόεδρος Σι Τζινπίνγκ είναι εκείνος που κοιτάζει υποτιμητικά τον ρώσο ομόλογό του, Βλαντίμιρ Πούτιν. Στην πραγματικότητα, η κρατική επίσκεψη του Πούτιν στο Πεκίνο στις αρχές του μήνα –το πρώτο του ταξίδι στο εξωτερικό από τότε που ξεκίνησε πέμπτη θητεία του – ήταν ουσιαστικά μια εικόνα-καθρέφτης της συνάντησης Στάλιν – Μάο πριν από 75 χρόνια.
Από τότε που ξεκίνησε την πλήρη εισβολή του στην Ουκρανία πριν από δύο χρόνια – και η Δύση απάντησε με κυρώσεις χωρίς προηγούμενο – η Ρωσία έχει γίνει εξαρτημένη από την Κίνα. Ετσι, όταν ο Πούτιν προσγειώθηκε στο Πεκίνο, το χέρι του ήταν σχεδόν ήδη απλωμένο. Αλλά ο Σι, όπως και ο Στάλιν πριν από 75 χρόνια, έχει επιφυλάξεις. Ναι, η Ρωσία είναι χρήσιμη. Οπως σημείωσε ο Σι στην πρόσφατη σύνοδο κορυφής, θεωρεί τη διμερή σχέση ως «παράγοντα για τη διατήρηση της παγκόσμιας στρατηγικής σταθερότητας και τον εκδημοκρατισμό των διεθνών σχέσεων». Αυτό βοηθά να εξηγηθεί γιατί, όπως τόνισε ο Πούτιν, οι δύο χώρες έχουν δημιουργήσει ένα «βαρύ χαρτοφυλάκιο» 80 μεγάλων επενδυτικών σχεδίων. Υπάρχουν, ωστόσο, σαφή όρια στο τι είναι διατεθειμένη να θυσιάσει η Κίνα για τη Ρωσία.
Στην οικονομία, ο Σι τους τελευταίους μήνες συναντήθηκε με αρκετούς δυτικούς ηγέτες, που μετέφεραν το ίδιο μήνυμα: εάν η Κίνα συνεχίσει να παρέχει υλικά και τεχνολογίες που μπορούν να ενισχύσουν την πολεμική προσπάθεια της Ρωσίας, οι εταιρείες της θα αντιμετωπίσουν δευτερεύουσες κυρώσεις. Ο Σι φρόντισε να δείξει ασυγκίνητος, αλλά μάλλον δεν είναι τυχαίο ότι οι κινεζικές εξαγωγές στη Ρωσία μειώθηκαν κατά 14% τον Μάρτιο. Επιπλέον, από την αρχή του έτους, η Κίνα μείωσε σταθερά τις άμεσες παραδόσεις μηχανημάτων, εξοπλισμού και μηχανικών εξαρτημάτων στη Ρωσία. Δεδομένου ότι η Κίνα είναι η μεγαλύτερη πηγή εισαγωγών της Ρωσίας – αντιπροσωπεύοντας περίπου το 45% του συνόλου πέρυσι – αυτό αποτελεί σημαντική αιτία ανησυχίας στο Κρεμλίνο.
Επιπλέον, η Κίνα καθυστερεί όσον αφορά τον αγωγό φυσικού αερίου Power of Siberia-2, ο οποίος θα μεταφέρει ρωσικό αέριο στην Κίνα, αναμένοντας να πληρώσουν οι Ρώσοι την κατασκευή ύψους πολλών δισ. Η προσπάθεια του Πούτιν για πλήρη στρατιωτική συμμαχία, συμπεριλαμβανομένων των δεσμεύσεων για αμοιβαία άμυνα, φαίνεται επίσης να έχει αποτύχει. Γιατί ο Σι να έθετε σε κίνδυνο τη θέση του ως ένα είδος αγωγού μεταξύ Ρωσίας και Δύσης;
Η Νίνα Χρούστσεβα, δισεγγονή του σοβιετικού ηγέτη Νικίτα Χρουστσόφ, είναι καθηγήτρια Διεθνών Σχέσεων στη The New School της Νέας Υόρκης.
Πηγή: tanea.gr
