Ενα από τα αξιοθέατα της Πράγας είναι η Παλιά Νέα Συναγωγή. Στη γειτονιά του Κάφκα και τριγυρισμένη από ατμοσφαιρικό νεκροταφείο (όπου οι νέοι τάφοι δεν επιτρέπεται να ενοχλούν τους παλιούς), οι ανυποψίαστοι επισκέπτες συχνά νομίζουν ότι ίσως βρήκαν τη Νέα Παλιά Συναγωγή. Με δεδομένο ότι το Γοτθικό κτίριο είναι του 13ου αιώνα, η διάκριση μεταξύ των δύο ονομασιών χάνεται και αυτή στα βάθη της Ιστορίας.
Την ονοματολογική σύγχυση, αν και ίσως όχι την επιβλητική ατμόσφαιρα (ιδίως τα κρύα πρωινά του φθινοπώρου), μου θύμισαν οι εξελίξεις γύρω από τη Νέα Αριστερά στην Ελλάδα. Η εξαγγελία της κίνησης οδήγησε πολλούς σχολιαστές να ψάχνουν τις ρίζες της – την παλιά Νέα Αριστερά – στις ομίχλες διασπάσεων από το 1980 και μετά. Εφαρμόζοντας το γνωμικό ότι η ιστορία μας είναι η ψυχή μας κινδυνεύουν έτσι να βρουν τη Νέα παλιά Αριστερά πριν την ώρα της.
Το εντυπωσιακότερο όλων και ενδεικτικό ίσως περίκλειστης ελληνοκεντρικής προσέγγισης είναι ότι οι γενεαλογικές αναζητήσεις παραβλέπουν την πραγματική παλιά Νέα Αριστερά – το New Left που καθοδήγησε τη σκέψη και την πρακτική της Ευρώπης και της Αμερικής από την Ουγγρική επανάσταση του 1956 και μετά. Οσοι συμμετείχαν στις πολιτικές αναζητήσεις αρχίζοντας στις δεκαετίες του 1960 αλλά και πολύ αργότερα, είτε στην ίδια την Αριστερά είτε στους συνομιλητές της, οφείλουν να αποτίσουν φόρο τιμής σε εκείνο το κίνημα. Την παράλειψη αυτή προσπαθεί να αναπληρώσει – όσο μπορεί – αυτό το σύντομο σχόλιο.
Η Νέα Αριστερά προσπαθώντας να αποστασιοποιηθεί από τη σταλινική ορθοδοξία αξιοποίησε τις ιδέες της Σχολής της Φρανκφούρτης (Μαρκούζε, Χάμπερμας) και βρήκε γόνιμο ιδεολογικό, αλλά και πιο πραγματιστικό, έδαφος στη Βρετανία και όχι μόνο. Οι εκπρόσωποί της – ο ιστορικός E.P.Thomson, o πολιτικός Anthony Crosland – με τις ιδέες τους και τις μαχητικές τους παρεμβάσεις εξάσκησαν επιρροή πολύ πέραν των ορίων της Αριστεράς. Το περιοδικό «New Left Review», ακόμη και σήμερα προσφέρει γόνιμο πεδίο αντιπαραθέσεων ιδεών και προτάσεων. Οι ιστορικοί αρχισυντάκτες του (ο Stuart Hall, ο Robin Blackburn, ο Ralph Miliband) τού προσέδωσαν μια αίγλη η οποία υπάρχει και σήμερα. Ηταν και παραμένει όχημα διάχυσης ιδεών και φόρουμ διαλόγου για όλους όσοι ενδιαφέρονται για το πώς η κοινωνία σχετίζεται με την οικονομία και την πρόοδο.
Είναι άκρως απίθανο η (προ)ιστορία αυτή να είναι άγνωστη σε ορισμένα τουλάχιστον στελέχη τής καθ’ ημάς Νέας Αριστεράς. Το ενδιαφέρον πιθανώς έγκειται στους λόγους αποσιώπησης τέτοιων περγαμηνών.
Επιστρέφοντας στην Πράγα, ο πιο διάσημος ένοικος της Παλιάς Νέας Συναγωγής θρυλείται ότι ήταν το Γκόλεμ. Ο πρόγονος της τεχνητής νοημοσύνης ενεργοποιείτο όταν στο κούφιο πήλινο κεφάλι του τοποθετούνταν ένα χαρτί με απόσπασμα της Αγίας Γραφής. Η παλιά Νέα Αριστερά ακολούθησε την αντίθετη πορεία: κάποιος αφαίρεσε το αντίστοιχο χαρτί και δημιούργησε χώρο και ζήτηση για νέες ιδέες. Ακολούθησαν ευεργετικές επιπτώσεις όχι μόνο για την αριστερή πολυκατοικία αλλά για την ευρύτερη γειτονιά.
Να δούμε τι θα γίνει εδώ: Παλιά Νέα ή Νέα Παλιά;
Ο Πλάτων Τήνιος είναι οικονομολόγος, καθηγητής στο Πανεπιστήμιο Πειραιώς.
Πηγή: tanea.gr
