«-Θέλετε να πιείτε έναν καφέ, ένα τσάι;
-Όχι ευχαριστώ καλό είναι και το νεράκι, αλλά αν θέλετε να πιείτε εσείς ένα τσάι θα πιω και γω.»
Αβρότητες μεταξύ Ερντογάν και Μητσοτάκη στην πολυαναμενόμενη συνάντηση των δυο χθες στην χιονισμένη και παγωμένη Κωνσταντινούπολη, όπου, θα μπορούσαμε να πούμε, ότι «έσπασε ο πάγος» των δυο τελευταίων ετών μεταξύ των δυο, για να το συνδυάσουμε και με τις καιρικές συνθήκες. Πόσο μάλλον, αν θυμηθεί κανείς ότι στο παρελθόν ο Τούρκος Πρόεδρος είχε δηλώσει ότι δεν θέλει να βρεθεί στο ίδιο δωμάτιο με τον Έλληνα Πρωθυπουργό! Τώρα όχι μόνο βρέθηκε αλλά του έδειξε και τον Βόσπορο, καλόφαγαν και…καλοκουβέντιασαν για κάμποση ώρα.
Από σημειολογικής απόψεως τουλάχιστον, η συνάντηση πήγε καλά. Διότι και η σημειολογία σε αυτές τις περιπτώσεις έχει την σημασία της. Το κλίμα πιο…ζεστό, οι δυο τους χωρίς γραβάτα για να υπογραμμίσουν μια διάθεση χαλαρότητας και ας το πούμε «φιλικότητας». Η κουβέντα κατά τις πληροφορίες πυκνή επί ένα δίωρο, με ανταλλαγή απόψεων σε ευρύ φάσμα ζητημάτων, και στο τέλος τον…ξέβγαλε και μέχρι την είσοδο τον Έλληνα πρωθυπουργό ο Τούρκος πρόεδρος, ως καλός οικοδεσπότης, δείχνοντας έτσι και την καλή του διάθεση μετά την κουβέντα που είχαν.
Και ναι μεν συμφώνησαν ότι…διαφωνούν στις βασικές διμερείς διαφορές – αφού οι απόψεις εκατέρωθεν είναι συγκεκριμένες και αντίθετες – αλλά το θετικό της υπόθεσης είναι ότι, άνοιξε ένας δίαυλος επικοινωνίας στο ανώτατο δυνατό επίπεδο, ο οποίος μπορεί θετικά να συμβάλει, αν όχι στην επίλυση των προβλημάτων τουλάχιστον στην διαχείριση τους. Άλλωστε, όπως είπε και ο Ερντογάν ο διάλογος θα πρέπει να υπάρχει γενικώς και όχι μόνον σε περιόδους όπως αυτή που διάγουμε.
Ήταν μία συνάντηση χαμηλών προσδοκιών από την αρχή, η οποία δεν παρήγαγε, ως αναμενόταν υψηλές προσδοκίες για την επίλυση των ζητημάτων που όχι μόνον μένουν ανοιχτά αλλά «εμπλουτίζονται» τα τελευταία χρόνια. Ωστόσο, σε μία δύσκολη συγκυρία όπως αυτή που βιώνουμε με την εισβολή της Ρωσίας στην Ουκρανία, ήταν ένα βήμα μπροστά και προς την σωστή κατεύθυνση. Κατά ένα τρόπο, ο πόλεμος έφερε πιο κοντά την τουρκική και την ελληνική ηγεσία, «ξορκίζοντας» ίσως, φόβους για τυχόν άλλες…αναφλέξεις. Και στάθηκαν σε αυτά που τους ενώνουν ως συμμάχους και στο πλαίσιο του ΝΑΤΟ, αλλά και δευτερεύοντα διμερή ζητήματα τα οποία επιδέχονται «καλλιέργειας» και συνεργασίας, αφήνοντας στην άκρη τα διαχρονικώς άλυτα θέματα.
Παρότι η στάση που έχει επιδείξει η Τουρκία στο θέμα της Ρωσικής εισβολής είναι αμφιλεγόμενη, προσπαθώντας να «ικανοποιήσει» με έναν τρόπο όλες τις πλευρές, να διασφαλίσει τα συμφέροντα της και να αναδειχθεί ως μια «ειρηνοποιός διαμεσολαβητική δύναμη», πάντως, η παρατήρηση Ερντογάν, ότι οι δυο χώρες φέρουν μια ιδιαίτερη ευθύνη για την αρχιτεκτονική ασφάλειας στην Ευρώπη, η οποία άλλαξε με τη ρωσική εισβολή στην Ουκρανία και προς την κατεύθυνση αυτή η αυξημένη συνεργασία των δυο χωρών θα έχει περιφερειακά οφέλη, είναι ιδιαίτερα ενδιαφέρουσα. Ενώ, η αναφορά του ότι διατηρεί την πεποίθηση πως θα σημειωθεί πρόοδος και σε ζητήματα όπως το Αιγαίο, οι μειονότητες, η καταπολέμηση της τρομοκρατίας και η λαθρομετανάστευση, μένει βεβαίως να φανεί στην πράξη αν και κατά πόσο μπορεί να έχει πραγματικό αντίκρισμα.
Και το Μαξίμου ευχαριστημένο και προφανώς «δικαιωμένο» για την απόφαση να γίνει αυτή η συνάντηση, αν και υπήρχαν φωνές περί του αντιθέτου, αφού το αποτέλεσμα, αν μη τι άλλο, αναθέρμανε το κλίμα και δημιούργησε νέες προοπτικές εκατέρωθεν επικοινωνίας. Επίσης, θα λέγαμε και ένα αίσθημα «ασφάλειας» αφού υπήρξε οι κοινή διαπίστωση ότι λόγω των προβλημάτων που προκάλεσε η ρωσική εισβολή στην Ουκρανία, είναι προς όφελος όλων να υπάρξει σταθερότητα στον παρόντα χρόνο στην Νοτιοανατολική Μεσόγειο. Ενώ και η συμφωνία για ύπαρξη ανθρωπιστικών διαδρόμων στην Ουκρανία δίνει μία άλλη διάσταση στην από κοινού αντίληψη του ζητήματος. Και βέβαια, αν αυτά που ελέχθησαν με θέα τον Βόσπορο, βρουν και ένα πεδίο εφαρμογής χαρίζοντας μία περίοδο ηρεμίας μεταξύ των δυο χωρών, τότε, πέραν του ότι τον επόμενο μήνα θα γίνει στην Άγκυρα η συνάντηση των δύο πλευρών για τα Μέτρα Οικοδόμησης Εμπιστοσύνης, το Φθινόπωρο στην Θεσσαλονίκη θα πραγματοποιηθεί το 5ο ανώτατο συμβούλιο συνεργασίας.
«Αν» λέμε πάντα. Διότι η πείρα μας έχει διδάξει ότι πρέπει να κρατάμε μικρό, πολύ μικρό καλάθι όσον αφορά στα ελληνοτουρκικά και τις αιφνίδιες αλλαγές διαθέσεων από τουρκικής πλευράς, η οποία αρέσκεται στην τακτική του μαστιγίου και του καρότου. Σε κάθε περίπτωση, μπορούμε να μιλάμε για ένα θετικό βήμα σε στιγμές πραγματικά κρίσιμες οι οποίες από την φύση τους επιβάλουν…αυτοσυγκράτηση εκατέρωθεν.
