Τα γεγονότα της τελευταίας εβδομάδας, με την έφοδο της αστυνομίας και την περιτή αυστηρότητα, επανέφεραν για ακόμη μία φορά το ζήτημα της χρήσης βίας από την αστυνομία. Ζήτημα διαχρονικό, όσο και σύνθετο καθώς σχετίζεται άμεσα με την λειτουργία του κράτους και της οργανωμένης πολιτείας, με τις προθέσεις της εκάστοτε εξουσίας.
Βλέπετε, οι αστυνομικοί είναι “όργανα”, ως είθισται να λέμε, και ως τέτοια ακολουθούν εντολές και κατευθυντήριες οδηγίες. Οι οποίες, κυρίως, εκπορεύονται από την ηγεσία, φυσική και πολιτική, και φθάνουν μέχρι και τον επικεφαλής της Κυβέρνησης, του οποίου -επί της ουσίας- η βούληση εκφράζεται μέσα από την λειτουργία των μηχανισμών.
Θυμηθείτε, για παράδειγμα, την ανεκτικότητα της αστυνομίας τον καιρό του ΣΥΡΙΖΑ, μόνο που δεν επιβράβευε την παρανομία, και συγκρίνετε με την σημερινή συμπεριφορά της ΕΛΑΣ, η οποία τείνει να μετεξελιχθεί σε δύναμη γενικευμένης καταστολής, με αφορμή -κυρίως- την χρήση βίας, όχι πάντα, αλλά σε περιπτώσεις που θα μπορούσε κάτι τέτοιο να αποφεύγεται.
Ως ένα σύνθετο και πολυπαραγοντικό, λοιπόν, ζήτημα, θα πρέπει να αντιμετωπίζεται με ηρεμία και ρεαλισμό, καθώς για να καταλήξουμε στην τελική εικόνα που βλέπουμε στους δέκτες μας παίζουν ρόλο μία σειρά από παράγοντες που διαμορφώνουν το τελικό αποτέλεσμα. Σίγουρα, πάντως, το όλο θέμα δεν θα πρέπει να αποτελεί αφορμή για ακόμη ένα διχαστικό δίλημμα μεταξύ των Ελλήνων. Κάτι τέτοιο διαιωνίζει το πρόβλημα και λειτουργεί παρελκυστικά ως προς την εξακρίβωση των αιτίων που το προκαλούν.
Γιατί, λοιπόν, κάθε τόσο και λιγάκι βρισκόμαστε στη θέση του να συζητάμε για το αν η χρήση βίας είναι απαραίτητη ή όχι; Ποιοι οι λόγοι που προκαλούν την εμφάνιση του φαινομένου;
Τι αστυνομία θέλουμε, ως πολίτες; Μια δύναμη καταστολής και βίαιας επιβολής των απαιτήσεων των κυβερνώντων ή την δύναμη εκείνη που εγγυάται την τήρηση του νόμου, το αίσθημα της ασφάλειας στους πολίτες και την αρμονική λειτουργία της κοινωνίας, στον βαθμό βέβαια που της αναλογεί;
Φαντάζομαι ότι το δεύτερο αποτελεί την προτίμηση της συντριπτικής πλειοψηφίας, ανεξαρτήτως πεποιθήσεων.
Φαντάζομαι, επίσης, ότι ουδείς διαφωνεί με το γεγονός ότι η χρήση της βίας από την πλευρά της αστυνομίας είναι αναγκαία, επιβεβλημένη για την αντιμετώπιση της κακουργηματικής παρανομίας που έχει κατακλύσει τη χώρα μας. Είναι γεγονός ότι η βία αντιμετωπίζεται μόνο με βία, δεν γίνεται αλλιώς!
Πως, άλλωστε, μπορείς να αντιμετωπίσεις την μαφία, τους “σαν αστακούς” οπλισμένους κακοποιούς που, με τη δράση τους έχουν μετατρέψει τα σπίτια μας σε φρούρια και εμάς σε φυλακισμένους μέσα σε αυτά; Ή τους “δήθεν” αναρχικούς, που ξαφνικά έκαναν την εμφάνιση τους τα τελευταία χρόνια, σκορπίζοντας τον φόβο στην κοινωνία, καταστρέφοντας και κατακαίγοντας τις περιουσίες των πολλών, των απλών πολιτών και όχι αυτών που υποτίθεται ότι αντιμάχονται;
Ουδείς, ωστόσο πρέπει να διαφωνήσει και με το γεγονός ότι η εικόνα που αντικρύσαμε στην ταράτσα στο Κουκάκι είναι επιεικώς απαράδεκτη. Μια πράξη επιβολής που υπό προϋποθέσεις, θα μπορούσαμε να πούμε, αποτελεί ευθεία αμφισβήτηση της δημοκρατικής, με βάση το σύνταγμα και τους νόμους, λειτουργίας της κοινωνίας μας. Ξέρετε εκείνου του καθεστώτος που αναγνωρίζει στους πολίτες εκτός από υποχρεώσεις και δικαιώματα.
Δικαιώματα που αναντήρητα καταπατήθηκαν σε αυτή την ταράτσα στο Κουκάκι, είτε παρίστατο εισαγγελέας είτε όχι, καθώς μιλάμε για έννοιες όπως το οικογενειακό – οικιακό άσυλο, για τον σεβασμό στην ανθρώπινη αξιοπρέπεια. Άποψη μου αποτελεί, ότι ακόμη και αν υπήρχε άδεια του εισαγγελέα, ακόμη και αν οι ιδιοκτήτες της οικίας διαφώνησαν αδίκως ή με άσχημο τρόπο, θα έπρεπε να έχουν διαφορετική αντιμετώπιση από τους κακοποιούς που είχαν καταλάβει παράνομα την παρακείμενη κατοικία.
Αυτό, θεωρώ, ότι επιβάλλουν οι κανόνες της αστικής μας δημοκρατίας, οι κανόνες συμπεριφοράς που θα έπρεπε να διέπουν τους ανθρώπους που είναι επιφορτισμένοι με την τήρηση του νόμου. Ανεξάρτητα, αν στην πλειοψηφία των περιπτώσεων οι πολίτες αντιμετωπίζουν την αστυνομία, αδίκως, ως εξιλαστήριο θύμα της κριτικής τους.
Σαν παρένθεση, θα μου επιτρέψετε να σταθώ στην εικόνα που δημιουργείται στους δέκτες μας. Και υπερτονίζω την εικόνα γιατί έχει την ιδιότητα, πέραν της μεταφοράς του αρχικού γεγονότος, να επηρεάζει και σε δεύτερο χρόνο την κρίση του υποκειμένου, πολλές φορές και υποσυνείδητα. Δεν πρέπει να λησμονούμε ότι ζούμε στην εποχή της εικόνας, της ζωντανής εικόνας και της αμεσότητας στη διάχυσή της, η οποία έχει εξελιχθεί σε βασικό παράγοντα διαμόρφωσης της άποψης της κοινής γνώμης και των συναισθημάτων της.
Συμπεριλαμβάνοντας, δε, και την υποκειμενικότητα στην παρουσίαση της εικόνας, τότε εύλογα οδηγούμαστε σε μία κατάσταση, οπού η κοινή γνώμη σύρεται στο να συζητά ζητήματα στη λάθος τους διάσταση και να χάνει την ουσία, αθωώνοντας τους πραγματικά “ενόχους”.
Όπως αναφέραμε και παραπάνω, η αστυνομία αποτελεί ένα σώμα με ιεραρχική δομή, βάσει της οποίας οι “από κάτω” υποχρεούνται να υπακούν στην εντολές των “από πάνω”. Σε οποιαδήποτε αντίθετη περίπτωση είναι υποκείμενοι στον πειθαρχικό κώδικα… μια λεπτομέρεια που συχνά ξεχνούμε!
Κάθε ένας, λοιπόν, αστυνομικός λαμβάνει εντολές από κάποιον ανώτερό του, μία διαδικασία που αν την ακολουθήσουμε καταλήγουμε στα ανώτατα στρώματα της ιεραρχίας της Ελληνικής Αστυνομίας. Τους λεγόμενους “αξιωματικούς καριέρας”. Και δεν είναι ψέμα ότι σε αρκετές περιπτώσεις αυτοί λειτουργούν και διπλωματικά, ικανοποιώντας έτσι τις απαιτήσεις των προϊσταμένων τους, υπηρεσιακών και πολιτικών, προσβλέποντας στην περαιτέρω ανέλιξη τους.
Θεμιτό, θα μου πείτε, και σε ένα βαθμό λογικό, εμπίπτει στα όρια της φιλοδοξίας που έχει ο καθένας μας στον επαγγελματικό του χώρο, ωστόσο μπορεί να επηρεάζει τον τρόπο λειτουργίας ενός νευραλγικού σώματος, μπορεί να αποτελεί το όργανο ικανοποίησης της βούλησης και των επιθυμιών της πολιτικής εξουσίας;
Προφανώς, πάντα έτσι γίνεται και τα παραδείγματα πολλά στη νεώτερη και σύγχρονη ιστορία του τόπου μας και όχι μόνο. Η αστυνομία αποτελεί το βασικό αντικείμενο στα χέρια της εκάστοτε εξουσίας για να επιβάλει τις βουλές της και, προφανώς, καθρέφτης των πεποιθήσεων των κυβερνόντων.
Βέβαια, από την άλλη πλευρά, όλοι οι αστυνομικοί δεν είναι “άγιοι”, η αστυνομία δεν θα μπορούσε να ξεφεύγει από την αρχή που ισχύει σε κάθε επαγγελματικό χώρο, όπου υπάρχουν καλοί και κακοί λειτουργοί. Όσο καλά και να φροντίσεις την εκπαίδευσή τους, όσο καλά και να τους παρακολουθείς.
Τι να πρωτοθυμηθεί κανείς; Τον Κορκονέα, την περιβόητη υπόθεση με την ζαρντινιέρα, τις εκατοντάδες καταγγελίες που δέχονται οι αρμόδιες υπηρεσίες; Βέβαια, ένα ζήτημα με την παιδεία που θα πρέπει να διακρίνει τα στελέχη αυτών των υπηρεσιών, υπάρχει, όπως υπάρχει και με την διαρκή εκπαίδευση αλλά και αξιολόγηση -σε όλους τους τομείς, με προεξάρχοντα τον ψυχολογικό- στην οποία θα έπρεπε διαρκώς να υποβάλλονται.
Και πάλι όμως, στη μεγάλη τους πλειοψηφία, η αστυνομία αποβάλλει τους “κακούς”, το πρόβλημα δεν είναι οι κακοί αστυνομικοί. Μακάρι να ήταν.
Το πρόβλημα βρίσκεται αλλού, είναι εν μέρει και αξιακό και σχετίζεται άμεσα με τις πεποιθήσεις και τις προθέσεις αυτών που δίνουν, τελικά τις εντολές. Αυτών που μας κυβερνούν!
Σε αυτή την ταράτσα, λοιπόν, στο Κουκάκι πολλοί συμπολίτες είδαν μια εικόνα που, μάλλον, τρομάζει. Απλούς πολίτες – ομήρους των δυνάμεων καταστολής, με τρόπο απαράδεκτο, που σύρθηκαν στην σύλληψη, με τρόπο χειρότερο από τα κακοποιά στοιχεία της παρακείμενης κατάληψης. Επειδή απλά εξέφρασαν την αντίθεσή τους, στη χρήση του σπιτιού τους από την αστυνομία; Ποιος να ξέρει τον πραγματικό λόγο, ευελπιστούμε να το μάθουμε σύντομα από τις αρμόδιες αρχές.
Κακά τα ψέματα, όμως, αυτά που συνέβησαν εκεί, είναι κάτι διαφορετικό απο την παρακείμενη επιχείρηση της αστυνομίας στη γειτονική κατάληψη, οπού η χρήση βίας είναι δικαιολογημένη απόλυτα, δεδομένης και της “υποδοχής” που είχαν οι αστυνομικές δυνάμεις.
Και, σίγουρα θα είχαν αποφευχθεί, στην περίπτωση που είχε ακολουθηθεί μια άλλη τακτική, που οι αστυνομικές δυνάμεις συμπεριφέρονταν με διαφορετικό τρόπο στην οικογένεια αυτή. Όποια και να ήταν, όπως και να συμπεριφέρθηκε.
Κάτι τέτοιο δεν έγινε και η εικόνα που μας μεταφέρθηκε είναι μιας οικογένειας, που έχει συλληφθεί με τον πλέον σκληρό τρόπο, γιατί διαφώνησε, γιατί “αντιστάθηκε” στην βούληση της εξουσίας…
…παίρνοντας και ένα “μάθημα”, ότι αντιδράσεις, ίσως, διαφορετικές από τη βούληση των κυβερνόντων, θα αντιμετωπίζονται με σκληρή καταστολή. Ότι ή θα αποδεχόμαστε άκριτα τα όσα επιβάλει ή επιζητά η εξουσία ή η διαφωνία θα έχει συγκεκριμένη κατάληξη!
Ίσως να ακούγεται υπερβολικό, σκεφτείτε όμως πόσα δικαιώματα, πόσες ελευθερίες, πόσα κεκτημμένα έχουν περικοπεί τα τελευταία χρόνια, υπό το κράτος του φόβου ή της απειλής παράνομα και άδικα, από μία πολιτική αριστοκρατία, που -ενώ την προκάλεσε- ουδόλως βίωσε την κρίση.
Και μιλάμε για την ίδια πολιτική αριστοκρατία η οποία αποφασίζει, διαμορφώνει τους νόμους και ορίζει το πολιτικά ορθό, ανάλογα βέβαια, κάθε φορά, με την πολιτική δύναμη που βρίσκεται στην εξουσία και τα “μυαλά” που κουβαλά.
Αυτή που ορίζει την εκπαίδευση των αστυνομικών και όχι μόνο, το βιοτικό τους επίπεδο, άρρηκτα συνδεδεμένο με τη γενικότερη παιδεία που τους χαρακτηρίζει, που ορίζει την πολιτική γραμμή, διαμορφώνοντας έτσι το πλαίσιο των εντολών.
Αλήθεια, άραγε, η σκληρότητα που έχει επιλέξει η πολιτική ηγεσία το τελευταίο διάστημα έχει αποτέλεσμα στην αντιμετώπιση της εγκληματικότητας; Πόσοι πραγματικοί εγκληματίες έχουν συλληφθεί; Μειώθηκε η εγκληματικότητα;
Ή απλά μας δημιουργείται η εντύπωση της ασφάλειας;
Σκεφτείτε το και, ίσως, τότε, κάποια πράγματα να μην είναι υπερβολή…
Αποστόλης Γκόγκας
